ایران و بلژیک در جام جهانی؛ تیم ملی چگونه حریف پرستاره‌اش را متوقف کرد؟

تیم ملی فوتبال ایران در دومین دیدار خود در جام جهانی ۲۰۲۶ به تساوی بدون گل مقابل بلژیک رسید؛ نتیجه‌ای که احتمالا از همان لحظه اعلام ترکیب و آرایش دو تیم، بیش از هر چیز مطلوب کادر فنی ایران بود.

بازیکنان امیر قلعه‌نویی که با یک امتیاز از بازی نخست مقابل نیوزیلند وارد این مسابقه شده بودند، مقابل پرستاره‌ترین تیم گروه جی رویکردی کاملا محتاطانه در پیش گرفتند و ۹۰ دقیقه را صرف بستن فضاها، دفاع چندلایه و جلوگیری از گل خوردن کردند.

ایران در نهایت به هدفش رسید و حتی پس از ۱۰ نفره شدن بلژیک نیز حاضر نشد ریسک جدی برای بردن انجام دهد. حاصل این رویکرد یک امتیاز دیگر برای ایران و بلژیک بود.

نتیجه‌ای که شاید برای دو تیم قابل قبول باشد ولی برای بسیاری از تماشاگران جام جهانی مسابقه‌ای کم‌هیجان و کم‌موقعیت رقم زد. دیدار ایران و بلژیک را می‌توان «سردترین» بازی جام ۲۰۲۶ تاکنون دانست؛ هرچند که نتیجه‌اش برای فوتبال ایران خوشایند بود.

ترکیب‌ها و تغییرها

امیر قلعه‌نویی نسبت به دیدار مقابل نیوزیلند سه تغییر در ترکیب اصلی تیمش ایجاد کرد. محمدحسین کنعانی‌زادگان، صالح حردانی و احسان حاج‌صفی از ابتدا به زمین رفتند و ایران با آرایش ۱-۴-۵ مسابقه را آغاز کرد.

علیرضا بیرانوند درون دروازه قرار گرفت و محمدحسین کنعانی‌زادگان، شجاع خلیل‌زاده، علی نعمتی، صالح حردانی و رامین رضاییان مدافعان میانی و کناری ایران را تشکیل دادند. سعید عزت‌اللهی، احسان حاج‌صفی، سامان قدوس و محمد محبی در میانه میدان قرار گرفتند و مهدی طارمی تنها مهاجم ایران بود.

در سوی دیگر، رودی گارسیا تیمش را با آرایش۱-۳-۲-۴ به زمین فرستاد؛ تیمی که نسبت به مسابقه نخست برابر مصر چهار تغییر در ترکیب اصلی داشت. تیبو کورتوآ درون دروازه ایستاد و توماس مونیه، ناتان انگوی، برندون مچل و ماکسیم دی‌کویپر خط دفاعی بلژیک را تشکیل دادند. نیکلاس راسکین و یوری تیلمانس در مرکز میدان بازی می‌کردند و الکسیس سالماکرز، کوین د‌بروینه و لئاندرو تروسار پشت سر روملو لوکاکو قرار گرفتند.

مهم‌ترین غایب بلژیک در این مسابقه جرمی دوکو بود. ستاره منچسترسیتی به دلیل بیماری تنفسی این مسابقه را از دست داد. بلژیک با وجود تغییرات انجام‌شده، نسبت به دیدار برابر مصر رویکردی محتاطانه‌تر داشت.

نیمه اول؛ دفاع فشرده ایران و گل مردود طارمی

نخستین نیمه مسابقه با احتیاط دو تیم آغاز شد. ایران از همان دقایق ابتدایی رویکردی محتاطانه در پیش گرفت، عقب نشست و مالکیت توپ را در اختیار بلژیک قرار داد. با این حال، واگذاری توپ به معنای واگذاری کنترل مسابقه نبود.

بازیکنان ایران با استقرار در یک ساختار دفاعی فشرده و چندلایه تلاش می‌کردند مسیرهای نفوذ بلژیک را ببندند و در زمان تصاحب توپ، با پاس‌های بلند مستقیم به مهدی طارمی از فشار حریف خارج شوند. در بیشتر دقایق ابتدایی، تنها برنامه ایران برای رسیدن به زمین بلژیک همین توپ‌های بلند، اغلب با طولی بیش از ۳۰ متر، به سمت مهاجم خودی بود.

بلژیک در پانزده دقیقه نخست بیشتر با گردش توپ و ارزیابی ساختار دفاعی ایران سعی داشت راه‌های نفوذ به دروازه حریفش را پیدا کند.

