حمد‌الله محب در گفتگو با بی‌بی‌سی: از سهم خود در سقوط نظام افغانستان عذرخواهی می‌کنم

حمدالله محب، مشاور امنیت ملی اشرف غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان به خاطر نقش خود در سقوط حکومت این کشور به دست طالبان عذرخواهی کرد.

او گفت: "هر موردی که مربوط به ناکامی من باشد، مسئولیت کامل آن را برعهده می‌گیرم و به خاطر آن عذرخواهی می‌کنم. و امیدوارم که هر کسی که مسئولیتی داشته، بیاید و توضیح بدهد".

او در صحبت با بی‌بی‌سی جهانی، اصرار داشت که آنها چاره‌ دیگری نداشتند: "افراد زیادی مجبور به خارج شدن بودند، تصور کنید که اگر جنگ خیابان به خیابان می‌کشید، افرادی که خارج شدند هم نمی‌توانستند بروند."

حمدالله محب همراه با رئیس‌جمهور افغانستان در روز سقوط کابل، پانزدهم آگوست/اوت سال ۲۰۲۱، با هلیکوپتر از افغانستان فرار کرد.

آقای محب در گفتگویی با برنامه "به عبارت دیگر" بی‌بی‌سی فارسی نیز گفت که با جبهه سیاسی جدیدی که در استانبول علیه طالبان تشکیل شده یا جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود ارتباطی ندارد.

او گفت که در حال صحبت با دوستانش است تا از آنچه که در افغانستان گذشته است، "درس بیاموزیم".

او افزود که با "هیچ کدام" از جنبش مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود و سایر چهره‌های سیاسی در تماس نیست. او حکومت طالبان را متهم کرد که "طرحی برای حکومتداری ندارد و وضعیت مردم بدتر شده است."

آقای محب می‌گوید در صحبت‌ها و اقدامات طالبان "فرق" می‌بینیم و "اعتماد کردن به طالبان بسیار مشکل خواهد بود."

'با امرالله صالح اختلاف داشتیم زیرا معلومات نادرست به اشرف غنی می‌داد'

حمدالله محب، مشاور امنیت ملی اشرف غنی، رییس جمهوری پیشین افغانستان در بخشی از گفتگویش با بی‌بی‌سی برای نخستین بار پرده از اختلافاتش با امرالله صالح، معاون اول رئیس جمهوری پیشین برداشت و او را متهم کرد که معلومات و مشورت‌های نادرست به آقای غنی می‌داده است.

آقای محب در پاسخ به این سوال که به نظر او مهمترین اشتباهش چه بوده، گفت که پس از بالا گرفتن اختلافات با امرالله صالح "یا باید استعفا می‌دادم یا باید فشار را بر او افزایش می‌دادم تا نظریات خود را تغییر می‌داد."

آقای محب گفت: "یک موضوع که مرا بسیار ناراحت می‌کند این است در وضعیتی‌که جنگ جریان داشت، میان اداره‌های ما تقابل ایجاد شده بود. معاون اول (امرالله صالح) هم به بخش امنیتی علاقه داشت و متاسفانه معلوماتی که ما به رییس جمهوری می‌دادیم و معلوماتی که از سوی معاون اول داده می‌شد، بسیار تفاوت داشت. بیشتر معلومات او با واقعیت‌ها هماهنگی نداشت."

آقای صالح از سال ۲۰۱۸ تا سقوط جمهوریت بدست طالبان در افغانستان، معاون اول ریاست جمهوری بود و از آن زمان تاکنون در کنار احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی از این جبهه حمایت کرده است. او تا کنون در مورد این اتهامات آقای محب واکنشی نداشته است.حمدالله محب: با امرالله صالح اختلاف داشتم زیرا معلومات نادرست به اشرف غنی می‌داد.

روایت محب از سقوط نظام

آقای محب در این مصاحبه گفت که "تا حدی که امکان‌پذیر بود (اشرف غنی) رئیس جمهور افغانستان مبارزه کرد که از سقوط جلوگیری شود".

او گفت: در جلساتی که با خارجی‌ها داشتیم، "بسیار زشت" بود و از این وضعیت افغانستان به آنها "اخطار" داده شد که "انگیزه" از دست می‌رود و شما "تعریف دشمن را تغییر می‌دهید" و "نظام جمهوری اسلامی افغانستان را هر روز تخریب می‌کنید".

او مدعی شد که "در شرایطی که "قوای مسلح افغانستان از هم پاشید، نیروهای محدودی که مانده بودند، اگر مقاومت می‌کردند غیر از اینکه فاجعه به بار می‌آورد، خودشان هم قربانی می‌شدند و ... در آخر نتیجه همین می‌بود."

