شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
بازتاب سخنان خامنهای درباره مذاکره با ترامپ؛ از «سخنان زیبای رهبری» تا شایعه استعفای پزشکیان
- نویسنده, مسعود آذر
- شغل, بیبیسی
- منتشر شده در
- زمان مطالعه: ۱۰ دقیقه
از روز گذشته که علی خامنهای مذاکره با آمریکا را «نه هوشمندانه، نه عاقلانه و نه شرافتمندانه» خواند، سخنان او واکنشها و بازتابهای گستردهای در رسانهها و شبکههای اجتماعی داشت.
حرفهای رهبر جمهوری اسلامی ایران در دیدار با فرماندهان نیروی هوایی در حالی عنوان شد که ۱۰ روز پیش، او در دیدار با مسئولان نظام چنین سخنان صریحی در رابطه با منع مذاکره با آمریکا عنوان نکرده بود و رسانهها چنین استنباط کردند که آقای خامنهای یک مجوز مشروط و با احتیاط برای مذاکره با دولت جدید آمریکا صادر کرده است چرا که گفته بود «حواسمان باشد که با چه کسی مواجهیم، با چه کسی معامله میکنیم، انسان... ممکن است معامله هم بکند اما میفهمد که چه کار باید بکند.»
از سوی دیگر دو روز پس از سخنان آقای خامنهای، عباس عراقچی نیز راهی قطر شد و با مقامهای این کشور دیدار کرد. سخنگوی وزارت خارجه ایران اگرچه اعلام کرد که در دیدارهای آقای عراقچی صحبت از مذاکره با آمریکا نشده است اما رسانهها این سفر را زمینهسازی رد و بدل کردن پیامهای غیرمستقیم میان ایران و آمریکا تفسیر کردند و در نهایت دو روز پیش سخنگوی وزارت خارجه قطر از آمادگی این کشور برای میانجیگری میان ایران و آمریکا «برای حل اختلافات بین ۲ کشور بر سر برنامه هستهای» خبر داد.
بعضی از گمانهزنیها در خصوص سخنان صریح دیروز آقای خامنهای، بر این محور میچرخد که ممکن است پیامهایی که بین مقامهای ایران و آمریکا به شکل غیرمستقیم در روزهای گذشته رد و بدل شده است، به نوعی در لحن و ادبیات رهبر ایران و چرخش او به فاصله ۱۰ روز موثر بوده است.
«مذاکره با شیطان در قعر جنهم»
بررسی فضای سیاسی و رسانهای ایران نشان میدهد که در روزهای اخیر با دو فضای متفاوت در قبل و بعد از مخالفت آقای خامنهای در مذاکره با آمریکا روبرو باشیم و سخنان رهبر جمهوری اسلامی میتواند نقطه عطفی برای ایران در این برهه زمانی در زمینه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی باشد.
در ایران با روی کار آمدن دولت دونالد ترامپ موضوع مذاکره با آمریکا بیش از هر زمانی شدت گرفته است. از مقامهای نزدیک به دولت تا چهرههای اصولگرا صحبتهایی از ضرورت مذاکره و بسته نبودن این باب بیان کردند.
در چهارم بهمنماه محمد جواد لاریجانی، از چهرههای مطرح اصواگرایان در شبکه یک صدا و سیما در پاسخ به این سوال که با ترامپ مذاکره میکنید گفت که «اگر برای منافع نظام، مذاکره با شیطان هم نیاز باشد ما میرویم قعر جهنم و مذاکره میکنیم»
پیش از آن نیز علی لاریجانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی ایران در گفتوگو با وبسایت نزدیک به آقای خامنهای به آمادگی ایران برای یک توافق جدید هستهای با دولت جدید آمریکا اشاره کرد.
از سوی دیگر روز سه شنبه گذشته، شانزدهم بهمنماه دونالد ترامپ برای «فشار حداکثری» بر ایران بخشنامهای را امضا کرد، که هدف آن جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی و اعمال فشار اقتصادی براین کشور بود و رئیس جمهور آمریکا خواهان مذاکره رو در رو با همتای ایرانیاش شده بود.
مقامهای ایرانی از جمله مسعود پزشکیان در واکنش به اظهارات آقای ترامپ گفتند «دنبال سلاح هستهای نیستیم» و آقای عراقچی نیز شرط مطرح شده را حل شده دانست و با روی باز گفت: «اگر موضوع اصلی این است که ایران دنبال سلاح هسته ای نرود، این قابل حصول است و چیز مشکلی نیست».
