اجلاس وزرای سازمان پیمان امنیت دستهجمعی در تاجیکستان
- نویسنده, سهراب ضیا
- شغل, بی بی سی، دوشنبه
- منتشر شده در
امروز چهارشنبه، ۱۹ مه در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، جلسه شورای وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت دستهجمعی برگزار شد که در آن چهار بیانیه، از جمله در زمینه همکاری سازمان پیمان امنیت دستهجمعی با سازمانهای بینالمللی به تصویب رسید.
همچنین برنامه مشورتها در رابطه به مسائل سیاست خارجی، امنیت و دفاع برای نیمه دوم سال میلادی جاری و نیمه اول سال ۲۰۲۲ و برنامه تدابیر مربوط به ۳۰ سالگی امضای موافقتنامه درباره امنیت دستهجمعی و ۲۰مین سالگرد تأسیس سازمان پیمان امنیت دستهجمعی بررسی و تصویب شد.
سراجالدین مهرالدین، وزیر امور خارجه تاجیکستان، بعد از انجام جلسه به خبرنگاران گفت که بر اساس تصمیم آنها، حفاظت از مرز تاجیکستان و افغانستان که مرز جنوبی کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت دستهجمعی هم محسوب میشود، تقویت خواهد شد.
آقای مهرالدین افزود که در این رابطه تاجیکستان مشغول بررسی برنامه بین دولتی سازمان پیمان امنیت دستهجمعی میان نهادهای مربوطه کشورهای عضو در رابطه به تحکیم مرز این کشور با افغانستان است.
جلسه شورای وزیران خارجه سازمان پیمان امنیت دستهجمعی در حالی برگزار شد که در این اواخر در دو حوزه تحت نفوذ این سازمان، یعنی قفقاز و آسیای میانه تنشها و درگیریهایی به وقوع پیوستند.
پیش از آغاز جلسه، همه ۶ وزیر خارجه کشورهای عضو این سازمان و دبیر کل آن، با امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان که همزمان رئیس شورای امنیت دستهجمعی سازمان پیمان امنیت دستهجمعی است، دیدار و گفتگو کردند.
جلسه امروز شورای وزیران خارجه سازمان پیمان امنیت دستهجمعی تحت ریاست سراجالدّین مهرالدین، وزیر خارجه تاجیکستان صورت گرفت. در این نشست استانیسلاو زاس، دبیر کل این سازمان نیز شرکت کرد.
بر اساس اطّلاع رسمی در جلسه امروز شورای وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت دستهجمعی، وضعیت منطقه و جهان و تأثیر حوادث اخیر دنیا به امنیت کشورهای عضو این سازمان بررسی میشود.
"پیمان امنیت دستهجمعی" در ماه مه سال ۱۹۹۲ در تاشکند، پایتخت ازبکستان، به امضا رسید و سال ۲۰۰۲ در مسکو این پیمان به "سازمان امنیت دستهجمعی" تبدیل یافت.
در این سازمان تحت نفوذ روسیه، به جز این کشور، پنج جمهوری دیگر سابق شوروی، یعنی بلاروس، ارمنستان، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان عضویت دارند. ریاست دورهای این سازمان در سال ۲۰۲۱ بر عهده تاجیکستان است.
دیدار در سایه تنشها و درگیریهای منطقهای
جلسه امروز وزیران خارجه کشورهای عضو پیمان سازمان امنیت دستهجمعی در شهر دوشنبه در حالی برگزار میشود که سه هفته پیش، در روزهایی که در شهر دوشنبه، جلسات شورای وزیران دفاع و دبیران شورای امنیت کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت دستهجمعی برگزار میشد، درگیریهای کمسابقهای در مرز میان تاجیکستان و قرقیزستان رخ دادند.
در این درگیریها از دو طرف ۵۵ نفر کشته و بیش از ۲۵۰ نفر زخمی شدند.
سازمان پیمان امنیت دستهجمعی نسبت به این درگیریها واکنشی نشان نداد؛ اگرچه آن زمان استانیسلاو زاس، دبیر کل این سازمان، در صحبت با رسانهها مذاکرات را تنها راه حل مشکلات مرزی دو کشور خوانده بود.
