جنگ غزه؛ چهار سلاحی که حماس علیه اسرائیل استفاده می‌کند

تحقیقات بی‌بی‌سی عربی نشان می‌دهد که حماس در جنگ با اسرائیل از تسلیحات نسبتا پیشرفته‌ای استفاده می‌کند.

کارشناسان نظامی می‌گویند بعضی از سلاح‌هایی که در این جنگ از آن استفاده می‌شود با این هدف دستکاری و تغییر داده شده که در مقایسه با درگیری‌های قبلی، مرگبارتر شوند.

روز ۷ اکتبر حماس در حمله‌ای بی‌سابقه به خاک اسرائیل، از صدها راکت و موشک،‌ پهپادهای مسلح به مواد منفجره و مقادیر زیادی مهمات و اسلحه گرم کوچک‌تر استفاده کرد.

به گفته دولت اسرائیل این حمله ۱۲۰۰ کشته به جا گذاشت و حماس و متحدانش بیش از ۲۴۰ نفر را گروگان گرفتند و به غزه منتقل کردند. از آن زمان در حملات هوایی و عملیات زمینی ارتش اسرائیل در غزه بیش از ۲۳ هزار فلسطینی کشته شده‌اند.

بی‌بی‌سی عربی در تحقیقات خود چهار سلاح را شناسایی کرده که حماس و شاخه نظامی آن،‌ گردان‌های عزالدین قسام، آنها را در جنگ با اسرائيل به کار می‌برند؛ سلاح‌هایی که باعث شده سوال‌هایی درباره قابلیت‌های نظامی حماس مطرح شود و این که این گروه چگونه به چنین سلاح‌هایی دسترسی پیدا می‌کند.

ارتش اسرائيل می‌گوید در این جنگ ۸ هزار پیکارجوی حماس را کشته است،‌ هر چند که شواهدی برای این ادعای خود ارائه نداده است. حماس که در فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا، بریتانیا و دیگر کشورهای غربی است، به این ادعای اسرائیل واکنشی نشان نداده است. اسرائیل همچنین گفته است که تا کنون ۱۸۷ سرباز ارتش این کشور در جنگ غزه کشته شده‌اند.

۱. موشک ضد تانک «یاسین ۱۰۵»

موشک ضد تانک ۱۰۵ میلیمتری یاسین در ویدیوهای مختلفی که گردان‌های قسام از زمان آغاز عملیات زمینی اسرائیل منتشر کرده‌اند، دیده می‌شود. این ویدیوها نشان می‌دهد که موشک‌های یاسین، تانک‌های مرکاوای اسرائیل را در غزه هدف قرار می‌دهند.

این موشک به اسم شیخ احمد یاسین، بنیان‌گذار و رهبر معنوی حماس نام‌گذاری شده که سال ۲۰۰۴ در حمله اسرائیل کشته شد. این موشک‌های ضد تانک با پرتابگر آرپی‌جی یا «نارنجک‌انداز ضدتانک دستی» ساخت روسیه شلیک می‌شود.

سمیر راغب، سرتیپ سابق ارتش مصر می‌گوید که تعبیه کلاهک‌های دوگانه برای یاسین ۱۰۵، ابتکاری مهم در طراحی این سلاح است.

او می‌گوید ماده منفجره کلاهک اول زره تانک را هدف می‌گیرد تا به صورت کامل یا تا حد ممکن به آن نفوذ کند و دومی وارد تانک می‌شود تا درون آن منفجر شود.

فیلیپ اینگرام، افسر سابق اطلاعات ارتش بریتانیا می‌گوید برد موثر این موشک‌ها بین ۱۵۰ تا ۵۰۰ متر است و سرعت آن در بیشترین حالت به ۳۰۰ متر در ثانیه می‌رسد. او می‌گوید دقتی که برای طراحی این کلاهک دوگانه لازم است، قابلیت‌های تولید تسلیحات پیشرفته حماس را نشان می‌دهد.

به گفته آقای اینگرام تانک‌های اسرائیلی مجهز به سیستمی برای رهگیری و انهدام موشک‌های ضدتانک هستند. اما گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد این سیستم در رویارویی با موشک‌های ضدتانک یاسین با مشکلاتی روبرو شده است. بی‌بی‌سی عربی نمی‌تواند این گزارش‌ها را تایید کند.

کارشناسان نظامی برآورد می‌کنند که حماس دست کم ۲۰۰۰ موشک یاسین ۱۰۵ در انبارهای مهمات و تسلیحات خود دارد.