در ۱۵ دقیقه ابتدایی، هر دو دروازه‌بان مجبور به واکنش شدند. بیرانوند یک بار با واکنشی به موقع مانع از باز شدن دروازه ایران شد و در سوی مقابل، تیبو کورتوا نیز روی یک موقعیت غافلگیرکننده دروازه بلژیک را نجات داد تا بازی، روی گل‌های زودهنگام را نبیند.

مهم‌ترین اتفاق نیمه نخست در دقیقه ۲۴ رخ داد. ایران روی یک ضربه ایستگاهی پشت محوطه جریمه بلژیک، حرکتی از پیش طراحی‌شده را اجرا کرد. توپ به مهدی طارمی سپرده شد؛ بازیکنی که هنگام آغاز ضربه در میان بازیکنان دیوار دفاعی بلژیک قرار داشت.

طارمی پس از دریافت توپ با چرخشی سریع و فنی، فرصت شوت‌زنی پیدا کرد و با ضربه‌ای زمینی دروازه حریف را باز کرد. با این حال، کمک‌داور ویدیویی وارد عمل شد و پس از بازبینی صحنه، به علت آفساید گل ایران مردود اعلام شد تا نتیجه مسابقه بدون تغییر باقی بماند.

پس از این صحنه، مسابقه بیش از پیش به یک نبرد تاکتیکی تبدیل شد. بلژیک مالکیت توپ را در اختیار داشت اما در یافتن راهی برای عبور از ساختار دفاعی ایران ناکام بود. نه ارسال از جناحین، نه پاس‌های عمقی و نه شوت‌های از راه دور نتوانستند خط دفاعی ایران را با مشکل جدی روبه‌رو کنند.

هرچه به دقایق پایانی این نیمه نزدیک‌تر می‌شدیم، نشانه‌های کلافگی در بازی بلژیک بیشتر دیده می‌شد و ریتم کند مسابقه حتی بخشی از تماشاگران حاضر در ورزشگاه را نیز به ستوه آورده بود.

از حدود دقیقه ۴۰، مهدی طارمی نیز به عقب زمین بازگشت و در نزدیکی محوطه جریمه ایران مستقر شد. این تغییر عملا تنها مسیر خروج ایران از فشار، یعنی ارسال پاس‌های بلند به سمت مهاجم نوک تیم را نیز محدود کرد و باعث شد بازیکنان تیم ایران در دقایق پایانی نیمه نخست کمتر از قبل بتوانند توپ را به زمین بلژیک منتقل کنند.

گرچه انسجام دفاعی و اجرای برنامه تاکتیکی ایران در این نیمه قابل توجه بود، توقف‌های مکرر بازی، اتلاف وقت و زمین افتادن‌های پی‌درپی بازیکنان ایران از نکاتی بود که بر کیفیت مسابقه تاثیر گذاشت و اعتراض بازیکنان بلژیک و بخشی از تماشاگران را به همراه داشت.

در نهایت نیمه نخست بدون گل به پایان رسید؛ نیمه‌ای که بلژیک بیشتر توپ را در اختیار داشت، اما ایران با دفاع سازمان‌یافته خود اجازه نداد این برتری مالکیتی به موقعیت‌های خطرناک تبدیل شود.

نیمه دوم؛ اخراج انگوی، درخشش دروازه‌بان‌ها و رضایت دو تیم از یک امتیاز

امیر قلعه‌نویی نیمه دوم را با یک تغییر در ترکیب آغاز کرد. علیرضا جهانبخش به جای صالح حردانی وارد زمین شد و آرایش ایران تا حدی تهاجمی‌تر شد.

با این حال، نخستین اتفاق مهم نیمه دوم نه یک موقعیت گل، بلکه یک صحنه جنجالی بود.

تنها دو دقیقه پس از ورود جهانبخش، او با کف پا روی پشت پای لئاندرو تروسار رفت؛ خطایی که باعث پاره شدن جوراب ستاره بلژیک شد. با وجود شدت برخورد، داور مسابقه کارتی به بازیکن ایران نشان نداد.

در دقیقه ۵۰ ایران به بهترین فرصت خود در نیمه دوم رسید. یک پرتاب بلند اوت به داخل محوطه جریمه بلژیک ارسال شد و مهدی طارمی با جاگیری مناسب صاحب موقعیت شد، اما تیبو کورتوا با واکنشی درخشان دروازه تیمش را نجات داد و اجازه نداد ایران به گل برسد.

تنها یک دقیقه بعد، نوبت به درخشش علیرضا بیرانوند رسید. در خطرناک‌ترین حمله بلژیک تا آن لحظه، بیرانوند ابتدا ضربه روملو لوکاکو را مهار کرد و سپس در ادامه همان صحنه، مقابل شوت یوری تیلمانس نیز ایستادگی کرد تا نتیجه همچنان بدون گل باقی بماند.

