پهپاد دریایی آمریکا چگونه به نجات خدمه بالگرد در سواحل عمان کمک کرد؟

ارتش آمریکا می‌گوید اوایل این هفته از یک پهپاد دریایی برای نجات دو نفر از خدمه یک بالگرد ساقط‌شده ارتش آمریکا در سواحل عمان استفاده شده است؛ رخدادی که نخستین نمونه شناخته ‌شده عمومی از به ‌کارگیری یک شناور بی‌سرنشین (شهپاد) در عملیات نجات به‌ شمار می‌رود.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفت این بالگرد آپاچی در نزدیکی تنگه هرمز به دست ایران سرنگون شده است؛ آبراهی راهبردی که از آغاز جنگ ایران تا حد زیادی به روی کشتیرانی بسته شده است.

فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد: «این دو سرباز با موفقیت و در حدود دو ساعت نجات داده شدند و وضعیت جسمی آنها با ثبات است.»

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی بررسی کرده است که درباره این شناور بدون سرنشین و نحوه انجام این عملیات چه می‌دانیم.

شهپاد آمریکا چیست؟

سنتکام تائید کرده است که در این عملیات نجات از شهپاد کورسر استفاده شده است؛ شناوری که توسط یک شرکت تولیدکننده پهپادهای دریایی مستقر در ایالت تگزاس ساخته می‌شود.

بر اساس وب‌سایت این شرکت، این شناور ۲۴ فوت (۷/۳ متر) طول دارد، توان حمل ۴۵۰ کیلوگرم بار را دارد و می‌تواند با سرعتی بیش از ۳۵ گره دریایی در ساعت حرکت کند.

برایان کلارک، کارشناس پهپادهای دریایی در اندیشکده سیاست‌گذاری موسسه هادسون می‌گوید: «کورسر تقریبا هم‌ اندازه یک قایق ماهیگیری با عرشه‌ای مسطح است، بنابراین برای بارگیری طراحی شده و احتمالا می‌تواند سه تا چهار نفر را در خود جای دهد.»

آقای کلارک می‌افزاید که این شناور به دوربین ۳۶۰ درجه، سامانه راداری برای ناوبری در برد بلند و حسگر الکترونیکی رادیویی برای دریافت ارتباطات و جمع‌آوری اطلاعات مجهز است.

دکتر استیسی پتی‌جان، کارشناس ارتش آمریکا در اندیشکده «مرکز امنیت نوین آمریکا» می‌گوید: «این شناور چند سالی است که وجود دارد و نیروی دریایی آمریکا حدود ۵۰ فروند از آن را در اختیار دارد.»

او می‌افزاید: «معمولا از آنها برای شناسایی مین یا عملیات نظارتی استفاده می‌شود، اما نیروی دریایی همچنان در حال آزمایش این ناوگان در تنگه است تا ببیند چه توانایی‌هایی دارد.»

این شهپاد توسط «گروه عملیاتی ۵۹»، نخستین یگان نیروی دریایی آمریکا که به سامانه‌های بدون سرنشین اختصاص دارد و در سال ۲۰۲۱ تشکیل شد، به کار گرفته می‌شود و آمریکا از ماه مارس استقرار آن را در خاورمیانه آغاز کرده است.

این اقدام بخشی از برنامه پنتاگون برای گسترش استفاده از پهپادهاست. نیروی دریایی آمریکا سال گذشته قراردادی به ارزش ۳۹۲ میلیون دلار برای تولید شناورهای خودران به شرکت سازنده کورسر اعطا کرد.

عملیات نجات چگونه انجام شد؟

اگرچه این شناور دریایی قابلیت هدایت خودکار دارد، هر دو کارشناسی که با بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفت‌وگو کرده‌اند معتقدند که در این عملیات به‌ صورت دستی هدایت شده است.

آقای کلارک گفت: «در این ماموریت احتمالا یک فرد از راه دور و با استفاده از جوی‌استیک آن را هدایت کرده تا مطمئن شود دقیقا به محل حضور خدمه می‌رسد.»

او افزود: «این شناور به سمت موقعیت شناخته‌شده آنها هدایت شده و آنها نیز مانند سوار شدن به یک قایق در دریا، به‌ سادگی سوار آن شده‌اند.»

کاپیتان تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا، پس از عملیات نجات گفت این شناور به‌دلیل نزدیکی به محل و توان عملیاتی برای این مأموریت انتخاب شد.

دکتر پتی‌جان می‌گوید: « به جای اعزام یک کشتی یا بالگرد از این شناور بدون سرنشین استفاده شد تا جان افراد در معرض خطر قرار نگیرد.»

او افزود: «اگرچه عملیات نجات ماموریت اصلی این شناور نیست، اما آشکارا برای ماموریت‌های دشوار و پرخطر از این دست مناسب است.»

به ‌گفته کاپیتان هاوکینز، نیروهای آمریکایی حدود ساعت ۳:۳۰ بامداد سه‌شنبه به وقت محلی سوار این شناور شدند و به نقطه دیگری روی آب منتقل شدند. او افزود: «سپس آنها با بالابر به یک بالگرد منتقل شدند تا به محل دیگری انتقال یابند.»

پهپادهای دریایی در دیگر نقاط جهان کجا استفاده می‌شوند؟

همان‌طور که بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی پیش‌تر گزارش داده است، شهپادها به‌ طور فزاینده‌ای در جنگ میان اوکراین و روسیه به کار گرفته شده‌اند.

اوکراین این شناورها را به مواد منفجره مجهز کرده و از آنها برای حمله به کشتی‌های نظامی روسیه استفاده کرده است، اما تاکنون گزارشی از استفاده آنها در عملیات نجات منتشر نشده است.

آقای کلارک می‌گوید: «بیشتر شناورهایی که اوکراین استفاده می‌کند کوچک‌تر هستند و اندازه‌ای نزدیک به یک جت‌اسکی دارند و نمی‌توانند یک انسان را حمل کنند.»

حوثی‌های یمن نیز از آنچه «قایق‌های انتحاری بدون سرنشین» خوانده می‌شود استفاده کرده‌اند و ایران نیز در جریان این درگیری از قایق‌های بدون سرنشین برای هدف قرار دادن شناورهایی که قصد عبور از تنگه هرمز را داشتند استفاده کرده است.

دکتر پتی‌جان می‌گوید: «حوثی‌ها و ایرانی‌ها پیش از این نیز شهپاد داشتند، اما اوکراینی‌ها این فناوری را به سطحی کاملا جدید رساندند و نشان دادند کشورهای دیگر چه کارهایی می‌توانند انجام دهند.»

او افزود: «شهپادهای آمریکا تا حد زیادی در پی جنگ اوکراین و مشاهده نوآوری‌های آن کشور توسعه پیدا کردند.»