دیوان دادگستری بین‌المللی قطع همکاری اسرائیل با آژانس پناهجویان فلسطینی سازمان ملل را بررسی می‌کند

دیوان بین‌المللی دادگستری جلساتی را برای اظهار نظر حقوقی آغاز کرده است تا تصمیم بگیرد آیا اسرائیل باید با آژانس پناهندگان فلسطینی سازمان ملل (اونروا) همکاری را از سر بگیرد یا خیر. اسرائیل پارسال این آژانس به همکاری با حماس متهم کرد و به روابطش با آن پایان داد.

از دادگاه همچنین خواسته شده است که درباره اقداماتی که اسرائیل باید برای ارائه کمک‌های بشردوستانه به فلسطینیان در غزه و کرانه باختری انجام دهد، نظر خود را اعلام کند.

اسرائیل از حدود دو ماه پیش (دوم مارس) اجازه ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه را نداده است تا به گفته خودش حماس را تحت فشار قرار دهد که گروگان‌ها را آزاد کند. سازمان ملل و آژانس‌های بشردوستانه می‌گویند که غذا و مایحتاج در غزه در حال اتمام است؛ موضوعی که اسرائیل آن را رد می‌کند.

جلسات استماع در لاهه قرار است پنج روز ادامه داشته باشد، هرچند صدور حکم ممکن است ماه‌ها طول بکشد.

عمار حجازی، سفیر فلسطین در سازمان‌های بین‌المللی مستقر در لاهه، این جلسات را با شهادتی تکان‌دهنده و تصویری آغاز کرد.

او اسرائیل را به «کارزار نسل‌کشی» علیه فلسطینیان متهم کرد و گفت که «جنایات» اسرائیل، فلسطینیان را در معرض صدمات جبران‌ناپذیری قرار داده است.

گیدعون سعر، وزیر خارجه اسرائیل گفت که دولتش تصمیم گرفته در این «نمایش مضحک» شرکت نکند:

«این تلاش دیگری است برای سیاسی‌کاری و سوء‌استفاده از روند حقوقی برای تحت پیگرد قرار دادن اسرائیل.»

آمریکا و مجارستان احتمالا تنها کشورهایی هستند که از اسرائیل در دادگاه دفاع خواهند کرد.

موضوع بررسی، دو قانونی است که مجلس اسرائیل در ماه اکتبر تصویب کرد: قوانینی که اونروا را به میزبانی از «تروریست‌ها» متهم و دولت را موظف کرد هرگونه همکاری و ارتباط با این سازمان، از جمله صدور ویزا برای کارکنان بین‌المللی‌اش را قطع کند.

آژانس پناهندگان فلسطینی سازمان ملل اتهام اسرائیل مبنی بر اطلاع داشتن از حضور اعضای حماس در میان کارکنانش یا همکاری با آن را رد کرده است.

تمرکز این جلسات بر این موضوع است که آیا اسرائیل با نادیده گرفتن مصونیت‌ها و امتیازهای یک نهاد وابسته به سازمان ملل، مرتکب قانون‌شکنی شده است یا نه.

در دسامبر، اکثریت قاطع کشورهای عضو مجمع عمومی سازمان ملل رأی دادند که دیوان دادگستری بین‌المللی برای تفسیر قطعی از قوانین و تعهدات اسرائیل وارد عمل شود. از آن زمان تاکنون وضعیت ساکنان غزه وخیم‌تر شده است.

دو هفته پس از قطع کمک‌ها، آتش‌بسی که از ژانویه کمی آرامش برای مردم غزه فراهم کرده بود، با ازسرگیری حمله نظامی اسرائیل فروپاشید. اسرائیل و حماس یکدیگر را به نقض آتش‌بس متهم می‌کنند.

محاصره کنونی اسرائیل طولانی‌ترین محاصره غزه است.

سازمان ملل می‌گوید اسرائیل (به عنوان قدرت اشغالگر) طبق قوانین بین‌المللی موظف است که تأمین نیازهای ۲/۱ میلیون فلسطینی ساکن غزه را تضمین کند.