واکنشهای رسمی مقامهای ایرانی نشان میدهد که آنها پیش از دیروز شرایط را برای مذاکره با آمریکا مهیا میدانستند یا دستکم «خوشبین» بودند و از نظر روانی نیز تلاش داشتند که نشان دهند که مجموعه نظام اراده دارد که باب گفتوگو با آمریکا را آغاز کند اما امروز روسای دو قوه مجریه و مقننه واکنشهای جدیدی به موضوع مذاکره با آمریکا نشان دادند.
مسعود پزشکیان سخنان روزگذشته آقای خامنهای را «زیبا» توصیف کرد و گفت «دیروز رهبری سخنان زیبایی داشتند» و با خواندن شعری از اقبال لاهوری، خواستار تکیه کردن برتوانمندیها و امکانات داخلی» شد و به شکل غیرمستقیم به گونهای حرف زد که انگار باب مذاکره بسته شد و در نهایت گفت «دشمن فکر می کند اگر ما را محاصره کنند از گرسنگی خواهیم مرد».
همچنین امروز محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس در جمع فرماندهان سپاه پاسداران خطاب به مسعود پزشکیان گفت که «توقع و مطالبهام» از رئیس جمهور این است که «فرمایش حضرت آقا» را «خودشان و دوستانشان در دولت» اجرا کنند.
آقای قالیباف خواستار تک صدایی وهمصدایی با رهبر جمهوری اسلامی شد و با تاکید بر اینکه «نباید دوقطبی موافق و مخالف مذاکره» ایجاد شود گفت: «از شب گذشته بعضی از دوستان در جبهه انقلاب دو قطبی "مذاکره بله" و "مذاکره خیر" را در پیش گرفتهاند حال اینکه ماهیت فرمایش حضرت آقا با بحثهای گذشته متفاوت است».
دو قطبی مذاکره «آری یا نه»
سخنان رهبر جمهوری اسلامی ایران درباره روابط با آمریکا بازتاب گستردهای در بین محافل سیاسی و رسانهای به دنبال داشت.
در این میان بخشی از چهرههای سیاسی مانند حسامالدین آشنا، مشاور حسن روحانی چنین استنباط و استدلال کردند که سخنان دیروز (۱۹ بهمن ماه-۷ فوریه) آقای خامنهای در باره منع مذاکره با آمریکا روی دیگری هم دارد و در شبکه ایکس نوشت: «خوانش دوم: مذاکره با آمریکا (باید) هوشمندانه، عاقلانه و شرافتمندانه (باشد) و تأثیری در رفع مشکلات کشور (داشتهباشد)؛ دلیل؟ تجربه».
نوشته آقای آشنا با واکنش سریع مهدی فضائلی، عضو دفتر حفظ و نشر آثار آقای خامنهای روبرو شد و آن را «تحریف آشکار» دانست.
همچنین اکبر اعلمی، نماینده پیشین مجلس و از فعالان اصلاحطلب در کانال تلگرامیاش برداشتها از مخالفت آقای خامنهای با مذاکره با آمریکا را رد کرد و نوشت «ایشان نه تنها راه مذاکره ایران با آمریکا را نبستهاند، بلکه با ملاحظه مصالح ملی به نحو شایستهای از تاکتیکهای مذاکره بهره گرفته است».
در مقابل کسانی که باب مذاکره را باز دیدند در کانال تلگرامی «صدای هاشمی» در مطلبی با عنوان «سیاست خارجی یا لجاجت تاریخی؟» استناد آقای خامنهای به تجربه مذاکرات برجام در دهه ۹۰ را رد کردند: «اگر این منطق را بپذیریم، پس چرا جمهوری اسلامی در سال ۱۹۹۰ دوباره با صدام حسین مذاکره کرد؟ مگر نه اینکه او هم در پیمان ۱۹۷۵ الجزایر بدعهدی کرد و حتی به ایران حمله نظامی کرد؟»
این مطلب تاکید دارد که ایران در سال ۱۹۷۵ با صدام حسین، رئیس جمهور وقت عراق توافق کرد، اما او در سال ۱۹۸۰ این معاهده را نقض و به ایران حمله کرد.
نویسنده مینویسد مذاکره با آمریکا تبدیل به «تابو» شده است و مینویسد: «ایران همچنان درگیر شعارزدگی است. اگر با صدام مذاکره ممکن بود، چرا با آمریکا ممکن نباشد؟... منافع ملی را باید بر اساس واقعیتها تعریف کرد، نه بر اساس تعصبات تاریخی و سیاسی».
برخی از مدافعان باز بودن باب مذاکره، جدا از مذاکرات ایران با صدام حسین، به اظهارات آیتالله خمینی در روز بیستونهم تیر ماه سال ۱۳۶۷ بهمناسبت سالگرد حج خونین سال ۱۳۶۶ اشاره میکنند که در پیام شدیدالحنی گفته بود که «اگر از صدام بگذریم، اگر مسأله قدس را فراموش کنیم، اگر از جنایتهای آمریکا بگذریم از آلسعود نخواهیم گذشت»؛ اما جمهوری اسلامی ایران بنا به ملاحظات منطقهای با عربستان سعودی مجدد روابط برقرار کرد.
