شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
پشت پرده عملیات بازگرداندن گروگانهای اسرائیلی از غزه
- نویسنده, آلیس کادی
- شغل, بیبیسی، بیتالمقدس
- منتشر شده در
- زمان مطالعه: ۷ دقیقه
همه چیز با یک تماس تلفنی و دریافت موقعیت مکانی شروع میشود.
پس از دریافت اطلاعات لازم، تیمی از کمیته بینالمللی صلیب سرخ با خودروهایی که نشان این سازمان را دارند، به سوی غزه حرکت میکند تا گروگانها را تحویل بگیرد.
هم زمان نیروهای نظامی و کادر پزشکی اسرائیل در چندین موقعیت مختلف مستقر شدهاند و در انتظار بازگرداندن گروگانها به خانه هستند.
آزادسازی گروگانها که جهان نظارهگر آن است، نتیجه ماهها مذاکره پرتنش برای پایان دادن به جنگی است که در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد و طی آن نیروهای حماس حدود ۱۲۰۰ نفر را در اسرائیل کشتند و ۲۵۱ نفر را گروگان گرفتند.
بر اساس گزارش وزارت بهداشت تحت مدیریت حماس، در ۱۵ ماه بعد از آن بیش از ۴۷ هزار فلسطینی در غزه کشته شدند و شمار بیشتری نیز در اثر بمبارانهای اسرائیل بیخانمان شدند.
طبق توافق آتشبس میان اسرائیل و حماس که از ۱۹ ژانویه اجرایی شد، در مرحله نخست که شش هفته طول میکشد، ۳۳ گروگان اسرائیلی آزاد میشوند و نزد خانوادههای خود بازمیگردند.
در مقابل، صدها زندانی فلسطینی از زندانهای اسرائیل آزاد میشوند.
هرگونه اختلال در روند تبادل میتواند منجر به ادامه اسارت گروگانها و شعلهور شدن دوباره جنگ شود.
سارا دیویس، سخنگوی کمیته بینالمللی صلیب سرخ، میگوید: «این کار چیزی بیش از یک انتقال ساده است.»
«این عملیات شاید به ظاهر ساده باشد، اما در واقع پیچیدگیهای زیادی دارد و نیازمند تدابیر امنیتی سختگیرانهای است تا خطرات احتمالی برای افراد دخیل در آن کاهش یابد.»
کمیته بینالمللی صلیب سرخ، که در این تبادل نقش میانجی بیطرف را دارد، گروهی از متخصصان را سازماندهی میکند. برخی از آنها پیشتر در عملیاتهای مشابه شرکت داشتهاند، اما این ماموریت نسبت به بیشتر موارد قبلی دشوارتر است.
برنامهریزی حیاتی
برخی اطلاعات این عملیات به دلیل ملاحظات امنیتی محرمانه باقی میمانند.
دیویس میگوید که برنامهریزی دقیق برای تضمین اجرای بدون مشکل مبادله ضروری است. تیم آنها مسیرهای جایگزینی را برای دسترسی به نقاط مختلف غزه در نظر گرفتهاند، زیرا شرایط به گونهای است که «امنترین مسیر میتواند در هر لحظه تغییر کند».
آنها بیش از هر چیز نگران خطرات ناشی از مهمات منفجر نشده، خرابی گسترده زیرساختها و ازدحام جمعیتی «هیجانزده» هستند.
«تیمهای ما برای رویارویی با سناریوهای ممکن، آماده و مجهز هستند. هدف اصلی ما این است که هر فردی که مسئولیتش به ما واگذار شده، به سلامت به خانهاش برگردد.»
اما نمیتوان برای تمام شرایط از پیش برنامهریزی کرد.
دیویس میگوید: «بر اساس تجربیات گذشته، چه در اینجا و چه در سایر نقاط جهان، میدانیم که جزئیات لجستیکی و نهایی میتوانند در هر لحظه تغییر کنند، بهویژه در جریان خود عملیات.»
