کشاورز کنیایی: می‌ترسم فیل‌ها مرا بکشند

در ادامه مجموعه نامه‌های بی‌بی‌سی از روزنامه‌نگاران آفریقایی، این‌بار اسماعیل عینشه، روزنامه‌نگار به این موضوع پرداخته که چگونه تغییرات اقلیمی در کنیا حیوانات و انسان‌ها را با هم درگیر کرده است.

در یک بعد از ظهر غم‌انگیز در دهکده کوچک نجورو ماتا در جنوب کنیا، کشاورزی ناامیدانه در حال بررسی خسارت‌هایی است که فیل‌ها به زمین زراعتی او وارد کرده‌اند.

غول‌های معروف کنیا به زمین کوچک مونیکا موتیکه موکی در جنوب کنیا، جایی معروف به کوه کلیمانجارو، حمله کرده‌اند.

این زن ۴۸ ساله یک مادر مجرد است و سه فرزند دارد. چرخه زندگی این خانواده به سخت‌کوشی این مادر در پرورش کاساوا، ذرت، موز، نیشکر و انبه بستگی دارد.

محصول او پس از به کار گرفتن روش‌های کشاورزی جدید که با کمک انجمن صلیب سرخ کنیا معرفی شده بود افزایش یافته بود، اما در ماه‌های اخیر، فیل‌ها به طور مرتب محصولات گران‌بهای او را تخریب شده است می‌کنند.

خانم موکی می‌گوید فیل‌ها هر روز از پارک ملی تساوو، از بزرگترین پایگاه‌های حیات‌وحش جهان که حدود ۱۵هزار پستاندار در آن زندگی می‌کنند، سراغ مزرعه او می‌آیند.

به گفته او، دامداران برای دسترسی دام‌های‌شان به چراگاه‌ها در پارک، حصارها را قطع کرده‌اند، و فیل‌ها هم از راه مقابل عبور و مرور می‌کنند.

دامداران پس از سال‌ها خشکسالی، توانایی تهیه غذا برای دام‌های خود را ندارند، و فیل‌ها هم برای یافتن غذا شروع به پرسه زدن حوالی مزرعه‌های کشاوری کرده‌اند.

این رفتار جدید این حیوانات به دلیل تشدید بحران اقلیمی و خشکسالی اخیر در کنیا است که باعث درگیری حیات‌وحش با مردم شده است.

برای خانم موکی، حمله فیل‌ها به محصولاتش «بسیار دردناک» است.

او می‌گوید که فیل‌ها «جسور و نترس» هستند. آنها هر زمانی ممکن است بیایند، اما معمولا حوالی غروب به صورت گروهی، به صورت جفتی یا گاهی اوقات تنها در همراهی با گوساله‌ها به مزارع حمله می‌کنند.

اخیرا فیل‌ها تمام محصولات ذرت، موز و کاساوا او را خورده‌اند.

در حال حاضر، او باید پنج تا شش کیسه ۹۰ کیلوگرمی ذرت را که در بازار محلی تاوتا به قیمت ۶۵۰۰ شیلینگ کنیا (۴۸ دلار) به فروش می‌رسد را برداشت کند.

خانم موکی بدون محصولاتش قادر نیست برای خانواده‌اش لقمه نانی تهیه کند یا هزینه مدرسه دختر ۱۰ ساله‌اش را بپردازد.

کشاورزان این روستا از کیسه‌های ذرتی که از مزارع‌شان برداشت می‌کنند به‌عنوان پس‌انداز یا پرداخت هزینه مدرسه فرزندانشان استفاده می‌کنند. در مقابل مدارس نیز از این ذرت برای تهیه غذا برای کودکان استفاده می‌کنند.

اکنون کودکان ۴ساله مجبورند تا برام صرف ناهار مسیر ۴ کیلومتری را از مدرسه تا خانه پیاده‌ طی کنند و بعد از ظهر همین فاصله را در جهت مخالف پیاده‌روی کنند.

فیل‌‌ها تا ۱۵۰ کیلوگرم غذا در روز مصرف کرده و سه چهارم از روز خود را صرف غذا خوردن می‌کنند. خانم موکی می‌گوید که این حیوانات پس از حمله به مزارع اغلب هیچ چیزی را جا نمی‌گذارند.