امیر تفرشی، از فعالان جنبش عدالتخواه دانشجویی مواضع آقای خامنهای را «شجاعانه و تاریخی» توصیف میکند و معتقد است که تاثیر این سخنرانی همانند سخنرانی حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله در تاریخ ۲۰ سپتامبر و پس از انفجار پیجرها در لبنان است و «تا حدودی نتایجی مشابه» خواهد داست که در «آینده» اثر آن مشخص خواهد شد.
امیر تفرشی با اشاره به اینکه آقای پزشکیان با شعار تغییر در سیاست خارجی از مردم رای گرفته است نوشت:«سخنان امروز رهبر انقلاب را از جهتی میتوان "شجاعانه" نیز نامید... ایشان در عمل، بار مسوولیت تمامی تحولات کشور در ماهها و سالهای آتی را شخصا بر عهده گرفتند.»
علی قلهکی، اصولگرا و فعال رسانه در شبکه ایکس با نوشتن چند رشته توئیت «احتمال» میدهد که «پیغامهای پنهان اخیر و یا تحریم شبکه نفتی صادرات نفت ایران به چین، وضعیت (مذاکرات ایران و آمریکا) را اینقدر تیره کرده! شاید هم تهران در حال مهیا کردن شگفتانهای است!»
آقای قهلکی مدعی میشود که اخبار درون مجمع تشخیص مصلحت نظام حکایت از تصویب نشدن لوایح افای تیاف دارد و دو تیم مهمی که در حوزه دور زدن تحریمها فعالند «یکی از آنان "آقازادههای فرد تاثیرگذار در پروندهی هسته ای" (علی شمخانی)و دیگری نیز "اخیرا از بند آزاد شده"، (بابک زنجانی) از چندماه قبل زیرساختهای دور زدنِ تحریمها برای حداقل ۴ تا ۱۰ سال آینده را مهیا کردند؛ که نشان میدهد زودتر از همه خبر از ادامه روند فعلی تحریمها داشتند!».
بازگشت مخالفان مذاکره به میدان
از دیروز بویژه و پس از سخنان آقای خامنهای، صدای مخالفان مذاکره با آمریکا بالا رفته است. در نماز جمعه شهرهای مختلف ایران علیه مذاکره با آمریکا سخنرانی کردند و شعار دادند. در تهران پای محمدجواد ظریف، مذاکره کننده ارشد پیشین ایران در مذاکرات هستهای را به وسط ماجرا کشیدند و بعضی از نمازگزاران شعار دادند که « ظریف گورت را گم کن» و کاظم صدیقی امام جمعه موقت تهران در واکنش به شعارها گفت که «من در مقابل این روحیه الهی آحاد مردم احساس تواضع میکنم و زانو میزنم».
سایت رجا نیوز از نخستین رسانههای نزدیک به اصولگرایان بود که سخنان آقای خامنهای را «نشانه سربلندی دوباره جریان انقلاب در آزمون ولایتمداری» دانست.
رجا نیوز با اشاره به عملکرد شش ماهه دولت، شعار «وفاق» مسعود پزشکیان را «سیرک وفاق» نامید و به سیاستهای دولت تاخت و بسته شدن فضای انتقاد علیه دولت در ماههای گذشته را «سکوت قبرستانی» نامید.
همچنین محمدمنان رئیسی، نماینده اصولگرای قم در یادداشتی حامیان مذاکره را تهدید کرد و نوشت: «خدمت این قوم مجنون و فاقد شرافت عرض میکنم که بعد از تصریح آقا، اگر دوباره بر شرافت فروشی خود اصرار بورزند دیگر به نطق و یادداشت بسنده نخواهیم کرد».
بازی یا «استعفا»
در ساعات گذشته موجی از توجهها و خطابها متوجه مسعود پزشکیان شده است و بعضی از افراد و فعالان سیاسی از رئیس جمهور خواستند تکلیف خودش را در چنین شرایطی برای ماندن یا رفتن روشن کند.
روزنامه جوان، روزنامه نزدیک به سپاه پاسداران امروز در یادداشتی از دولت خواست که «بدون اتلاف وقت» و همسو با مواضع «رهبری» حرکت کند و نوشت «انتظار میرود که در اطراف دولت، مخالفتهای ضمنی و حتی آشکاری آغاز شود و حتی از پزشکیان بخواهند که استعفا کند».