بلژیک که همچنان در عبور از ساختار دفاعی ایران با مشکل روبه‌رو بود، در دقیقه ۵۸ سه تعویض همزمان انجام داد. تیموتی کاستانیه جای توماس مونیه را گرفت، هانس واناکن به جای نیکلاس راسکین وارد زمین شد و دودی لوکباکیو نیز جانشین الکسیس سالماکرز شد.

امیر قلعه‌نویی در دقیقه ۶۶ دو تعویض دیگر انجام داد و میلاد محمدی و مهدی ترابی را به جای احسان حاج‌صفی و محمد محبی به زمین فرستاد. مهم‌ترین اتفاق مسابقه لحظاتی بعد از این تعویض‌ها رخ داد.

ناتان انگوی، مدافع میانی بلژیک، در کنترل توپ و ارسال پاس رو به عقب دچار اشتباه شد. مهدی طارمی با هوشیاری توپ را ربود و در برخورد با مدافع بلژیک روی زمین افتاد.

داور بلافاصله اعلام خطا کرد و با تشخیص جلوگیری از یک موقعیت مسلم گلزنی، کارت قرمز مستقیم را به انگوی نشان داد تا بلژیک بیش از ۲۰ دقیقه پایانی مسابقه را ۱۰ نفره دنبال کند.

اخراج انگوی روند مسابقه را «فقط کمی» تغییر داد، نه آن‌طور که انتظار می‌رفت.

بلژیک پس از ۱۰ نفره شدن محتاط‌تر شد و از شدت حملات خود کاست. در دقیقه ۷۳ آرتور تیاته به جای روملو لوکاکو به زمین رفت؛ تعویضی که بیش از هر چیز برای حفظ تعادل دفاعی تیم انجام شد.

در سوی مقابل، ایران نیز با ورود شهریار مغانلو به جای سامان قدوس در دقیقه ۷۹ و آماده شدن امیرحسین حسین‌زاده برای ورود به زمین در دقیقه ۸۵، تلاش کرد نیروی تازه‌ای به خط حمله خود اضافه کند.

با این حال، برتری عددی ایران به برتری هجومی تبدیل نشد.

تیم فوتبال ایران به شکلی تدریجی چند متر جلوتر آمد و مالکیت بیشتری نسبت به دقایق قبل پیدا کرد، اما حتی مقابل تیم ۱۰ نفره بلژیک نیز برنامه مشخصی برای حمله دیده نمی‌شد.

ارسال‌های بلند، توپ‌های مستقیم و امید به اشتباه مدافعان حریف همچنان اصلی‌ترین ابزار هجومی ایران باقی ماند.

بلژیک که درک کرد حتی ده نفره شدنش تغییری در برنامه‌های تیم ملی ایران ایجاد نمی‌کند، در دقایق پایانی، به تنظیمات قبلی خود بازگشت و در ۱۰ دقیقه پایانی با جسارت بیشتری هم کنترل توپ و هم کنترل زمین را در دست گرفت.

با این حال با نزدیک شدن به پایان مسابقه، این احساس بیش از پیش شکل گرفت که هر دو تیم با نتیجه مساوی کنار آمده‌اند و تمایل چندانی برای پذیرفتن ریسک شکست ندارند.

در دقیقه ۸۷ نیز ماتیاس فرناندز پاردو جای کوین د‌بروینه را گرفت تا بلژیک آخرین دقایق مسابقه را بدون موثرترین بازیکنش دنبال کند. با وجود این، تغییری در روند مسابقه ایجاد نشد و دو تیم در نهایت با تساوی بدون گل زمین را ترک کردند.

بهترین و بدترین بازیکنان زمین

در پایان این مسابقه که گلی در پی نداشت، علیرضا بیرانوند، بهترین بازیکن زمین انتخاب شد و پس از رامین رضاییان که در مسابقه نخست برابر نیوزیلند این عنوان را به دست آورده بود، دومین فوتبالیست ایرانی شد که در جام جهانی برترین بازیکن مسابقه لقب می‌گیرد.

با این حال، در مسابقه‌ای که موقعیت‌های گلزنی فراوانی نداشت، یک تیم صرفا برای دفاع و بدون هیچ برنامه مشخصی برای حمله به زمین آمده بود، تیم دیگری راه نفوذ از لایه‌های دفاعی را نمی‌دانست و تمامی دقایق آن بیشتر به یک نبرد تاکتیکی شباهت داشت، انتخاب بهترین و بدترین بازیکنان زمین بیش از آن‌که به گل و پاس گل وابسته باشد، به تاثیرگذاری بازیکنان در روند مسابقه مربوط می‌شد.