تیمی متشکل از کادر پزشکی و متخصصان شناسایی مواد منفجره به جا مانده از جنگ، که بهعنوان کارشناسان «آلودگی تسلیحاتی» شناخته میشوند، در این ماموریت حضور دارند.
در حین انجام عملیات، نمایندگان صلیب سرخ بینالمللی ارتباط خود را با مقامهای اسرائیلی، حماس و میانجیهای بینالمللی حفظ میکنند.
در مبادلات قبلی، حماس نام گروگانهای آزادشده را از پیش در کانالهای تلگرامی خود اعلام میکرد، اما مکان دقیق تحویل آنها را فاش نمیکرد.
نشانههای اولیه از محل تحویل، حضور نیروهای مسلح و نقابدار شاخه نظامی حماس بوده است.
یک خبرنگار محلی درباره اولین مرحله آزادی گروگانها در شهر غزه در اوایل این ماه میگوید: «از فروشنده دکهای شنیدم که در یکی از تقاطعها اتفاقی در حال رخ دادن است و نیروهای گردانهای عزالدین قسام در حال رژه هستند.»
مردم به تدریج در محل تجمع کردند تا صفآرایی نیروهای مسلح را تماشا کنند و خبری پخش شد که سه گروگان اول که قرار بود بر اساس توافق آتشبس آزاد شوند، قرار است به آن مکان برده شوند.
او میگوید: «وقتی مردم متوجه شدند که این محل، نقطه تحویل گروگانهای اسرائیلی است، شروع به شعار دادن برای گردانهای عزالدین قسام و رهبران ارشد حماس کردند. آنها با فریاد الله اکبر شادی خود را نشان دادند.»
این خبرنگار در دومین مرحله آزادی گروگانها که یک هفته بعد در محلی دیگر در شهر غزه انجام شد، نیز حضور داشت و آن را «سازمانیافتهتر» توصیف میکند.
نیروهای مسلح سکوی کوچکی با یک میز و چند صندلی آماده کردند و در آرایشی خاص مستقر شدند تا گروگانها را از جمعیت جدا کنند.
برای انتقال گروگانها که چهار سرباز زن بودند، از خودروهای سفید با شیشههای دودی استفاده شد.
در ویدیویی که شاخه نظامی حماس منتشر کرد، این زنان جوان هنگام دریافت کیسههای هدیه از گروگانگیرهایشان تشکر میکردند.
گروگانها را به روی سکو بردند. آنها برای جمعیتی که با شور و هیاهو فریاد میکشیدند دست تکان دادند و سپس به نمایندگان صلیب سرخ سپرده شدند.
عبداللطیف قانوع، سخنگوی حماس، در بیانیهای دیگر اعلام کرد که «صحنهها و جزئیات» تحویل برنامهریزیشده گروگانها، «روایتی از خلاقیت و قهرمانی جریان مقاومت، و نمایش الگویی از افتخار و کرامت» است.
خانم دیویس میگوید که برخی ابعاد تحویل گروگانها «فراتر از کنترل ما» است.
او میگوید: «کارکنان صلیب سرخ همیشه نهایت تلاش خود را برای حفظ کرامت افراد آزادشده انجام میدهند، اما مهم است که مردم محدودیتهای کاری را که ما میتوانیم انجام دهیم، درک کنند.»
«اولویت ما همچنان حفظ امنیت و انجام موفقیتآمیز فرآیند آزادی و انتقال افرادی است که مراقبتشان به ما سپرده شده است.»
گروگانها در مناطق حاشیهای غزه به ارتش اسرائیل تحویل داده میشوند.
سرهنگ دکتر آوی بانوف، معاون فرمانده واحد پزشکی ارتش اسرائیل، میگوید: «ما در حاشیه غزه و دیگر مناطق برای پذیرش گروگانها آمادهایم.»