۲. اژدر عاصف

در ویدیویی که حماس اواخر ماه اکتبر منتشر کرد اژدر عاصف را نمایش داد؛ سلاح جدیدی که می‌گفت در حملات روز هفت اکتبر از آن استفاده کرده است. بررسی‌های بی‌بی‌سی عربی نشان می‌دهد که این ویدیو پیش از آن در فضای مجازی منتشر نشده بود.

کارشناسان می‌گویند این اژدر وسیله‌ای بدون سرنشین است که از راه دور هدایت می‌شود و برای عملیات در زیر آب طراحی شده است.

یاسر هاشم، رئیس پیشین ستاد ارتش مصر این سلاح را یک «ابزار ساده بدون سرنشین نیمه-زیرآبی» توصیف کرده است.

او به چندمنظوره بودن و قدرت سازگاری این سلاح برای انجام کارهای مختلف در زیر آب،‌ از جمله نقشه‌برداری، تجسس، بررسی سازه‌های زیر آب، رصد محیط زیستی و عملیات رزمی اشاره می‌کند.

سرتیپ راغب می‌گوید این سلاح در غزه ساخته شده و اجزای آن مانند کپسول گاز فشرده، موتور درون‌سوز، دوربین و آنتن‌های هدایت‌کننده، به عنوان محصولات غیر ممنوعه یا مواد بازیافتی قابل تهیه است.

به گفته آقای راغب این سلاح‌ها را می‌توان در کارگاهی مجهز به پرینتر سه بعدی تولید کرد.

با این که اژدر عاصف در ویدیوی حماس به نمایش گذاشته شده، اما شواهد اندکی درباره عملکرد و میزان موثر بودن آن وجود دارد.

با وجود ادعای استفاده از آن در حملات ۷ اکتبر،‌ بی‌بی‌سی عربی نتوانسته مدرکی دال بر به کارگیری آن در این حملات بیابد و شواهدی هم در دست نیست که نشان دهد این اژدر به شناورهای اسرائیلی آسیب رسانده است.

در ماه مه ۲۰۲۱ ارتش اسرائیل ویدیویی را منتشر کرد که می‌گفت حمله به یک زیردریایی خودگردان کوچک را در نزدیکی ساحل نشان می‌دهد. اما در آن زمان هیچ تصویری از سلاحی که در حمله به کار رفته بود منتشر نشد.

۳. آرپی‌جی اف-۷ کره شمالی

آرپی‌جی اف-۷ به وفور در ویدیوهای حماس از حملات ۷ اکتبر و همین طور درگیری‌ آنها با نیروهای اسرائیلی در نوار غزه دیده می‌شود.

این نارنجک‌انداز تولید کره شمالی است و ویژگی‌های ظاهری شاخصی دارد که از جمله می‌توان به نوار قرمز دور بخش فوقانی پرتابه آن اشاره کرد.

بی‌بی‌سی عربی صحت چندین ویدیو را تایید کرده که شبه‌نظامیان حماس را در حال حمل آرپی‌جی اف-۷ نشان می‌دهد.

گردان‌های عزالدین قسام هم تصاویری از میدان جنگ منتشر کرده‌اند که این سلاح در آن دیده می‌شود.

ارتش اسرائیل این آرپی‌جی‌ها را به عنوان بخشی از تسلیحاتی که از نیروهای حماس ضبط کرده به روزنامه‌نگاران نشان داده و گفته است که نیروهای حماس از آن در جنگ استفاده کرده‌اند.

پرتابگر آرپی‌جی اف-۷ با سرعت بالای مسلح کردنش شناخته می‌شود و به طور مشخص در برابر خودروهای زرهی سنگین کاربرد دارد.

فیلیپ اینگرام، افسر سابق اطلاعات ارتش بریتانیا می‌گوید در ویدیوهایی که از این سلاح منتشر شده، به نظر می‌آید نیروهای حماس در آن تغییراتی داده‌اند.

به گفته او آنها پرتابه ضد تانک را با یک گونه ضد نفر جایگزین کرده‌اند که ترکش ایجاد می‌کند و عملا آن را به بمبی دست‌ساز تبدیل کرده‌اند که می‌تواند علیه سربازان در میدان جنگ به کار رود.

