نشر فهرست جدید اقوام در اداره احصائیه افغانستان؛ دانش می‌گوید فهرست فاقد جنبه علمی و عملی است

اداره ملی آمار و ثبت احوال افغانستان با نشر اعلامیه‌ای گفته که نظر به تصمیم دادگاه عالی، اسامی اقوام بیشتری می‌تواند درج شناسنامه‌های الکترونیکی شود.

همزمان، این اداره فهرستی از اسامی شاخه‌های مختلف اقوام عمدتا غیرپشتون را که به عنوان قومیت امکان انتخابشان در فرم شناسنامه ایجاد شده، منتشر کرده است.

سرور دانش، معاون دوم رئیس جمهوری در واکنش به نشر این فهرست گفته است آنچه به عنوان فهرست اقوام برای درج در شناسنامه الکترونیکی نشر شده، "فاقد جنبه مسلکی {حرفه‌ای} و علمی است".

او افزوده که "تصمیم‌های عجولانه هم حکومت را مورد پرسش قرار می‌دهد و هم در میان مردم ما تفرقه و بی‌اعتمادی ایجاد می کند."

صلاح الدین ربانی، از سیاستمداران تاجیک‌تبار در واکنش به فهرست ارایه شده از سوی اداره احصائیه در توییترش نوشته است: "در یک برنامه طرح ریزی شده، به تقسیم اقوام افغانستان به سطح قریه و ولسوالی پرداخته اند. این برنامه ادامهٔ تحرکاتی است که از چندی بدینسو برای تضعیف نظام، دامن زدن به اختلافات قومی و صدمه زدن به یک افغانستان متحد توسط یک حلقهٔ خاص صورت می‌گیرد."

در شناسنامه‌های الکترونیکی افزون بر مشخصات فردی، معلوماتی در مورد قومیت، ملت و دین درج می‌شود. اعتراض‌ها و اختلافات بر سر این شناسنامه‌ها نزدیک به یک دهه است ادامه دارد. موضوع اصلی جنجال‌ها، درج شدن یا نشدن کلمه "افغان" برای شهروندان افغانستان بود. بسیاری هنوز هم به دلیل همین جنجال حاضر به گرفتن شناسنامه نیستند.

در ماده چهارم قانون اساسی آمده که "ملت افغانستان متشکل از اقوام پشتون، تاجیک، هزاره، ازبک، ترکمن، بلوچ، پشه‌ای، نورستانی، ایماق، عرب، قرغیز، قزلباش، گوجر، براهوی و سایر اقوام می‌باشد."

ولی حالا نام‌هایی که به عنوان اقوام دیگر در فرم‌های اداره آمار آمده در واقع، زیرشاخه‌های شماری از اقوامی است که در قانون اساسی از آنها اسم برده شده است.

اما اداره ملی احصائیه و معلومات (آمار و ثبت احوال) افغانستان می‌گوید بزرگان برخی از اقوام افغانستان از طریق مراجع مختلف رسمی، خواهان درج اقوام‌شان شده اند که در قانون اساسی نیامده است.

آقای دانش درباره حکم رئیس جمهور در سال ۱۳۹۶ نوشته که رئیس جمهور کمیسیونی را برای این کار توظیف کرد اما آن کمیسیون به نتیجه و تصمیم نهایی نرسید و در طول این مدت تنها درباره قوم 'سادات' تصمیم گرفته شده است.

در حکم دادگاه عالی افغانستان در سال ۱۳۹۶ آمده که "تصریح اقوام چهارده گانه به مفهوم حصر نبوده و عبارت 'سایر اقوام ' شامل اقوام دیگر غیر از اقوام چهارده گانه نیز می‌گردد و درج آن در تذکرۀ تابعیت، مطابق احکام قانون ممانعت ندارد."

ولی نه اداره احصاحیه و نه هم دادگاه عالی افغانستان گفته اند که تعیین هویت‌های بیشتر روی کدام تحقیقات علمی و تاریخی استوار است.

واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی

نشر فهرستی از شاخه‌های اقوام غیرپشتون در فرم درخواست شناسنامه‌های الکترونیکی واکنش‌های زیادی در میان کاربران شبکه اجتماعی را برانگیخته است.

کاربران شبکه‌های اجتماعی می‌گویند تمام اقوامی که در این فهرست تازه نام برده شده بیشتر از بدنه سه قوم تاجیک، هزاره و ازبک جدا شده‌اند.

شماری از کاربران نوشته‌اند که به طور مثال قرلق، تاتار، مغول، تایمنی، ال بیگ، قزاق و غیره از بدنه قوم ازبک جدا شده‌اند.

به گفته این کاربران قوم تاجیک به چندین شاخه یفتلی، اشکاشمی، ‌جمشیدیان، کوشانیان، یفتلی‌ و چندین قوم دیگر تقسیم شده است.

در فهرست تازه کدام نام‌ها اضافه شده است؟

در سایت رسمی اداره ملی احصائیه و معلومات افغانستان در کنار ۱۴ قومی که در قانون اساسی افغانستان یاد شده، فهرستی شامل: اهل هنود، سیکان، سادات، اومر، پراچی، کُرد، جوگی، شاخیلان،‌ شیخ محمدیان،‌ گوار، خلیلی،‌ پامیری،‌ منجانی، سنگلیچی، اشکاشمی، روشنایی،‌ واخانی،‌ شغنانی، ترک، قرلق،‌ تاتار،‌ مغول، ساکایی، دولت‌خانی، تایمنی، ال بیگ، قزاق،‌ سجانی، غزنویان،‌ قوشخانیان،‌ بیات، نیماق، قبچاق، نیکپی،‌ کهگداری،‌ دیمیرک، میرسیده، جمشیدیان، افشاریان، طاهریان، سلجوقی، تیموریان، ‌برلاس-ارلات،‌ ایلخانی، یفتلی، لقیان، کاوی، قوزی، ابکه، جغتای، گره‌یی،‌ کرم‌علی، شیخ‌علی، اورته بلاقی، اویغور، بابریان و فرملی اضافه شده است.