نزدیک شدن شورشیان به حومه حمص؛ گزارش‌ها از تصرف بیشتر درعا در جنوب

با پیشروی گروه‌های شورشی، به نظر می‌رسد نیروهای دولتی سوریه در جبهه‌های مختلف در حال نبرد هستند.

تصاویر ویدئویی نشان می‌دهد واحدهای تحت رهبری اسلامگراها به چند کیلومتری حمص، سومین شهر بزرگ سوریه رسیده‌اند.

ده‌ها هزار نفر در حال فرار از این شهر هستند.

شورشیان می‌گویند که «آخرین روستا در حومه شهر حمص را آزاد کرده‌اند.»

جناحی در سوریه که هدایت این عملیات را به عهده دارد روز جمعه در تلگرام نوشت که نیروهای هیئت تحریر شام «اکنون پشت دیوارهای (حمص) هستند و از اینجا برای آخرین بار به نیروهای رژیم می‌گوییم، هنوز فرصت دارید به حکومت پشت کنید.»

گزارش‌ها از تصرف بیشتر درعا در جنوب

همزمان گزارش‌ می‌شود که نیروهای شورشی در جنوب سوریه هم بیشتر منطقه درعا - محل شروع قیام سال ۲۰۱۱ علیه حکومت بشار اسد - را تصرف کرده‌اند.

دید‌بان حقوق بشر سوریه گزارش می‌دهد که «جناح‌های محلی» در پی «نبردهای خشونت‌بار» با نیروهای دولتی موفق شدند کنترل بسیاری از سایت‌های نظامی را به دست گیرند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، منابع آگاه شورشیان، می‌گویند که به توافق رسیده‌اند ارتش عقب‌نشینی کند و مقام‌های نظامی از مجاری امن به دمشق - تقریبا ۱۰۰ کیلومتری در شمال - بروند.

بی‌بی‌سی قادر نیست این گزارش‌ها را مستقلا تایید کند.

دیدبان حقوق بشر سوریه، که در بریتانیا قرار دارد، روز جمعه گفت که شورشیان در جنوب اکنون بیش از ۹۰ درصد منطقه درعا را کنترل می‌کنند و فقط ناحیه الصنمین هنوز در کنترل دولت است.

شهر درعا - مرکز استان - دارای اهمیت استراتژیک و نمادین است. این شهر به گذرگاه‌های عمده در مرز اردن نزدیک است و جایی است که اعتراضات دموکراسی‌خواهانه سال ۲۰۱۱ از آنجا شروع شد.

وزارت کشور اردن گفت که مرزهای خود با سوریه را «به دلیل شرایط امنیتی در جنوب سوریه» بسته است.

در شرق سوریه هم نیروهای تحت رهبری کردها می‌گویند وارد بخش غربی شهر دیرالزور که در کنترل دولت بود، شده‌اند.

بنابر گزارش‌ها، سربازان ارتشی مستقر در دیرالزور، اخیرا به سمت مرکز سوریه اعزام شده بودند و شهر از نیروهای دولتی خالی بود. دیرالزور در ۱۵۲ کیلومتری شمال مرز عراق و سوریه واقع شده است.

گفته می‌شود کردها همچنین گذرگاه‌های مرزی عراق و سوریه را تصرف کرده‌اند.

تصرف حمص جاده اصلی منتهی از پایتخت، دمشق، به ساحل سوریه را قطع خواهد کرد، منطقه‌ای که یکی از پایگاه‌های اصلی بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه است.

شورشیان روز گذشته توانستند شهر حما را تصرف کنند.

دیدبان حقوق بشر سوریه مستقر در بریتانیا پیش‌تر گفته بود که نیروهای دولتی در تلاش برای حفظ شهر حمص یک پل را در بزرگراهی که حما و حمص را به هم متصل می‌کند، هدف قرار دادند.

به گفته این گروه «جنگنده‌ها چندین حمله هوایی انجام دادند و پل الرستن در بزرگراه حمص-حما و همچنین مواضع اطراف پل را هدف قرار دادند تا جاده بین دو شهر را قطع کرده و امنیت حمص را تأمین کنند.»

کارین ژان-پی‌یر سخنگوی کاخ سفید بعد از ظهر جمعه گفت که واشنگتن از نزدیک تحولات سوریه را دنبال می‌کند.

