ایران، اپستین و تیلور سوئیفت؛ چرا نخست‌وزیر بریتانیا استعفا کرد؟

کمتر از دو سال پس از آن‌که حزب کارگر یکی از بزرگ‌ترین پیروزی‌های انتخاباتی تاریخ بریتانیا را به دست آورد، کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر این کشور، تحت فشار حزب از قدرت کناره‌گیری کرد.

او با وعده رهبری باثبات و مطمئن در دورانی به قدرت رسید که صحنه سیاست بریتانیا بیش از پیش آشفته و بی‌ثبات شده بود.

اما محبوبیت او به سرعت کاهش یافت و پس از نتایج ضعیف حزب کارگر در انتخابات ماه مه در انگلستان، اسکاتلند و ولز، فشارها برای کناره‌گیری او افزایش یافت.

آقای استارمر صبح روز دوشنبه ۲۲ ژوئن اعلام کرد که از رهبری حزب کارگر استعفا می‌دهد و جدول زمانی مشخصی را ارائه کرد تا رهبر جدید پیش از بازگشت پارلمان از تعطیلات تابستانی در ماه سپتامبر انتخاب شود.

کی‌یر استارمر پذیرفت که بسیاری در حزب کارگر تردید دارند که او بتواند حزب را تا انتخابات بعدی به درستی رهبری کند.

اما پیش از اعلام استعفا گفت که حزب کارگر را در شرایطی تحویل گرفته بود که از نظر سیاسی، مالی و اخلاقی «ورشکسته» بود.

وقتی رای‌دهندگان در سال ۲۰۲۴ به حزب کارگر روی آوردند، این تصمیم بیش از آن‌که ناشی از محبوبیت این وکیل سابق و سیاستمدار کنونی باشد، نتیجه نارضایتی عمومی از ۱۴ سال حکومت حزب محافظه‌کار بود.

آقای استارمر دو سال پیش در سخنرانی پیروزی خود وعده داده بود که به «هرج‌ومرج» پایان دهد و کشور را در مسیر «نوسازی ملی» قرار دهد.

اما با اوج گرفتن هزینه‌های زندگی، تیره شدن روابط با آمریکا و تشدید اختلافات داخلی در حزب کارگر، نخست‌وزیر جدید خیلی زود جذابیت خود را از دست داد.

حزب راست‌گرا و پوپولیست «رفورم یوکی» در بهار ۲۰۲۵ در نظرسنجی‌ها از حزب کارگر پیشی گرفت و از آن زمان نیز این برتری را حفظ کرده است.

پس از آن‌که حزب کارگر در انتخابات محلی اوایل ماه مه تعدادی از کرسی‌های خود را از دست داد، نارضایتی و شورش درون‌حزبی علیه کی‌یر استارمر شدت گرفت.

در ادامه با نگاهی به کارنامه ششمین نخست‌وزیر کشور در یک دهه گذشته، بررسی می‌کنیم که چگونه او تحت فشاری روزافزون مجبور به استعفا شد.

مشکلات اقتصادی

از همان ابتدا نشانه‌هایی از دشواری در دوران نخست‌وزیری کی‌یر استارمر دیده می‌شد.

تنها سه ماه پس از آغاز به کار، او بیش از ۶ هزار پوند هزینه مربوط به هدایا و خدماتی را که از زمان نخست‌وزیر شدن دریافت کرده بود،‌پس داد؛ از جمله بلیت‌های کنسرت تیلور سوئیفت،‌ ستاره موسیقی پاپ آمریکایی.

اگرچه هیچ قانونی نقض نشده بود، اما گزارش‌های مربوط به پذیرش هدایای رایگان از سوی وزرا برای افکار عمومی خوشایند نبود؛ به‌ویژه در شرایطی که وضعیت اقتصادی همچنان نامطلوب بود و توانایی دولت در اجرای اصلاحات وعده‌داده‌شده زیر ذره‌بین قرار داشت.

کی‌یر استارمر به دلیل چندین تغییر موضع و عقب‌نشینی سیاسی با انتقادهای گسترده روبه‌رو شد؛ از جمله کنار گذاشتن وعده سرمایه‌گذاری سبز، اصلاح مزایای رفاهی و تغییر مالیات بر ارث.

هم‌زمان راستگرایان نیز او را به دلیل ناکامی در مهار مهاجرت غیرقانونی از طریق کانال مانش از فرانسه، مورد حمله قرار می‌دادند.

نظرسنجی‌ها به‌طور پیوسته نشان می‌دادند که کی‌یر استارمر محبوبیت بسیار پایینی دارد و میزان رضایت از عملکرد او در مقاطعی به یکی از پایین‌ترین سطوح ثبت‌شده برای نخست‌وزیران بریتانیا نزدیک شده بود.

