«از این بیماری خجالت نکشید»؛ آنچه باید درباره تبخال تناسلی بدانید

وقتی ملیس ادواردز در بیست و چند سالگی بود، به‌ندرت بدون عینک آفتابی از خانه خارج می‌شد، نه به این دلیل که هوا آفتابی بود، بلکه چون احساس شرمندگی می‌کرد.

این زن ۲۹ ساله با یادآوری احساسش پس از تشخیص ابتلا به تبخال تناسلی می‌گوید: «فقط نمی‌خواستم کسی مرا ببیند؛ و این دقیقاً همان حسی است که شرم در آدم ایجاد می‌کند.»

کارشناسان سلامت می‌گویند برای بسیاری از افراد، تاثیر روانی این تشخیص حتی می‌تواند از علائم جسمی بیماری شدیدتر باشد.

براساس برآوردهای منتشرشده سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۴، حدود ۸۴۶ میلیون نفر از افراد ۱۵ تا ۴۹ ساله در سراسر جهان با عفونت تبخال تناسلی زندگی می‌کنند یعنی بیش از یک نفر از هر پنج نفر در این گروه سنی.

این بیماری قابل‌ کنترل و درمان است، اما درمان قطعی ندارد. عفونت‌ها بیشتر اوقات هیچ علامتی ایجاد نمی‌کنند یا علائم بسیار اندکی دارند. با این‌ حال، در برخی افراد باعث ایجاد زخم‌ها و تاول‌های دردناک تناسلی می‌شوند که ممکن است در طول زندگی دوباره عود کنند.

باید توجه داشت که زگیل تناسلی با تبخال تناسلی متفاوت است. تبخال تناسلی بر اثر ویروسی به نام «هرپس سیمپلکس» ایجاد می‌شود و پس از ورود این ویروس به بدن، برای همیشه در آن باقی می‌ماند. اما عامل ابتلا به زگیل تناسلی ویروس پاپیلومای انسانی است.

زگیل تناسلی اغلب بدون درد است اما بعضی از انواع آن خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم، مقعد، آلت تناسلی و گلو را بالا ببرد.

برای ملیس، اهل ولز در بریتانیا، درد جسمی نخستین دوره بروز بیماری تحمل‌ناپذیر بود. او به بی‌بی‌سی می‌گوید: «وقتی برای اولین‌بار به آن مبتلا شدم، واقعا وحشتناک بود.»

این تولیدکننده محتوای دیجیتال معتقد است ویروس را از طریق رابطه جنسی محافظت‌نشده با مردی گرفته که می‌دانست تبخال تناسلی دارد، اما این موضوع را به او نگفته بود.

او می‌گوید تشخیص بیماری، مجموعه‌ای از احساسات از جمله اندوه، خشم و انکار را در او برانگیخت. به گفته او، احساس می‌کرد از خود واقعی‌اش فاصله گرفته و دیگر نمی‌تواند به قضاوت و تصمیم‌گیری‌های خودش اعتماد کند.

ملیس می‌گوید: «تمام زندگی‌ام در همان لحظه تغییر کرد.»

تبخال تناسلی چیست؟

تبخال تناسلی بر اثر ویروسی به نام «هرپس سیمپلکس» ایجاد می‌شود. پس از ورود این ویروس به بدن، برای همیشه در آن باقی می‌ماند.

این ویروس به بخش‌های دیگر بدن گسترش پیدا نمی‌کند و باعث ایجاد تاول در نقاط دیگر نمی‌شود؛ بلکه در یکی از عصب‌های همان ناحیه به حالت نهفته باقی می‌ماند و در صورت فعال شدن دوباره، زخم‌ها یا ضایعات را در همان ناحیه ایجاد می‌کند.

دو نوع ویروس تبخال وجود دارد؛ ویروس تبخال نوع یک (HSV-1) و ویروس تبخال نوع دو (HSV-2) که هر دو می‌توانند باعث تبخال تناسلی شوند. برآوردها نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۰ حدود ۵۲۰ میلیون نفر در جهان به ویروس تبخال نوع دو مبتلا بوده‌اند.

تبخال تناسلی نوع دو از منظر بهداشت عمومی جدی‌تر تلقی می‌شود، چون احتمال عود و بازگشت علائم در آن به مراتب بیشتر است، حدود ۹۰ درصد موارد دارای علائم تبخال تناسلی را شامل می‌شود و با سه برابر شدن خطر ابتلا به ویروس ایدز نیز ارتباط دارد.

زنان تقریبا دو برابر مردان به تبخال تناسلی نوع دومبتلا می‌شوند چون غشاهای مخاطی ظریف داخل و اطراف واژن، نفوذ ویروس را آسان‌تر می‌کنند.

ویروس تبخال نوع یک عمدتا در دوران کودکی، از طریق بزاق یا تماس پوست با پوست در اطراف دهان منتقل و موجب تبخال دهانی می‌شود. تبخال لب یا زخم‌های دهانی شایع‌ترین علائم آن هستند.

