'آدم ربایی نافرجام خلبان پیشین ایرانی'

بنا بر اطلاعاتی که بی‌ بی سی به دست آورده، یکی از افرادی که به اتهام تلاش نافرجام برای ربودن یک خلبان پیشین هوانیروز ایران در ترکیه بازداشت شده، از روستاییان مرزنشین ایرانی است و هر گونه ارتباط با دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی ایران و ماجرای آدم ربایی را تکذیب کرده است.

پنجشنبه ۲۲ مهر رسانه های ترکیه به نقل از منابع اطلاعاتی این کشور خبر دادند که دو مأمور اطلاعاتی ایرانی و شش همدست ترکیه ای آنان، بیست روز پیشتر، هنگام تلاش برای ربودن یک نظامی پیشین ایرانی در شهر وان در شرق این کشور بازداشت شده اند.

در پی انتشار این خبر، فردی به نام مهرداد آبدارباشی در گفتگو با شبکه های تلویزیونی فارسی زبان خارج از ایران گفت که همان "نظامی پیشین" ایرانی است که در خبر از او یاد شده و خود را سرگرد خلبان بالگرد در هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی معرفی کرد که سه سال پیش در پی خودداری از اعزام به سوریه، به ترکیه گریخته و نزد سازمان ملل متحد، خواستار پناهندگی به کشور ثالث شده است.

آقای آبدارباشی در مصاحبه ها گفته که مجموع کسانی که به اتهام تلاش برای ربودن او و بازگرداندنش به ایران دستگیر شده اند، پانزده نفر است نه هشت نفر و دو تن از دستگیرشدگان، مأمور اطلاعاتی اعزامی از ایرانند که یکی در استانبول و دیگری در وان دستگیر شده است.

اطلاعاتی که بی بی سی فارسی به دست آورده است نشان می دهد، یکی از دو فردی که به عنوان مأمور اطلاعاتی ایران در ترکیه دستگیر شده، صلح الدین سلمانلو نام دارد و اهل روستای کردنشین بله سور علیا در شهرستان خوی در استان آذربایجان غربی است که در کنار مرز ترکیه و نزدیکی گذرگاه مرزی قطور (رازی) واقع است.

منابعی به بی بی سی گفته اند از صلح الدین سلمانلو یک چسب نواری پهن مخصوص کارتن‍های مقوایی به دست آمده و او سلاح به همراه نداشته است. او ۲۸ ساله، متأهل و دارای چهار فرزند است و به شغل دامداری اشتغال دارد.

برادرش فرهاد سلمانلو به بی بی سی فارسی گفت که خانواده آنها در ترکیه خویشاوندان زیادی دارد و صلح الدین همچون دیگر مرزنشینان پیوسته به ترکیه و بویژه شهر وان رفت و آمد داشته است که فاصله زیادی با روستای محل سکونتشان ندارد. این بار هم برای خرید به وان رفته بوده و در یک تاکسی نشسته بوده که ناگهان تاکسی در کمین مأموران امنیتی ترکیه می افتد و او را دستگیر می کنند.

فرهاد سلمانلو می گوید برادرش بیش از دو کلاس دبستان سواد ندارد و هیچگاه ارتباطی با دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی نداشته، مهرداد آبدارباشی را نمی شناسد و در تلفن همراه او هیچ شماره ای از آقای آبدارباشی یا کسانی که در در ارتباط با سوء قصد آدم ربایی دستگیر شده اند، وجود ندارد.

مسئولان امنیتی ترکیه درباره بازداشت افرادی به اتهام آدم ربایی در وان، هنوز رسما هیچ اطلاعاتی منتشر نکرده اند و آنچه در این باره مخابره شده، به صورت غیررسمی و به نقل از «منابع آگاه» است. این مسئولان در پاسخ به گفته های برادر صلح الدین سلمانلو و آنچه از دفاع او در بازجویی نقل شده، فعلا پاسخی به بی بی سی فارسی نداده اند.

میان روایتی که مهرداد آبدارباشی از تلاش نافرجام برای ربودن خود در مصاحبه ها عرضه کرده و آنچه رسانه های ترکیه به نقل از منابع امنیتی این کشور گزارش کرده اند، تفاوتهایی هست: از جمله اینکه آقای آبدارباشی می گوید شمار دستگیرشدگان پانزده نفر (دو ایرانی و سیزده ترکیه ای) است و نه هشت نفر و اینکه برایش "پرستو" فرستاده بودند و این "پرستو"، زنی ایرانی ساکن ترکیه است که قرار بوده نقش اصلی را در ربودنش بازی کند (پرستو در ادبیات سیاسی ایران به زنانی گفته می شود که مأموریت دارند با استفاده از زنانگی خود قربانی را بفریبند).