آقای اینگرام به بی‌بی‌سی عربی گفت: «شواهد روشنی در دست نیست که نشان دهد این سلاح‌ها مستقیما از کره شمالی یا از ایران -که سال‌ها است از کره شمالی تسلیحات دریافت می‌کند- به دست حماس رسیده باشد.»

«اما راه دیگری هم برای دسترسی آنها به این سلاح وجود ندارد. این شیوه‌ای است که کره شمالی از طریق آن بخش بزرگی از ارز خارجی خود را تامین می‌کند.»

اما پیونگ یانگ در خبرگزاری رسمی خود این اتهام را که حماس از سلاح‌هایش استفاده می‌کند به شدت رد کرده است. دولت کره شمالی این گزارش‌ها را که بعد از حملات ۷ اکتبر منتشر شد «دروغ‌ها و شایعات بی‌اساس» خوانده است.

اما خبرگزاری رسمی کره جنوبی اوایل ماه ژانویه گزارش داد که سرویس اطلاعاتی این کشور بر این باور است که حماس از سلاح‌های ساخت کره شمالی در غزه استفاده می‌کند.

۴. ابزار انفجاری «شواظ»

سلاح دیگری که در ویدیوهای حماس در شبکه‌های اجتماعی دیده می‌شود «شواظ» -به معنی شعله در زبان عربی- است که یک ابزار انفجاری ساخت داخل غزه است و از آن برای کمین و غافلگیری خودروها از فاصله نزدیک استفاده می‌شود.

شاخه نظامی حماس گفته است که این ابزار انفجاری را در رویارویی با نیروی زمینی ارتش اسرائیل در غزه به کار برده است.

اسرائیل هم مقادیر زیادی از این سلاح را که در غزه ضبط کرده به نمایش گذاشته که نشان می‌دهد تولید آن با مقیاس بالا در جریان بوده است.

گردان‌های قسام در ماه ژوئیه سال ۲۰۲۳ ویدیویی را منتشر کردند که این ابزار انفجاری را نشان می‌‌داد در حالی سیمی به آن وصل بود.

آقای اینگرام می‌گوید حماس در این درگیری‌ها از یک مدل دستکاری شده این ابزار استفاده می‌کند که قادر به نابود کردن خودروهای زرهی اسرائیلی است.

او می‌گوید این وسیله انفجاری شامل یک صفحه فلزی است که معمولا جنس آن از مس است و در میان مواد منفجره قرار گرفته است.

بعد از انفجار صفحه مسی به پرتابه‌ای تبدیل می‌شود که می‌تواند به خودروی زرهی نفوذ کند. سادگی چنین ابزاری در تضاد با طراحی و کاربرد پیچیده آن است.

به گفته آقای اینگرام سخت‌ترین بخش ساخت این ابزار دسترسی و شکل دادن به صفحه مسی است که حماس نشان داده که توانایی تولید آن را دارد.

حماس چگونه این تسلیحات را می‌سازد و به آن دسترسی دارد؟

حماس بمب‌های عمل‌نکرده اسرائیل را تغییر کاربری می‌دهد و فلزات و سیم‌های موجود در ساختمان‌های مخروبه را بازیافت می‌کند.

سرتیپ راغب می‌گوید ایران به قاچاق اسلحه به داخل نوار غزه کمک می‌کند و این کار با استفاده از تونل‌های مخفی در مرز غزه و قایق‌هایی انجام می‌شود که تلاش می‌کنند از محاصره اسرائیل در دریای مدیترانه عبور کنند.

عزت‌الله ضرغامی،‌ وزیر گردشگری ایران که سابقه عضویت در سپاه پاسداران را دارد، در مصاحبه‌ای در ماه نوامبر ۲۰۲۳ آشکارا درباره نقش خود در تامین موشک‌های ساخت ایران برای گروه‌های مسلح فلسطینی و حضورش در تونل‌های غزه صحبت کرد.

یاسر هاشم، رئیس سابق ستاد ارتش مصر می‌گوید اسرائيل کنترل کامل و مطلقی روی مرزهایش ندارد و در همین زمینه به وجود یک «خط قاچاق بین‌المللی»‌ اشاره می‌کند که از مرز لبنان وارد اسرائیل می‌شود.

مقام‌های اسرائیل در ماه سپتامبر سال ۲۰۲۲ اعلام کردند که تلاشی را برای قاچاق مواد منفجره به غزه از گذرگاه مرزی کرم ابوسالم خنثی کرده‌اند. به گفته اسرائیل این مواد منفجره در محموله‌های پوشاک جاسازی شده بود.