پیامدهای اقتصادی جنگ‌ها، ابتدا در اوکراین و سپس در ایران، مشکلات دولت او را تشدید کرد و حتی خطر قرار گرفتن بریتانیا در آستانه رکود اقتصادی را افزایش داد.

بر اساس گزارش ماه آوریل صندوق بین‌المللی پول، وابستگی بریتانیا به واردات باعث شده بود شوک انرژی ناشی از درگیری در خاورمیانه بیش از بسیاری از اقتصادهای پیشرفته دیگر به این کشور آسیب بزند.

البته صندوق بین‌المللی پول در تازه‌ترین پیش‌بینی خود، برآورد رشد اقتصادی بریتانیا در سال ۲۰۲۶ را از هشت‌دهم درصد به یک درصد افزایش داده است.

اپستین و سفیر بریتانیا

یکی از بزرگ‌ترین رسوایی‌های دوران نخست‌وزیری کی‌یر استارمر پس از افشاگری‌های مربوط به پرونده‌های جفری اپستین درباره پیتر مندلسون، سفیر وقت بریتانیا در آمریکا، شکل گرفت.

پیتر مندلسون که در دوران نخست‌وزیری تونی بلر به عنوان یک استراتژیست برجسته سیاسی شناخته می‌شد، پیش‌تر نیز دو بار در دولت‌های حزب کارگر درگیر جنجال شده و از سمت خود کنار رفته بود.

کی‌یر استارمر با وجود آن‌که می‌دانست آقای مندلسون حتی پس از محکومیت جفری اپستین به دلیل ترغیب یک فرد زیر سن قانونی به روسپیگری، همچنان با او رابطه دوستی داشته، او را به عنوان سفیر بریتانیا در مهم‌ترین متحد این کشور منصوب کرد.

اسنادی که دولت آمریکا در ماه ژانویه در ارتباط با پرونده جفری اپستین منتشر کرد، اطلاعات تازه‌ای درباره ارتباط پیتر مندلسون با این مجرم جنسی محکوم‌شده آشکار ساخت.

این افشاگری‌ها به آغاز تحقیقات جاری پلیس درباره مدارکی منجر شد که ظاهرا نشان می‌دهد پیتر مندلسون اطلاعات محرمانه دولتی را با جفری اپستین در میان گذاشته بود.

آقای مندلسون درباره این ایمیل‌ها اظهارنظری نکرده است، اما بی‌بی‌سی مطلع شده که موضع او این است که هیچ اقدام مجرمانه‌ای انجام نداده و انگیزه‌اش منفعت مالی نبوده است.

کی‌‌یر استارمر در ماه سپتامبر پیتر مندلسون را برکنار کرد، اما این ماجرا باعث شد بسیاری در قضاوت سیاسی نخست‌وزیر تردید کنند و تصویری که او از خود به عنوان رهبری باثبات و کارآمد ارائه می‌داد، تضعیف شد.

تیره شدن روابط با ترامپ

یکی از دلایلی که کی‌یر استارمر خطر انتصاب پیتر مندلسون را پذیرفت، این امید بود که او بتواند روابط نزدیک‌تری با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برقرار کند.

با وجود دیدارهای گرم اولیه میان رهبران آمریکا و بریتانیا، «روابط ویژه» دو کشور پس از آن‌که آقای استارمر در ابتدا از ورود به جنگ با ایران خودداری کرد، به تدریج دچار تنش شد.

نخست‌وزیر بریتانیا بعدها موضع خود را تغییر داد و به نیروهای آمریکایی اجازه داد از پایگاه‌های بریتانیا برای انجام حملات «دفاعی» علیه سایت‌های موشکی ایران استفاده کنند.

اما این راه‌حل میانه نه دونالد ترامپ را راضی کرد، که همچنان کی‌یر استارمر را آماج حملات لفظی خود قرار می‌داد، و نه حامیان سنتی حزب کارگر را که با هرگونه دخالت در جنگ مخالف بودند.

برای برخی از منتقدان نخست‌وزیر، این امتیازدهی نماد شیوه رهبری او بود: رسیدن دیرهنگام به یک مصالحه که در نهایت هیچ‌یک از دو طرف را راضی نمی‌کند.

در واقع، به نظر می‌رسید رئیس‌جمهور آمریکا استعفای کی‌یر استارمر را از قبل پیش‌بینی کرده باشد.

آقای ترامپ روز یکشنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت که کی‌یر استارمر «از نخست‌وزیری استعفا خواهد کرد» و او را به «شکست جدی» در سیاست‌های مهاجرتی و انرژی متهم کرد.

ترامپ در پایان نوشت: «برای او آرزوی موفقیت می‌کنم.»