او گفت: «ما از نزدیک تحولات سوریه را دنبال می‌کنیم و ما با کشورهای منطقه در تماس بوده‌ایم.»

او با قرائت بیانیه هفته پیش شورای امنیت ملی آمریکا گفت که وضعیت جاری محصول خودداری حکومت بشار اسد از «ورود به یک فرآیند سیاسی است که در قطعنامه ۲۲۵۴ شورای امنیت سازمان ملل تشریح شده و همچنین تکیه این کشور به روسیه و ایران است.»

آن قطعنامه که در سال ۲۰۱۵ تصویب شد خواستار آتش‌بس می‌شد و نقشه راهنمایی را برای ایجاد یک «فرآیند سیاسی تحت هدایت سوری‌ها و متعلق به سوری‌ها» تشریح می کرد.

فرار مردم از حمص

اعضای جامعه اقلیت علویان سوریه روز جمعه شتابان درحال خروج از حمص بودند و تصاویر ویدئویی جاده‌هایی پر از خودرو را نشان می‌داد.

علویان یک فرقه اقلیت در مذهب شیعه هستند که خانواده اسد به آن تعلق دارد.

این گروه از دیرباز یک پایگاه مهم برای حاکمیت حافظ اسد و اکنون پسرش بشار اسد بوده و نقشی اساسی در حفظ قدرت آنها داشته است.

اسد قول داده است شورشیان را «له» کند و قدرت‌های غربی را به تلاش برای بازنویسی نقشه منطقه متهم کرده است.

شورشیان اسلامگرا بیش از یک هفته پیش حمله‌ای غافلگیرانه را به شهرهای سوریه آغاز کردند و تاکنون توانسته‌اند شهرهای حلب و حما را به کنترل خود درآورند.

به گفته دیدبان حقوق بشر سوریه نیروهای بشار اسد برای کند کردن پیشروی شورشیان، موانع خاکی در بزرگراه شمال حمص ایجاد کردند. حمص فقط ۴۰ کیلومتر با جنوب حما فاصله دارد.

شورشیان روز گذشته پس از نبردهای خیابانی با نیروهای دولتی، حما را تصرف کردند و در پیامی در کانال تلگرامی خود «آزادسازی کامل شهر» را اعلام کردند.

بسیاری از ساکنان برای استقبال از نیروهای مخالف بشار اسد به خیابان‌ها آمدند. یک عکاس خبرگزاری فرانسه شاهد بود که برخی ساکنان یک پوستر بزرگ از اسد را که بر نمای تالار شهر نصب شده بود، آتش زدند.

ابومحمد جولانی، رهبر گروه هیئت تحریرشام در مصاحبه ای بی‌سابقه با شبکه خبری سی‌ان‌ان، گفته است که خواهان پایان دادن به رژیم بشار اسد است و تلاش کرده است تا به اقلیت‌ها اطمینان دهد که حقوقشان محترم شمرده خواهد شد.

ارتش از دست دادن کنترل حما را که به صورت استراتژیک بین حلب و مرکز قدرت بشار اسد در دمشق قرار دارد، تأیید کرد.

علی عباس، وزیر دفاع سوریه اما گفته است که عقب‌نشینی ارتش یک «اقدام تاکتیکی موقت» است.

او در بیانیه‌ای که توسط خبرگزاری رسمی دولتی سوریه، سانا منتشر شد، گفت: «نیروهای ما هنوز در اطراف شهر هستند.»

تا هفته گذشته، جنگ در سوریه برای سال‌ها عمدتاً به حالت سکون درآمده بود، اما تحلیلگران می‌گویند که این جنگ هرگز به طور کامل حل نشده بود و قرار بود دوباره آغاز شود.

اردوغان خواهان ادامه پیشروی «مسالمت‌آمیز» شورشیان شد

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه امروز جمعه (۶ دسامبر/۱۶ آذر) گفت که خواستار ادامه پیشروی «مسالمت‌آمیز» شورشیان تحت رهبری اسلام‌گرایان در سوریه است و باور دارد که هدف آن‌ها پایتخت، دمشق است.

آقای اردوغان همچنین گفت که تاکنون پاسخی از سوی بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه برای برگزاری مذاکرات آشتی دریافت نکرده است.