اسرائیل می‌گوید به قوانین بین‌المللی پایبند است و کمبودی در زمینه کمک‌های بشردوستانه وجود ندارد اما سازمان‌های امدادی که در غزه فعالیت‌ می‌کنند در این باره اظهار تردید می‌کنند.

تقریبا یک ماه پیش، در پایان ماه مارس، تمامی ۲۵ نانوای تحت حمایت برنامه جهانی غذا، به دلیل تمام شدن آرد گندم و سوخت کارشان تعطیل شد.

بر اساس گزارش سازمان ملل، سوء‌تغذیه در این منطقه در حال گسترش است.

دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) اعلام کرده است که کمبود شدید دارو، تجهیزات پزشکی و لوازم بیمارستانی وجود دارد؛ بیمارستان‌هایی که برای درمان قربانیان ناشی از بمباران‌های اسرائیل زیر فشار شدیدی قرار دارند. کمبود سوخت توزیع آب را هم با مشکل جدی روبرو کرده است.

برنامه جهانی غذا هشدار داده است که قیمت مواد غذایی نسبت به دوره آتش‌بس تا ۱۴۰۰ درصد افزایش یافته و کمبود کالاهای اساسی نگرانی‌های جدی در زمینه تغذیه، به‌ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر مانند کودکان زیر پنج سال، زنان باردار و شیرده و همچنین سالمندان ایجاد کرده است.

اوایل این ماه، رئیس اونروا گفته بود که یک «قحطی ساخته دست بشر» به غزه فشار می‌آورد.

گروه‌های حقوق بشری معتقدند که اسرائیل از مسدودکردن کمک‌ها به عنوان شکلی از مجازات جمعی و اهرم سیاسی در مذاکرات آزادسازی گروگان‌ها استفاده می‌کند.

حماس ۵۹ گروگان را در اختیار دارد که در حمله‌اش به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسارت گرفت؛ حمله‌ای که در آن حدود ۱۲۰۰ نفر کشته شدند. اسرائیل در پاسخ به این حمله، یک کارزار نظامی گسترده را آغاز کرده است که طی آن به گفته وزارت بهداشت حماس در غزه، دست‌کم ۵۲۲۴۳ فلسطینی کشته شده‌اند.

فرانسه، آلمان و بریتانیا محاصره را «غیرقابل تحمل» توصیف کرده‌اند و اظهارات وزیر دفاع اسرائیل که تأمین کمک‌ها را به فشار سیاسی بر حماس مرتبط کرده بود، محکوم کرده‌اند. وزارت خارجه اسرائیل این انتقادها را رد کرده است.

این وزارتخانه گفت که بیش از ۲۵ هزار کامیون حامل تقریباً ۴۵۰ هزار تن کمک در دوران آتش‌بس وارد غزه شده است و افزود: «اسرائیل وضعیت را کنترل می‌کند و هیچ کمبودی در زمینه کمک‌ها در غزه وجود ندارد.»

وزارت خارجه اسرائیل همچنین اعلام کرد که این کشور موظف نیست به کمک‌های ارسالی اجازه ورود بده زیرا حماس «کمک‌ها را به منظور بازسازی ماشین تروریستی‌اش» می‌رباید.

حماس این اتهام را رد کرده است. سازمان ملل می‌گوید که «زنجیره نگهداری بسیار خوبی» را برای تمامی کمک‌هایی که تحویل می‌دهد حفظ کرده است.

برنامه جهانی غذا اعلام کرده است که بیش از ۱۱۶ هزار تن ذخیره غذا که برای تأمین غذای یک میلیون نفر تا چهار ماه کافی است، در گذرگاه‌های امدادی آماده هستند به محض این که اسرائیل مرزها را باز کند وارد غزه شوند.

این جلسات نمایانگر بزرگ‌ترین آزمون پیروی اسرائیل از قوانین بین‌المللی از زمان احکام مهم دیوان دادگستری بین‌المللی در ژانویه، مارس و ژوئن ۲۰۲۴ است که به اسرائیل دستور داد برای برداشتن موانع در راه رسیدن کمک‌ به غزه بلافاصله اقدام کند.