جنگ در کوچه‌های کابل که قبلا نیز شاهدش بودیم، به گفته او باز هم "تکرار می‌شد".

آقای محب می‌گوید مردم افغانستان "احساساتی" و "خفه (ناراحت) هستند، اما اگر از زاویه دید رئیس جمهور افغانستان دیده شود، "دوهفته جنگ" غیر از این که "بدبختی" بیشتر می‌آورد، "درد دیگری را دوا نمی‌کرد."

او تاکید کرد که همیشه در برابر رسانه‌ها و مردم "پاسخگو" هستم.

سیگار یا اداره بازرس ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان در گزارشی گفته است که بزرگترین عاملی که منجر به فروپاشی ارتش افغانستان در ماه آگوست سال گذشته شد، تصمیم آمریکا برای خروج نیروها و پیمانکاران خود از این کشور بنا به "توافق دوحه"بود، توافقنامه‌ای که توسط دولت دونالد ترامپ با طالبان امضا و توسط دولت جو بایدن اجرا شد.

توافق موسوم به دوحه که در فبروری/فوریه ۲۰۲۰ امضا شد، تاریخ مشخصی را برای خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان تعیین کرد.

گزارش جدید سیگار می‌افزاید که پس از امضای این قرارداد، حمایت نظامی آمریکا از نیروهای افغان کاهش یافت که شامل کاهش بی‌پیشینه حملات هوایی در سال ۲۰۲۰ بود.

آقای محب هم با تایید این موضوع گفت که شرکت‌های قراردادی نگران تامین امنیت خود در آینده بدون حضور نیروهای آمریکایی بودند، که "تاثیر عمیق" بر روحیه نظامیان افغانستان داشت.

نمایندگان طالبان هرگز حاضر به گفتگوی مستقیم با اشرف غنی و نمایندگانش نشدند.

آقای محب تاکید کرد که "وعده‌هایی که آقای خلیلزاد به سیاسیون و مردم افغانستان می‌داد، هیچ کدام عملی نشدند."

حمدالله محب کیست؟

حمدالله محب، مشاور امنیت ملی اشرف غنی در زمان سقوط حکومت به دست طالبان بود، او نقش محوری در مدیریت جنگ داشت و وزارت‌های دفاع و کشور (داخله) و اداره امنیت ملی افغانستان به او گزارش می‌دادند.

پیش از آن او به عنوان سفیر افغانستان در واشنگتن و دستیار اشرف غنی، در کارزارهای انتخاباتی کار کرده بود. آقای محب یک چهره جنجالی در دولت غنی بود، بسیاری از ناظران او را مسئول روندی می‌دانند که منجر به اختلاف بیشتر میان دولت افغانستان و آمریکا و در نهایت سقوط نظام به دست طالبان به گونه‌ای غیرقابل انتظار شد.

از جمله افرادی که آقای محب را متهم می‌کند، حشمت غنی احمدزی، برادر رئیس جمهور پیشین است که در گفتگو با یکی از رسانه‌ها نقش او را در سقوط نظام مهم دانسته و مدعی شد که همسر آمریکایی آقای محب با سازمان اطلاعات مرکزی (سی‌ای‌ای) کار می‌‌کرده است.

آقای محب در این مصاحبه در پاسخ به آن گفت: "یک اتهام ناحق و بیجا است و آمریکا ضرورتی نداشت که کسی را در نظام استخدام کند."

در مارچ ۲۰۱۸، آقای محب در سفری به آمریکا زلمی خلیلزاد، فرستاده آمریکا برای روند صلح افغانستان را متهم کرد که در مورد این روند فکرهای دیگری دارد. او گفته بود که "ما فکر می‌کنیم یا آقای سفیر (خلیلزاد) نمی‌داند چه می‌کند، یا اینکه چیز دیگری در سر دارد."

وزارت خارجه آمریکا در آن زمان، در بیانیه‌ای گفت که او را "احضار" کرده است و تذکر داده است که "حمله بر خلیلزاد، حمله بر وزارت خارجه آمریکا است."

در دسامبر ۲۰۲۱، سه ماه پس از سقوط او در مصاحبه‌ای گفته بود که اطلاعاتی "موثق" داشتند و از "استخبارات" آمریکا دریافت کرده بودند که "پلان (برنامه) طالبان این است که بیایند رئیس جمهور را اعدام می‌کنند".

اظهاراتی که نماینده ویژه آمریکا برای افغانستان آن را رد کرد.

پس از آن، مدت‌ها، دیپلمات‌ها و ژنرال‌های آمریکایی از حضور در جلسه‌ای که آقای محب حضور داشت خودداری می‌کردند.