«همیشه در حالت آمادهباش هستیم، چون حماس هیچگاه به ما اطلاع نمیدهد که آزادی گروگانها در کدام منطقه انجام خواهد شد.»
در آن سوی مرز، مراکز پذیرش ویژهای برای تحویل گرفتن گروگانها ایجاد شده است.
تیمهای پزشکی و نظامی، مددکاران اجتماعی و خانوادههای گروگانها در این مراکز مستقر هستند.
یکی از پزشکان پیشین ارتش اسرائیل که در اولین عملیات بازگرداندن گروگانها درجریان آتشبس نوامبر ۲۰۲۳ حضور داشت، تعریف میکند که کنار یک آمبولانس در پایگاهی نزدیک مرز منتظر بوده است.
او عضو یکی از چندین تیمی بود که در حالت آمادهباش قرار داشتند تا در صورت وقوع وضعیت اضطراری برای گروگانها مداخله کنند. او میگوید دستورالعملهای دقیقی درباره نحوه تعامل با گروگانهای آزادشده ارائه شده بود.
«به ما تاکید شد که هنگام انتقال گروگانها، سوالی نپرسیم، کار بیموردی انجام ندهیم، فقط در سکوت کار خود را انجام دهیم. اگر گروگانها چیزی خواستند یا سوالی داشتند پاسخ بدهیم، اما آرام و بیصدا باشیم.»
او میگوید که فضای پایگاه پر از هیجان و اضطراب بود. «این ماموریتی بسیار مهم بود.»
سرهنگ بانوف میگوید که نخستین مرحله بازگشت، آشنایی گروگانها با کادر پزشکی است.
به هر یک از گروگانهای آزادشده یک پزشک، یک پرستار و یک مددکار اجتماعی اختصاص داده میشود که آنها را «در تمام مراحل» تا لحظه انتقال به بیمارستان همراهی میکنند.
به خانوادهها توصیه میشود که پیش از دیدار مجدد، به گروگانها «کمی زمان» بدهند تا در کنار تیمهای پزشکی «نفسی تازه کنند و درک کنند که دوباره در مکانی امن هستند».
دادن حق انتخاب به گروگانها
سرهنگ بانوف میگوید: «در ابتدا کمی ویتامین، غذای سبک و نوشیدنی به آنها داده میشود و سپس آنها را نزد خانوادههایشان میبریم.»
او میگوید در چارچوب فرآیند «بازگشت به حالت عادی»، تلاش میشود به گروگانهای آزادشده اختیار داده شود تا خودشان تصمیم بگیرند. برای مثال از آنها پرسیده میشود: «آیا ترجیح میدهید قبل از ملاقات با والدینتان دوش بگیرید یا بعد از آن؟»
او میگوید از میان هفت گروگان اولیه که آزاد شدند، بیشتر آنها دچار «جراحات ناشی از ترکش» بودند و همچنین مشکلاتی مانند سوءتغذیه و اختلالات متابولیکی داشتند.
او میگوید: «وضعیت جسمی آنها مساعد نیست و از نظر روحی شرایطشان بسیار پیچیده و حساس است.»
او میگوید که در هفتههای آینده، اجساد گروگانهای کشتهشده نیز تحویل داده خواهد شد و طبق برنامه، پیش از برگزاری مراسم خاکسپاری در اسرائیل، به پزشکی قانونی منتقل میشوند.
پس از انجام درمانهای اولیه در مرکز پذیرش، گروگانهای نجاتیافته با هلیکوپتر «مجهز به امکانات ویژه» به بیمارستانی در منطقهای دیگر منتقل میشوند.
سرهنگ بانوف میگوید: «به آنها میگوییم با هلیکوپتر به خانه باز خواهید گشت. و بعد، اگر تمایل داشته باشید، درباره آنچه بر شما گذشته صحبت خواهیم کرد.»
روند واقعی بهبودی از همانجا آغاز میشود.