سفر وزیر کشور تاجیکستان به ایران برای انجام 'چندین توافق همکاری'

رمضان رحیم‌زاده، وزیر کارهای داخلی (کشور) تاجیکستان صبح روز دوشنبه، ۳۱ مه برای انجام یک دیدار "کاری" عازم تهران شده است.

وب سایت وزارت کشور تاجیکستان و خبرگزاری دولتی "خاور" ضمن انتشار این خبر نوشتند که در جریان دیدار آقای رحیم‌زاده و هیات همراهانش از ایران او با مقامات ارشد ایران در خصوص "همکاریهای دوجانبه در سمت (بخش) امنیت، مبارزه با تروریسم و افراط‌گرایی " ملاقات‌هایی انجام خواهد داد.

به گفته این منابع در پایان دیدار وزیر کشور تاجیکستان از ایران میان دو کشور چند توافق همکاری به امضا خواهد رسید.

طی دو ماه اخیر رمضان رحیم‌زاده دومین مقام بلندپایه تاجیکستان است که از ایران بازدید می‌کند. در ابتدای ماه آوریل شیرعلی میرزا، وزیر دفاع تاجیکستان هم به ایران رفته بود.

پیشتر نیز در ماه فوریه عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور ایران به تاجیکستان سفر کرد و همکاری‌های دو کشور را با همتای تاجیکش و امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان بررسی کرد.

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران نیز در حاشیه‌ شرکت در نهمین نشست موسوم به "قلب آسیا - روند استانبول" در شهر دوشنبه در اواخر ماه مارس گذشته با رئیس جمهوری تاجیکستان دیدار و گفت وگو داشت.

جزییات زیادی از جریان دیدارهای مقامات دو کشور تاکنون رسانه‌ای نشده است.

در اخبار رسمی تنها به صورت عموم گفته می‌شود که دو کشور وضعیت کنونی و دورنمای همکاریهای تاجیکستان و ایران را بررسی کردند.

روابط تاجیکستان و ایران در پی تروریستی اعلام شدن حزب نهضت اسلامی تاجیکستان از سوی دادگاه عالی این کشور در پاییز سال ۲۰۱۵ به طور بی‌سابقه‌ای تیره شد، به حدی که بسیاری از مراکز فرهنگی ایران و شرکتهای ایرانی در تاجیکستان تعطیل شدند.

از آن سال به بعد، رسانه‌های دولتی تاجیکستان بارها جمهوری اسلامی ایران را به حمایت از حزب نهضت اسلامی و ترور چهره‌های فرهنگی تاجیک در سالهای جنگ داخلی این کشور متهم کرده‌اند.

مقامات رسمی ایران همواره این اتهامات را "بی‌پایه" خوانده و بر پایبندی به گسترش روابط و همکاری با "کشور دوست و همزبان" تاجیکستان تأکید می‌کنند.

از سوی دیگر، مقامات ایرانی هم در گم شدن بیش از دو میلیارد دلار بابک زنجانی، میلیاردر بازداشت شده ایرانی، انگشت اتهام را به سوی تاجیکستان گرفته‌اند.

با این همه، به نوشته رسانه‌های دو کشور در سه سال اخیر در روابط دو کشور تا اندازه‌ای دچار تغییر و تحول مثبت شده است.

دید و بازدیدهای مقام‌های بلندپایه ایران و تاجیکستان از دوشنبه و تهران در چند ماه اخیر در حالی است که کشورهای آسیای میانه‌ با چالش‌های زیاد امنیتی روبرو هستند.

خروج نیروهای نظامی غربی از افغانستان، درگیری‌های کم‌سابقه مرزی اخیر تاجیکستان و قرقیزستان و شدت گرفتن رقابت کشورهای بزرگ جهان برای حفظ منافعشان در منطقه از جمله چالش‌های تازه در منطقه است.

به اعتقاد کارشناسان، یکی از اهداف دیدارهای اخیر وزرا دفاع و کشور تاجیکستان از ایران، به بحث و اختلافات مرزی تاجیکستان با قرقیزستان و کسب حمایت ایران از سوی مقامات تاجیک در یک رویاروی نظامی با قیرقیزها بر می‌گردد.

از سوی دیگر، نیمه دوم ماه سپتامبر سال ۲۰۲۱ شهر دوشنبه میزبان نشست سازمان همکاری‌های شانگهای خواهد بود، سازمانی میان‌دولتی که برای همکاری‌های امنیتی، اقتصادی و فرهنگی که بیست سال پیش توسط سران چین، روسیه، قزاقستان، قیرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان با هدف "برقرار کردن موازنه در برابر نفوذ آمریکا و ناتو در منطقه" پایه‌گذاری شد.

هند و پاکستان هم که عضو ناظر این سازمان بودند، پنج سال پیش به عضویت کامل این سازمان درآمدند.

ایران در کنار مغولستان، افغانستان و بلاروس در حال حاضر عضو ناظر سازمان همکاری‌های شانگهای هستند.

حمایت از تهران و عضویت دائمی ایران در سازمان همکاری‌های شانگهای برای جمهوری اسلامی و بویژه برای بی‌تأثیر کردن تحریم‌ها از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود و اخیراً نظام‌الدین زاهدی، معاوین پیشین وزیر خارجه تاجیکستان و سفیر فعلی این کشور در ایران در یک نشست مطبوعاتی در تهران گفته که عضویت دائمی ایران در سازمان همکاری شانگهای یکی از برنامه‌های اصلی این کشور است.

تاجیکستان به عنوان کشوری که ریاست دوره‌ای سازمان همکاری شانگهای و میزبانی نشست جشنی این سازمان در آینده در شهر دوشنبه را بر عهده دارد، می‌تواند نقشی کلیدی در پذیرفتن عضویتی دائمی ایران در این سازمان داشته باشد.

با این حال مشخص نیست در ازاء چنین "لطف" تاجیکستان از ایران چه می‌خواهد. برخی گمان می‌کنند که شاید ایران در ازا حمایت تاجیکستان دست از حمایت از حزب نهضت اسلامی که در تاجیکستان "سازمانی تروریستی" و ممنوعه اعلام شده، بردارد؛ اما به باور بسیاری از تحلیلگران، بعید است که ایران حاضر به انجام این کار باشد.