ماریان نیکلسون، مدیر موسسه خیریه «انجمن ویروس‌های هرپس» در بریتانیا، می‌گوید بسیاری از مردم نمی‌دانند تبخال لب و تبخال تناسلی بر اثر یک ویروس ایجاد می‌شوند. او اضافه می‌کند رابطه جنسی دهانی یکی از راه‌های رایج انتقال آن است.

او می‌گوید: «ویروس نمی‌داند در کدام قسمت بدن قرار دارد. اگر فردی تبخال لب داشته باشد و رابطه جنسی دهانی برقرار کند، ویروس می‌تواند به اندام تناسلی منتقل شود.»

علائم این بیماری می‌تواند شامل تاول‌های کوچک، لکه‌ها یا زخم‌هایی در ناحیه تناسلی، احساس سوزش یا گزگز در اطراف اندام تناسلی و درد یا سوزش هنگام ادرار کردن باشد.

تشخیص بیماری با آزمایش نمونه‌ای از مایع داخل زخم انجام می‌شود و تنها زمانی امکان‌پذیر است که علائم وجود داشته باشند.

تبخال تناسلی را چگونه می‌توان کنترل کرد؟

ملیس می‌گوید وقتی برای یافتن حمایت در اینترنت جست‌وجو کرد، با تیترهای ترسناکی روبه‌رو شد.

او می‌گوید: «چیزهایی می‌خواندم مثل این‌که "زندگی‌ات دیگر هیچ‌وقت مثل قبل نخواهد شد" یا "چه کسی می‌داند اصلاً روزی بتوانی بچه‌دار شوی یا نه؟"؛ همه این حرف‌ها و سخنان هولناک که باید با آن‌ها کنار می‌آمدم.»

اما نیکلسون که بیش از سه دهه با تبخال زندگی کرده است، می‌گوید این بیماری برای بیشتر افراد یک عارضه پوستی قابل‌ کنترل است.

او می‌گوید: «ترس غیرضروری بسیار زیادی وجود دارد. مردم فکر می‌کنند این بیماری نوعی مجازات است اما چنین نیست.»

بسیاری از افراد هرگز هیچ علایمی پیدا نمی‌کنند. کسانی نیز که بیماری در آن‌ها مکررا عود می‌کند، اغلب می‌توانند با داروهای ضدویروسی و تغییر سبک زندگی آن را کنترل کنند.

نیکلسون می‌گوید: «تنها یک نفر از هر سه نفر متوجه می‌شود که به آن مبتلا شده است. دو نفر از هر سه نفر چنان عفونت خفیفی می‌گیرند که اصلا متوجه نمی‌شوند.»

ممکن است حتی در نخستین دوره عفونت نیز درمان علائم ضروری نباشد چون تاول‌ها اغلب خود به‌ خود از بین می‌روند.

با این‌ حال، درمان به‌ویژه در صورت وجود علائم شدید می‌تواند مفید باشد. ممکن است برای جلوگیری از بدتر شدن بیماری، داروی ضدویروس یا برای کاهش درد، پماد تجویز شود.

دوره‌های بعدی عود بیماری معمولا از نخستین دوره خفیف‌ترند و با گذشت زمان نیز فاصله میان آن‌ها بیشتر می‌شود.

سازمان جهانی بهداشت می‌گوید استفاده از کاندوم خطر انتقال تبخال را کاهش می‌دهد و افراد دارای علائم فعال باید از تماس جنسی با دیگران خودداری کنند. این سازمان همچنین توصیه می‌کند به افراد دارای علائم، آزمایش اچ‌آی‌وی پیشنهاد شود.

براساس اطلاعات سرویس ملی سلامت بریتانیا، بیماری، استرس و چرخه قاعدگی همگی می‌توانند موجب عود تبخال شوند.

این سازمان توصیه می‌کند افراد تلاش کنند ناحیه درگیر را از نور فرابنفش و اصطکاک ناشی از رابطه جنسی یا پوشیدن لباس تنگ محافظت کنند و همچنین از مصرف الکل و استعمال دخانیات بپرهیزند.

ملیس می‌گوید به‌مرور متوجه شد که تشخیص این بیماری هویت او را تعریف نمی‌کند و اکنون از شبکه‌های اجتماعی برای افزایش آگاهی مردم استفاده می‌کند.

او می‌گوید: «وقتی برای نخستین‌بار مبتلا شدم، تقریبا هیچ‌ چیزی در اینترنت به‌جز نتایج ترسناک جست‌وجوی گوگل و پست‌های ردیت وجود نداشت.»

«بنابراین، اگر بتوانم همان کسی باشم که آن زمان به او نیاز داشتم، دست‌کم اتفاق خوبی از دل این تجربه بیرون آمده است.»