امروز شایعه استعفای پزشکیان در رسانه های اصولگرا داغ شد و این شایعات به حدی افزایش یافت که علی احمدنیا، رئیس امور اطلاعرسانی دولت در حساب کاربریاش در شبکه ایکس این شایعات را نوشتههای «عدهای سادهدل و رویابافی» نامید.
همچنین الیاس حضرتی،رئیس شورای اطلاعرسانی دولت نیز گف «برخی جریانها شایعه استعفای رئیسجمهور را که بارها مطرح کردند و طی چند روز اخیر مجددا مطرح کردند تا بلبشویی ایجاد شود و نگذارند دولت کار کند».
با وجود تکذیب استعفای آقای پزشکیان، اصلاحطلبان و فعالان سیاسی در واکنشهای متعدد از او خواستند تا برنامهاش را برای آینده معلوم کند. کسانی مانند فیضالله عربسرخی،از چهرههای اصلاح طلب با اشاره به احتمال رد شدن لوایح افایتیاف در مجمع تشخیص مصلحت نظام و ادامه فیترینگ و رد مذاکره با آمریکا، خطاب به آقای پزشکیان پرسید: «حالا بفرمایید چه میکنید؟».
در شبکههای اجتماعی مطالب دیگری خطاب به آقای پزشکیان نوشته شده است و خطاب به او نوشتند که « آقای پزشکیان، در هنگام انتخابات وعده دادید که فیلترینگ را برمیدارد و با غرب هم مذاکره میکنید، و بعد فرمودید اگر به وعده هایتان عمل نکردید، استعفا میکنید...بسم الله ...الوعده وفا، این گوی و این میدان...»
روزنامهها و جنگ واژهها
روزنامههای امروز صبح تیتر نخستشان را به سخنان دیروز علی خامنهای اختصاص دادند. روزنامه هممیهن، روزنامه نزدیک به اصلاحطلبان با تیتر«رهبری مذاکره با آمریکا را رد کردند» اختصاص داد و به نوعی با نامبردن از آقای خامنهای تکلیف مذاکره و مانع مذاکره را شخص «رهبری» اعلام کرد.
روزنامه هم میهن در هفتههای اخیر چندین بار با تیترها و تحلیلهای مختلف از حامیان مذاکره به شمار میرفت. این روزنامه در روز پنجشنبه گذشته با عکسی از کنفرانس مطبوعاتی دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، با تیتر «پیام رسید» به استقبال مذاکره با امریکا رفته بود و امروز روزنامه اصولگرای وطن امروز به تلافی و در اعتراض به تیتر هممیهن، همان تیتر را با یک علامت سوال تکرار کرد و نوشت: «پیام رسید؟»
وطن امروز در یادداشتی تیتر روزنامه هممیهن را «عجیب و تاسفآور» دانست و آن را « یک رپرتاژ اساسی برای ترامپ» دانست.
روزنامه کیهان نیز که همواره به عنوان مخالف سرسخت مذاکره با آمریکا شناخته میشود امروز نیز در مطالبی به قلم حسین شریعتمداری به این موضوع پرداخت و طرفداران مذاکره را «احمق یا خائن» خواند و نوشت «کسانی که این روزها، ساز بدصدای مذاکره با آمریکا را کوک کردهاند و برای آن صفحه سیاه میکنند و گریبان میدرند، یا «احمق» هستند و یا «خائن» و در هر دو حالت، شایستگی حضور در مسئولیتهای کلیدی نظام را ندارند».
روزنامههای همشهری، جامجم، اطلاعات، رسالت و... نیز با محوریت اینکه مذاکره «هوشمندانه، عاقلانه و شرافتمندانه نیست» تیترهایی در صفحه اول زدند و در این میان روزنامه ایران، روزنامه نزدیک به دولت نیز به نوعی مجبور شد که علاوه بر تیتر نخستش به این موضوع نیز پاسخ دهد که «چرا واشنگتن قابل اعتماد نیست».
روزنامه ایران روز پنجشنبه گذشته با عکسی از ترامپ و پزشکیان و تیتری با عنوان «دوئل راهبردها از تهران و واشنگتن» به پیشباز مذاکرات رفته بود و امروز در گفتوگو با چند فعال سیاسی اصولگرا و «کارشناسان سیاسی» تلاش کرد تا رنگ و بوی منطقی و علمی در تائید سخنان آقای خامنهای منتشر کند و در مقدمه آن نوشت « برخی جریانهای سیاسی رادیکال، چه بسا از هر دو سو، تلاش میکنند تا این بیاعتمادی و غیرقابل مذاکره بودن دولت آمریکا را به ابزاری برای فشار به دولت مسعود پزشکیان تبدیل کنند.چنین رویکردی میتواند تکمیل کننده بخشی از پازل فشارحداکثری دونالد ترامپ باشد.