اما در اطلاعاتی که از منابع امنیتی ترکیه نقل شده، نشانی از این "پرستو" نیست بلکه گفته شده مأموران ایرانی به همسر آقای آبدارباشی پیشنهاد داده بودند در ازای دریافت ده هزار دلار، در ربودن شوهرش همکاری کند و در غیر این صورت، خانواده اش را در ایران آزار خواهند داد. از همسر آقای آبدارباشی نیز با نام اختصاری م. الف یاد کرده اند.

آقای آبدارباشی در مصاحبه ها هیچ اشاره ای به پیشنهاد همکاری به همسرش نکرده و بلکه گفته که نام اختصاری م. اف متعلق به آن "پرستو" است که اکنون دستگیر شده است. در اطلاعات منسوب به منابع امنیتی ترکیه، هیچ اشاره ای به دستگیر شدن این پرستو نیست و تنها از دو مأمور ایرانی یاد شده که نام اختصاری یکی از آنها ص. س (صلح الدین سلمانلو) است.

صدایی در شبکه های مجازی منتشر شده که بنابر عنوان آن، متعلق به گفتگو میان آن "پرستو" (به نام عزتی) و یک مأمور اطلاعاتی ایران به نام مهدی است. این صدا ضمن اینکه اعتبار آن برای بی بی سی فعلاً قابل تأیید یا رد نیست، این پرسش را به همراه می آورد که چرا مأموری اطلاعاتی تدابیر امنیتی و پنهانکاری مرسوم را کنار گذاشته و در نخستین تماس تلفنی با فردی که قصد جلب همکاری اش را دارد، آشکار و صریح، قصد خود را در میان می گذارد. حال آنکه رویه مرسوم مأموران اطلاعاتی این است که از هرگونه تماس تلفنی یا اینترنتی پرهیز می کنند و بویژه در موضوعی با این سطح از اهمیت، آن هم در کشوری خارجی، حتما ارتباطات خود را به صورت حضوری و با رعایت پنهانکاری برقرار می کنند.

درباره تلاش برای ربودن مهرداد آبدارباشی، پرسشهای دیگری هم مطرح است. از جمله اینکه آقای آبدارباشی می گوید سه سال است در وان زندگی می کند و سازمان امنیت ترکیه از همان آغاز او را زیر حمایت خود گرفته و حتی خدماتی ویژه به او داده است، از جمله کمک هزینه زندگی و تسریع روند انتقال خانواده او به ترکیه و اخذ اجازه اقامت برای آنان. به گفته آقای آبدارباشی، پیشتر هم برای ربودن او تلاش شده که اشراف امنیتی ترکیه مانع از به نتیجه رسیدن آن شده است. آقای آبدارباشی توضیح نداده که چرا دستگاه امنیتی ترکیه او و خانواده اش را به شهر امنتری انتقال نداده که از مرز ایران دور باشد و او همچنان در شهری در نزدیکی مرز ایران به زندگی ادامه داده که ربودن و انتقال او را به ایران آسانتر می سازد.

تلاش بی بی سی فارسی برای دسترسی به آقای آبدارباشی و طرح مستقیم این پرسشها با او فعلا بی نتیجه بوده است.

ایران و ترکیه دارای همکاری امنیتی اند و در مواردی افرادی که تحت پیگرد قضائی ایران بوده اند، در ترکیه دستگیر و به ایران مسترد شده اند.

حقی اویغور، مدیر مرکز مطالعات ایران در آنکارا می گوید: «استرداد افراد تحت پیگیرد قضائی میان دو کشور در چارچوب فعالیتهای پلیس بین الملل (اینترپل) و با طی مراحل قضائی لازمه صورت می گیرد اما هر از گاه اخباری در رسانه ها منتشر می شود حاکی از اینکه مأموران ایرانی خارج از این چارچوب در ترکیه دست به ربودن افرادی زده و به ایران برده اند و گویی دستگاه امنیتی ترکیه بر این اعمال آنان چشم می پوشد. اما در عمل، دستگاه امنیتی ترکیه، کسانی را که قصد چنین آدم رباییها را داشته اند، دستگیر کرده است که نمونه آن، دو مأمور اطلاعاتی ایرانی است که در ترکیه دستگیر شده اند».

● توضیح: برخی از مندرجات این نوشته، در پی پیگیری‌ها و دریافت اطلاعات بعدی اصلاح شده است