در میان بازیکنان بلژیک، کوین د‌بروینه یکی از بهترین نمایش‌های خود در این جام جهانی را ارائه داد.

هافبک باتجربه بلژیک در بیشتر دقایق مسابقه مغز متفکر تیمش بود و با دقت بالای پاس‌ها، جابه‌جایی مداوم در نقاط مختلف زمین و مشارکت در فازهای مختلف بازی، بیش از هر بازیکن دیگری در جریان مسابقه حضور داشت. او در نبردهای تک‌به‌تک نیز عملکرد موفقی داشت و تا زمان خروجش در دقیقه ۸۷ مهم‌ترین مهره بلژیک در سازمان‌دهی حملات بود.

در سوی دیگر، مهدی طارمی موثرترین بازیکن ایران بود. او تقریبا در تمام طول مسابقه مقصد اصلی پاس‌های بلند ایران محسوب می‌شد، روی گل مردود نیمه نخست نقش اصلی را داشت.

طارمی در نیمه دوم از یک پرتاب اوت ساده یک موقعیت صددرصد گلزنی ساخت و با فشار مداوم روی مدافعان بلژیک، سرانجام ناتان انگوی را وادار به اشتباهی کرد که به اخراج مدافع بلژیک انجامید. اگرچه طارمی موفق به گلزنی نشد، اما بیش از هر بازیکن ایرانی دیگری بر روند مسابقه تاثیر گذاشت.

در بخش بازیکنان ضعیف‌تر مسابقه، نام «ناتان انگوی» بیش از همه به چشم می‌آید. مدافع میانی بلژیک تا پیش از دقیقه ۶۶ عملکرد قابل قبولی داشت اما یک اشتباه در کنترل توپ و پاس رو به عقب، همه چیز را تغییر داد. از دست دادن توپ مقابل طارمی و دریافت کارت قرمز مستقیم، بلژیک را برای بیش از ۲۰ دقیقه ۱۰ نفره کرد و او را به یکی از عوامل اصلی از دست رفتن دو امتیاز احتمالی تیمش تبدیل کرد.

در تیم فوتبال ایران نیز محمد محبی نتوانست تاثیر همیشگی خود را بر بازی بگذارد. او در نبردهای انفرادی کمتر از حد انتظار موفق بود، در خلق موقعیت‌های خطرناک نقش پررنگی نداشت و پیش از تعویض در دقیقه ۶۶ نتوانست به یکی از مهره‌های تعیین‌کننده تیمش تبدیل شود. در مسابقه‌ای که فرصت‌های هجومی ایران محدود بود، محبی کمتر از سایر بازیکنان تهاجمی ایران توانست بر جریان بازی اثر بگذارد.

تصویر تیم امیر قلعه‌نویی در جام جهانی

دو مسابقه نخست جام جهانی ۲۰۲۶ تصویری نسبتا روشن از تیم امیر قلعه‌نویی ارائه کرده؛ تیمی که دفاع کردن را بهتر از حمله کردن بلد است.

ایران مقابل نیوزیلند چهار بار روی دروازه حریف خطرناک ظاهر شد و دو گل زد ولی دو بار نیز از حریفی که روی کاغذ ضعیف‌ترین تیم گروه محسوب می‌شود، گل خورد.

همین تیم چند روز بعد مقابل بلژیک، ساختار دفاعی منسجم‌تری داشت و موفق شد یکی از پرستاره‌ترین تیم‌های جام را متوقف کند، اما حتی پس از ۱۰ نفره شدن حریف نیز نشانه روشنی از تمایل به ریسک برای کسب پیروزی دیده نشد.

ایران با دو امتیاز همچنان بخت بالایی برای صعود دارد اما پس از دو مسابقه هنوز مشخص نیست سقف توانایی این تیم تا کجاست؛ تیمی که فعلا بیشتر برای نباختن بازی می‌کند تا بردن آن.

سرنوشت ایران و بلژیک؛ بازی و هفته آخر

تساوی در لس‌آنجلس باعث شد که ایران و بلژیک پس از دو مسابقه، هر کدام با دو امتیاز در انتظار هفته پایانی بنشینند. ایران باید با مصر دیدار کند و بلژیک روبروی نیوزیلند بایستد.

دیدارهای پایانی حالا می‌تواند شکل جدول گروه جی را به طور کامل تغییر دهد. با این حال، تساوی در این دیدار به معنای از دست رفتن شانس صعود نیست. هم ایران و هم بلژیک همچنان شانس بالایی برای حضور در مرحله بعد دارند و سرنوشت خود را تا حد زیادی در بازی پایانی مرحله گروهی در اختیار خواهند داشت. برای هر دو تیم، پیروزی در بازی پایانی به معنای صعود قطعی خواهد بود.