برخی منتقدین سازمان پیمان امنیت دستهجمعی را به بیتفاوتی به درگیریهای خونین در مرز تاجیکستان و قرقیزستان متهم کرده و میگویند که چنین موضعگیری باعث شده تا قرقیزستان حتی تهدید به خروج از این سازمان کند.
به گفته برخی از این متقدان همچنین این نکته هم مطرح است که تاجیکستان به عنوان رئیس دورهای سازمان، یک طرف ذینفع در قضیه مرزی با قرقیزستان است و شاید به این دلیل این سازمان به حوادث اخیر مرز واکنشی نشان نداده باشد.
اما با توجه به عضویت قرقیزستان در اتحاد گمرکی و مجمع اقتصادی اوراسیا و خودداری تاجیکستان از پیوستن به این سازمانها، شاید معلوم باشد که روسیه در موضوع اختلافهای مرزی تاجیکیسان و قرقیزستان پشت کدام کشور خواهد ایستاد.
اگر چه روسیه تا حالا موضع روشن خود را در قبال درگیریهای مرزی اخیر بین دو کشور عضو سازمان پیمان امنیتی دستهجمعی اعلام نکرده، اما مذاکرات و گفتگو را تنها راه اصلی رفع اختلافها و تنشهای مرزی میداند.
از سوی دیگر ، نیکول پاشینیان، کفیل نخستوزیر ارمنستان از سازمان پیمان امنیت جمعی برای جلوگیری از، به گفته این کشور "تجاوز جمهوری آذربایجان" به این کشور درخواست کمک کرده است.
شاید در جلسه امروز شورای وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان پیمان امنیتی جمعی به این درخواست ارمنستان پاسخ داده شود.
مقامهای ارمنستان گفتهاند، نیروهای جمهوری آذربایجان چند کیلومتر در خاک ارمنستان پیشروی کردند و در اطراف دریاچه سو (سیاه) در نزدیکی مرز دو کشور مستقر شدهاند. شمار این نیروها نزدیک به ۲۵۰ نفر برآورد شده است.
سال پیش ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه در زمان جنگ قره باغ و احتمال ورود این سازمان به این مناقشه گفته بود این سازمان در صورتی وارد عمل خواهد شد که اگر خطری یکی از کشورهای عضو این سازمان را از بیرون تهدید کند.
منتقدان این سازمان بارها به مؤثر نبودن فعالیّت این سازمان اشاره کردهاند.
از سوی دیگر، حالا سازمان پیمان امنیت دستهجمعی در کنار تنش و نزاعهای مرزی میان تاجیکستان و قرقیزستان و جمهوری آذربایجان و ارمنستان با چالش جدی دیگری نیز روبروست.
آن هم وضعیت افغانستان، بویژه دورنمای اوضاع بعد از خروج کامل نیروهای ائتلاف بینالمللی از این کشور است.
"پیمان" امنیت دستهجمعی بیست سال پیش در پی ورود نیروهای ائتلاف بینالمللی به رهبری آمریکا به افغانستان، به "سازمان" تغییر داده شد.
از آغاز مشخص بود که بعد از فروپاشی شوروی، روسیه برای از دست نرفتن نفوذش در آسیای میانه به تأسیس یک پیمان امنیتی، نظامی و دفاعی در برابر ناتو یا پیمان آتلانتیک شمالی اقدام کرده است.
حالا روند خروج نیروهای نظامی خارجی از افغانستان آغاز یافته و تا حدود چهار ماه دیگر باید انجام یابد.
تاجیکستان در آسیای میانه طولانیترین مرز با افغانستان را دارد.
نزدیک شدن نیروهای طالبان به مرز تاجیکستان ، و عضویت صدها شهروند جمهوریهای سابق شوروی در صفوف گروههای دهشتافکن، تبهکار فرامیلی و قاچاق مواد مخدر در آن سوی آمو، نگرانیهای امنیتی در آسیای میانه را عمیقتر کرده است.