فیل‌ها همچنین روزانه ۱۰۰ لیتر آب می‌نوشند، از همین‌رو آنها اغلب آب کمی که مقامات محلی برای آبیاری مزارع تامین می‌کنند را نیز می‌خورند

«سیستم دزدگیر خانگی»

این یک «چرخه تباهکار» است که به گفته خانم موکی روز به روز فقط بدتر می‌شود.

خانم موکی تلاش می‌کند تا با نورهای روشن و صداهای بلند از هجوم فیل‌ها به مزارع جلوگیری کند و چند راهکار برای جلوگیری از حمله آنها به محصولاتش ایجاد کرده است.

او از بطری‌های قدیمی آب و روغن در اطراف کنار‌ه‌های مزرعه استفاده می‌کند که با سیم متصل شده‌اند، در صورت برخورد فیل‌ها با آن، سیم‌ها صدای جغجغه درمی‌اورند و خانم موکی از نیت فیل‌ها مطلع شده و مانع آن‌ها می‌شود.

خانم موکی می‌گوید: من از یک نردبان بالا می‌روم و به سوی آنان نور پخش می‌کنم و سر و صدا راه می‌اندازم تا دور شوند... چون خودم که نمی‌توانم به فیل‌ها نزدیک شوم.

او هر شب به تنهایی و دور از خانواده اش با اضطراب از صدای خش‌خش قوطی‌ها یا پارس سگ‌ها در مزرعه می‌خوابد.

شوربختانه، این اقدامات خانم موکی‌ فیل‌ها را از شرارت‌شان باز نمی‌دارد اما حداقل این راهکار او را از حضور فیل‌ها مطلع می‌سازد.

فیل‌ها می‌توانند بسیار خطرناک باشند. خانم موکی می‌گوید: «اگر فیل به من صدمه بزند، مرا مجروح کند یا بکشد، خانواده‌ام متضرر خواهند شد.»

«من از فیل پیشی گرفتم»

جاناتان مولینگ، همسایه خانم موکی هم کشاورز و پدر چهار فرزند خردسال است. او می‌گوید که اخیرا تجربه نزدیک به مرگ با یک فیل داشته است.

جاناتان سعی کرده بود تا یک فیل را از تخریب محصولاتش باز دارد اما فیل برگشته و به نیت حمله به سمت او حرکت کرده بود.

او می‌گوید: «تنها چیزی که جانم را نجات داد این بود که توانستم از فیل پیشی بگیرم و داخل خانه‌ام شوم.»

آقای مولینگ می‌گوید این «نبرد میان انسان‌ها و فیل‌ها» است که منجر به پرداخت بهای سنگین از سوی کشاورزها می‌شود.

او گفت: محصولات‌تان را می‌کارید تا از آن بهره‌مند شوید و سپس فیل‌ها می‌آیند و آن را نابود می‌کنند و کشاورزان دوباره به صفر می‌رسند.

کشاورزان احساس ناتوانی کرده و سازمان حیات‌وحش کنیا را برای عدم ارائه خدمات کافی برای آنان متهم می‌‌کنند.

سازمان حیات وحش کنیا به درخواست بی‌بی‌سی برای اظهار نظر در این مورد پاسخ نداد.

خانم موکی می‌گوید که وضعیت غیرقابل تحمل‌تر می‌شود و به نگرانی‌های آنها در این مورد رسیدگی نشده است.

جورام اورانگا از انجمن صلیب سرخ کنیا می‌گوید خشکسالی و تغییرات اقلیمی باعث درگیری میان انسان‌ها و فیل‌ها شده که به گفته او در آینده «بدتر» نیز خواهد.

این کشمکش‌ها بر سلامت روان خانم موکی تاثیرات زیادی وارد کرده و منجر به اختلال بی‌خوابی در او شده است.

او از حمله فیل‌ها در هراس است و از آینده فرزندانش در صورتی به دست یک فیل کشته شود، می‌ترسد.

او می گوید: من می‌ترسم، اگر من بمیرم، چه کسی از فرزندانم مراقبت خواهد کرد؟