گادی آیزنکوت، رقیب اصلی بنیامین نتانیاهو کیست؟

با نزدیک شدن اسرائیل به انتخابات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، به یکی از مهم‌ترین رقبای بنیامین نتانیاهو تبدیل شده است. نظرسنجی‌های تازه از افزایش حمایت عمومی از حزب جدید او با نام «یاشار» خبر می‌دهند.

چندین نظرسنجی، از جمله نظرسنجی شبکه میانه‌روی کانال ۱۲ اسرائیل، نشان داده‌اند که حزب «یاشار» از حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو و همچنین از حزب مخالف «یاحد» پیشی گرفته است؛ حزبی که به طور مشترک از سوی نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین راست‌گرا، و یائیر لاپید، سیاستمدار میانه‌رو، هدایت می‌شود. این نتایج از افزایش نفوذ و جذابیت آیزنکوت در میان طیف‌های مختلف سیاسی حکایت دارد.

رسانه‌های لیبرال و میانه‌رو، آیزنکوت را در نقطه مقابل نتانیاهو معرفی کرده‌اند و از آنچه «خویشتنداری، صداقت و اصالت» او می‌خوانند، تمجید کرده‌اند.

روزنامه میانه‌روی معاریو نوشت آیزنکوت نقطه مقابل ویژگی‌هایی است که به دولت کنونی نسبت داده می‌شود؛ از جمله «طعنه‌زنی، فریبکاری و شعارهای توخالی».

روزنامه لیبرال «هاآرتص» نیز نوشت درحالی‌ که بنیامین نتانیاهو «خودپسند و متکبر به نظر می‌رسد، آیزنکوت فروتن و عمل‌گراست».

در مقابل، شبکه راست‌گرای ۱۴ که از بنیامین نتانیاهو حمایت می‌کند، درباره آنچه «سیاست‌های چپ‌گرایانه آیزنکوت» نامید، هشدار داد.

این شبکه می‌گوید آیزنکوت از معترضان مخالف دولت حمایت می‌کند و ممکن است با احزاب فلسطینی وارد ائتلاف شود. همچنین او را متهم کرده است که بیش از اندازه بر موضوع خدمت سربازی یهودیان فوق‌ارتدوکس تمرکز دارد.

از مهم‌ترین اولویت‌های برنامه حزب یاشار، «ترمیم شکاف» در جامعه اسرائیل و تقویت نهادهای دموکراتیک، از جمله رسانه‌ها و دستگاه قضایی، است، دو نهادی که هدف حملات دولت نتانیاهو قرار گرفته‌اند.

تصویب قانون «خدمت عمومی برای همه» نیز از اولویت‌های این حزب است.

هدف این قانون، اجباری کردن خدمت نظامی یا ملی برای تمام شهروندان، از جمله یهودیان فوق‌ ارتدکس و شهروندان عرب اسرائیل است، گروه‌هایی که به‌طور معمول از خدمت اجباری معاف بوده‌اند.

برخلاف برخی رهبران اپوزیسیون که نسبت به تشکیل ائتلاف با احزاب فلسطینی هشدار داده‌اند، آیزنکوت احتمال اتکا به فهرست متحد عربی (رعام) به رهبری منصور عباس را برای کمک به تشکیل دولت ائتلافی رد نکرده است.

گادی آیزنکوت، رقیب نتانیاهو، کیست؟

گادی آیزنکوت در ۱۹ مه ۱۹۶۰ در شهر طبریه در شمال اسرائیل به دنیا آمد. پدر و مادر او یهودیانی بودند که از مراکش به اسرائیل مهاجرت کرده بودند. در صورت انتخاب به مقام نخست‌وزیری، او نخستین نخست‌وزیر اسرائیل با ریشه‌های یهودیان مزراحی (شرقی) خواهد بود.

گادی آیزنکوت به ارتش پیوست و به‌تدریج درجات نظامی را پشت سر گذاشت تا اینکه در سال ۲۰۱۵ به ریاست ستاد ارتش منصوب شد. او بعدها همراه بنی گانتس به حزب «وحدت ملی» پیوست.

پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳، آیزنکوت به کابینه جنگی اسرائیل به ریاست بنیامین نتانیاهو پیوست. در دسامبر ۲۰۲۳، پسر کوچک او در غزه کشته شد و دو تن از برادرزاده‌هایش نیز جان باختند.

حامیان آیزنکوت معتقدند این فقدان شخصی، همدلی عمومی با او را افزایش داده و باعث شده بسیاری از اسرائیلی‌هایی که در جریان جنگ بهایی شخصی پرداخته‌اند، خود را به او نزدیک‌تر احساس کنند.

آیزنکوت در دوران فعالیتش مواضع نظامی سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کرده است. از او به‌عنوان یکی از طراحان آنچه «دکترین ضاحیه» نامیده می‌شود یاد می‌شود؛ راهبردی نظامی که در جریان جنگ لبنان در سال ۲۰۰۶ شکل گرفت.»

این دکترین نام خود را از ضاحیه جنوبی بیروت، پایگاه اصلی نفوذ حزب‌الله، گرفته است. بر اساس این راهبرد، در صورت بروز درگیری، از نیرویی گسترده و نامتناسب علیه زیرساخت‌های مرتبط با طرف مقابل، از جمله زیرساخت‌های غیرنظامی، استفاده می‌شود.

