'سادات' به اقوام افغانستان اضافه می‌شود

محمد اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان روز گذشته، سه شنبه (۲۱ حوت/اسفند) در دیدار با شماری از بزرگان، متنفذین، علما و جوانان سادات در قصر سلام خانه به آنان وعده داد که فرمانی صادر خواهد کرد تا سادات به عنوان یک قوم در این کشور به رسمیت شناخته شود.

آقای غنی دراین سخنرانی گفت که "سادات افغانستان نمونه و مفکوره‌ا‌ی است که در علوم اجتماعی به آنها سرمایه معنوی می‌گویند و این از نسب‌تان سرچشمه می‌گیرد."

سادات بعد از آن خواهان درج نام‌شان به عنوان یک قوم شدند که بحث صدور شناسنامه‌های الکترونیکی در افغانستان داغ شد.

آقای غنی در ۱۲ حوت/اسفند ۱۳۹۵ با صدور فرمان تقنینی دستورداد که با تغییر قانون ثبت احوال نفوس سه ردیف با عنوان‌های "دین"، "قوم" و "ملیت" در شناسنامه‌های جدید افزوده شود تا راه برای درج واژه "افغان" به عنوان هویت شناسنامه‌ای آنها باز شود. این فرمان در سال ۱۳۹۶ به شورای ملی فرستاده شد تا به قانون تبدیل شود.

مجلس نمایندگان به دنبال بحث‌های داغی فرمان آقای غنی را در ۸ عقرب/آبان همان سال رد کرد، اما به دنبال رأی مثبت مجلس سنا در ۲۷ قوس/آذر، فرصت تصمیم‌گیری نهایی در اختیار کمیته مشترک ۱۶ نفره هر دو مجلس قرار گرفت. این کمیته با آراء ۸ عضو سنا و ۴ عضو مجلس نمایندگان فرمان آقای غنی را تأیید کرد تا هویت رسمی شهروندان "افغان" شود.

با وجود مخالفت عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی افغانستان، آقای غنی فرمان آغاز توزیع شناسنامه‌های جدید را صادر کرد.

بعد از آن اقلیت‌های قومی که نام آنها در قانون اساسی افغانستان درج نشده اعتراض کردند و خواستار به رسمیت شناخته شدنشان شدند که سادات نیز یکی از آنها بود.

در ماده چهارم قانون اساسی آمده که "ملت افغانستان متشکل از اقوام پشتون، تاجیک، هزاره، ازبک، ترکمن، بلوچ، پشه‌ای، نورستانی، ایماق، عرب، قرغیز، قزلباش، گوجر، براهوی و سایر اقوام می‌باشد."

سادات افغانستان بعد از آن به این موضوع حساس تر شدند که رولا غنی، بانوی نخست افغانستان در گفت‌وگویی که با تلویزیون خصوصی طلوع داشت، در مورد قوم سادات گفت: "سادات قوم نیست؛ سادات فکر می‌کنم که یک چیز است، یک طبقه در بین چندین قوم است. این قوم نیست."

بعد از آن شماری از اقوام سادات در شهر بامیان عکس خانم غنی را آتش زدند و خواستار عذرخواهی بانوی نخست از سادات‌ افغانستان شدند.

سادات افغانستان که خود را از اخلاف پیامبر اسلام می‌دانند، در میان اقوام مختلف این کشور پراکنده هستند. هنوز آمار مشخص از شمار آنها در افغانستان وجود ندارد و همچنین درباره میزان پراکندگی آنان در میان اقوام افغانستان نیز اطلاعاتی در دست نیست. اما گفته می‌شود که بیشتر آنان در میان هزاره‌ها، تاجیکها، پشتونها و ازبکها حضور دارند.

سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری در مراسم دیروز گفت که سادات در دنیای اسلام، از اخلاف پیامبر، سلاله فاطمه الزهرا و نسل اهل بیت پیامبر هستند.

او گفت که "ما در سطح حکومت، مردم و جامعه افغانستان، به سادات احترام خاص داریم و به نقش تاریخی و جایگاه‌‌شان واقف هستیم. این قوم در ۱۴ قرن، خدمات بزرگی را انجام داده است و از میان آن‌ها شخصیت‌های بزرگی همچون سید جمال الدین افغان که در سطح جهان اسلام و بین‌المللی چهره شناخته شده است و علامه سید اسماعیل بلخی که شخصیت مبارز، سیاستمدار، خطیب توانا و شاعر نام‌دار وطن است."

آقای دانش گفت که با رسمیت ‌یافتن قوم سادات در کنار ۱۴ قوم دیگر، کاملا نظر موافق دارد و این کار هیچ نوع منع قانونی و حقوقی ندارد.

واکنش کاربران شبکه‌های اجتماعی

رسمی شدن قوم سادات در رسانه‌های اجتماعی افغانستان نیز واکنش‌های زیادی داشت. سخیداد هاتف، نویسنده افغانستان در صفحه رسمی خودش نوشته که "اولین کسانی که باید از هویت قومی مستقل سادات خوش‌حال باشند، هزاره‌ها هستند. چون از این پس سادات یک قوم می‌شود در کنار دیگر اقوام. یعنی دیگر «آغا/آقا» نیستند."

او افزوده که "پیش از این، جایگاه ممتاز معنوی سیدها برخاسته از پیوندشان با خاندان پیامبر اسلام بود. حالا کم کم همه چیز سر جاهای عادی خود قرار می‌گیرند. از یک سو، نسل جوان‌تر هزاره‌ها برای آنها هیچ امتیازی معنوی قایل نخواهد بود. از سوی دیگر، مطالبات سادات هم از این پس لاجرم قومی می‌شوند و از اعتبار معنوی می‌افتند. یعنی نفوس به جای نفوذ، می‌نشیند. این یک قدم به سوی تعاملات اجتماعی زمینی‌تر است."

علی طاهری کاربر دیگر افغانستان نوشته که "قریب به اتفاق سادات خواهان به رسمیت شناختن شان به عنوان یک قوم مستقل" هستند. شماری کمی چنین تقاضای ندارند یا حد اقل در میان عموم ابراز نمی‌کنند.

او افزوده که "سادات در بین اقوام مختلف افغانستان وجود دارند و در بین پیروان هر دو مذهب رسمی کشور شیعه و سنی (جعفری و حنفی.) اما سادات شیعی بیشتر از سادات اهل سنت خواهان هویت مستقل هستند و اکثرشان دلیل آن را غریب واقع شدن این قوم و اذیت و آزار، اهانت و جسارت شان، توسط هزاره‌ها در دو دهه اخیر ذکر می‌کنند."

حبیب‌الله نجفی کاربر دیگر افغانستان نوشته که "با قوم شدن سادات دیگر کلمه سید باید قبل از اسم اصلی، نوشته نشود. آن‌هایی‌که نوشته‌اند، بهتر است، بردارند. سادات یک قوم مستقل شد. آوردن نام قوم، قبل از نام شناسنامه‌ای و فردی، در هیچ جای دنیا رسم نبوده و نیست. مثلن کسی نمی‌نویسد: پشتون نجیب الله، ازبک رحمت الله، تاجیک حشمت الله، هزاره عبدالله و"