سوریه، که دارای مرز طولانی با ترکیه است، به دلیل پیشروی نیروهای شورشی و تصرف شهرهای متعدد به کانون جدیدی از نگرانی‌های بین‌المللی تبدیل شده است.

به گفته یک منبع وزارت خارجه ترکیه قرار است هاکان فیدان،‌وزیر خارجه ترکیه، فردا در قطر با همتایان خود از روسیه و ایران دیدار و درباره جنگ داخلی سوریه گفتگو کند. این نشست در حاشیه مجمع دوحه برگزار خواهد شد.

آقای اردوغان که پس از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ از حامیان اصلی مخالفان سوری بود، در ماه‌های اخیر تلاش کرده است تا با میانجیگری روسیه با بشار اسد آشتی کند.

_____________________________________________________

بر هم خوردن صفحه شطرنج خاورمیانه

فرانک گاردنر، گزارشگر امور امنیتی

یک بار دیگر، صفحه شطرنج بازی قدرت در خاورمیانه درحال به هم خوردن و یافتن نظمی تازه است.

۱۴ ماه قبل چه کسی تصور می‌کرد که حمله تحت رهبری حماس به جنوب اسرائیل در روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳ چنین پیامدهای فراگیری داشته باشد؟ چون آنچه که امروز در سوریه می‌گذرد دارای پیامدهایی نه فقط برای کشورهای هم مرز آن بلکه دارای آثاری ورای خاورمیانه خواهد بود.

بمباران مخالفان توسط نیروی هوایی روسیه، که در پایگاه هوایی حمیمیم در سوریه مستقر است، نتوانسته مانع تصرف دو شهر بزرگ حلب و حما توسط شورشیان تحت رهبری اسلامگرایان شود.

اگر شورشیان به پیشروی ادامه دهند و نهایتا موفق به سرنگون کردن حکومت سرکوبگر بشار اسد شوند، در آن صورت دستاوردهای روسیه در سرپا نگاه داشتن این رژیم با یک ضربه نقش بر آب خواهد شد.

اگر روسیه مجبور شد پایگاه دریایی خود در طرطوس را تخلیه کند، راه حلی خواهد داشت. این کشور می‌تواند نیروهایش را به لیبی منتقل کند، اما سقوط اسد همچنان یک شکست عمده استراتژیک برای مسکو خواهد بود.

همینطور به نظر می‌رسد که ایران هم در این اوضاع بازنده باشد. به غیر از حزب‌الله لبنان، رژیم اسد در سوریه شریک مهم ایران در خاورمیانه بوده است. اگر دولت سوریه سقوط کند، قدرت ایران، که همین حالا هم درحال افول است، به شدت مهار خواهد شد.

_____________________________________________________

شدیدترین نبردها در جنگ داخلی سوریه

دیدبان حقوق بشر سوریه که بر اساس شبکه‌ای از منابع در سوریه کار می‌کند، گزارش داده است که ۸۲۶ نفر تاکنون جان خود را در درگیری‌های اخیر از دست داده‌اند که حدود ۱۰۰ نفر از آن‌ها غیرنظامی هستند.

این درگیری‌ها، شدیدترین نبرد از سال ۲۰۲۰ تاکنون در جنگ داخلی سوریه است که با سرکوب اعتراضات دموکراسی‌خواهانه در سال ۲۰۱۱ آغاز شد. بیش از نیم میلیون نفر از زمان آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ کشته شده‌اند.

گفته شده است که یکی از عوامل موفقیت شورشیان از آغاز حمله هفته گذشته، تصرف حلب بود، که در بیش از یک دهه جنگ هرگز به طور کامل از کنترل دولت خارج نشده بود.

شورشیان حمله خود را در شمال سوریه درست در زمانی آغاز کردند که آتش‌بس در جنگ بین اسرائیل و حزب‌الله در لبنان به اجرا درآمد.

پیش از شروع حمله شورشیان، دولت سوریه با کمک روسیه، ایران و شبه‌نظامیان تحت حمایت ایران کنترل شهرهای اصلی سوریه را پس گرفته بود، اما بخش‌های بزرگی از کشور همچنان خارج از کنترل آن باقی مانده بود.