موضع آیزنکوت درباره راه‌حل دوکشوری چیست؟

گادی آیزنکوت هنگام آغاز کارزار انتخاباتی خود در ۳۰ ژوئن، با شعار «اسرائیل باید پیروز شود»، وعده داد رهبر «تمام اسرائیلی‌ها» باشد.

او با اشاره به حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ گفت: «دولتِ فاجعه هفتم اکتبر به پایان راه خود خواهد رسید.»

گادی آیزنکوت همچنین در گفت‌وگویی با شبکه ۱۲ اسرائیل گفت که هرگز از فرمول «دو کشور برای دو ملت» حمایت نکرده است. او معتقد است کسانی که از راه‌حل دو کشوری برای حل مناقشه اسرائیل و فلسطینیان دفاع می‌کنند، پیچیدگی ابعاد دینی، ملی و اجتماعی این مناقشه را به‌درستی درک نمی‌کنند.

آیزنکوت در گفت‌وگویی دیگر با رونی کوبان، روزنامه‌نگار سرشناس شبکه دولتی «کان»، در پاسخ به این پرسش که آیا حاضر است با نتانیاهو دولت شکل دهد، گفت: «این بحث فقط به نفع نتانیاهو است.» او افزود که نتانیاهو باید «کلیدها را تحویل دهد و از مقام خود کناره‌گیری کند.»»

آیزنکوت گفت: «نتانیاهو شایستگی ادامه حضور در مقام نخست‌وزیری را ندارد، چون اسرائیل را بدون دوراندیشی و آینده‌نگری به هفتم اکتبر رساند.»

او همچنین به‌شدت از حضور وزیران و نمایندگان دولت نتانیاهو در کنفرانسی که ژانویه ۲۰۲۴ برگزار شد و در آن خواستار ایجاد شهرک‌سازی‌های اسرائیلی در نوار غزه شدند، انتقاد کرد.

آیزنکوت خواستار اتخاذ سیاست‌هایی با اجماع گسترده ملی شد و از دولت کنونی به‌دلیل دنبال نکردن چنین رویکردی انتقاد کرد.

او گفت: «درحالی‌ که سربازان اسرائیلی در جنگی ناعادلانه، شانه‌ به‌ شانه یکدیگر برای دو هدف مشترک، بازگرداندن گروگان‌ها و شکست حماس، می‌جنگند، دیگران فرصت پیدا می‌کنند در برنامه‌ای شرکت کنند که شکاف در جامعه اسرائیل را عمیق‌تر می‌کند.»

اتهام‌ها به آیزنکوت درباره تصمیم‌هایش در جریان جنگ غزه

بنیامین نتانیاهو، آیزنکوت را به یکی از اهداف اصلی کارزار انتخاباتی خود تبدیل کرده و کوشیده است او را سیاستمداری چپ‌گرا معرفی کند؛ این در حالی است که آیزنکوت معمولا در طیف میانه سیاست اسرائیل جای می‌گیرد و در برخی مسائل نیز مواضع نظامی سخت‌گیرانه‌ای داشته است.

بنیامین نتانیاهو در ماه ژوئیه دو ویدئو با شعار«این یاشار نیست، این چپ است» در شبکه‌های اجتماعی خود منتشر کرد. این عبارت بازی با نام حزب آیزنکوت بود چون واژه «یاشار» در زبان عبری به‌معنای «راست، مستقیم یا درستکار» است.

در نخستین ویدیوی تبلیغاتی، نتانیاهو آیزنکوت را به ترک دولت اضطراری که در دوران جنگ تشکیل شده بود متهم کرد و مدعی شد اگر توصیه‌های نظامی او اجرا می‌شد، اسرائیل نمی‌توانست به شماری از اهداف اصلی خود در جنگ دست یابد؛ از جمله عملیات‌هایش علیه حماس، ایران و حزب‌الله.

اما دومین ویدیو، که با استفاده از هوش مصنوعی ساخته شده بود، آیزنکوت را به‌عنوان سیاستمداری نزدیک به احزاب عربی نشان می‌داد. در توضیح همراه این ویدیو نیز ادعا شده بود که او تنها در صورت ائتلاف با یائیر گولان، رهبر حزب «دموکرات‌ها»، و منصور عباس، رهبر فهرست متحد عربی (رعام)، می‌تواند دولت تشکیل دهد.

رسانه‌های اسرائیلی گفته‌اند جذابیت گادی آیزنکوت فقط بر عوامل سیاسی استوار نیست، بلکه بعدی «عاطفی» نیز دارد که با تصویر او به‌عنوان رئیس پیشین ستاد ارتش و پدری که فرزندش را در جنگ از دست داده، مرتبط است.

وب‌سایت خبری «والا» نوشت: «ترکیب پیشینه نظامی و پدر داغ‌دیده بودن، او را به چهره‌ای تبدیل کرده است که مردم می‌توانند با او هم‌ذات‌پنداری کنند.»

در همین حال، وب‌سایت راست‌گرای آروتز شوا که از شهرک‌سازی حمایت می‌کند، نوشت او به دلیل «چهره پدرانه‌اش» از همدلی عمومی برخوردار است.