دردسرهای حفاظت از باز و پلنگ بومی در ولایتی که همه تفنگ دارند

میرویس مشکوانی یکی از ساکنان ولایت بادغیس در شمال غرب افغانستان است. او یکی از خاطرات تلخ دوران کودکی‌اش را به یاد می‌آورد و می‌گوید: "در قریه دهستان بادغیس، مردان تفنگدار سه چوچه (بچه) پلنگ را پیش چشمم تیرباران کردند و کشتند".

آقای مشکوانی اکنون رئیس اداره حفاظت محیط زیست ولایت بادغیس است. او می‌گوید برای جلوگیری از انقراض حیوانات بومی بادغیس باید اقدامات فوری انجام شود.

به گفته او در مناطق جنگلی و کوهستانی بادغیس، کبک، آهو، بزکوهی و خوک به شکل دوامدار شکار می‌شوند، اما شکار متداوم، دو حیوان، یعنی باز و پلنگ بومی بادغیس را به سرحد انقراض رسانده است.

آقای مشکوانی به بی‌بی‌سی گفت: "شکار پلنگ جدی است. در ولسوالی جوند و بالامرغاب و یا هم در بند سبزک ممکن است پلنگ هایی باقی مانده باشند، اما نسل شان در حال انقراض است."

به گفته او در کنار پلنگ‌ها که در حال انقراض هستند، پرنده باز نیز هست. او افزود: "متاسفانه از کشورهای همسایه بعضی‌ها به هرات می‌آیند و اهالی بادغیس را تشویق می‌کنند که برای شان باز شکار کنند."

در سال‌های اخیر شکار حیوانات کمیاب غیرقانونی و ممنوع شده اما جلوگیری از شکار آنان کار آسان نیست.

آقای مشکوانی می‌گوید از یک طرف شکار به یک رسم تبدیل شده و از سویی دیگر شمار افراد تفنگ بدست زیاد هستند.

این فعال محیط زیست می افزاید: "چون مردم اکثریت شان مسلح هستند. آنان یا بخاطر مصرف گوشت و یا هم به خاطر شوق و عنعناتی(رسم‌های) که از سالها برای شان به میراث مانده، هرجا که پرنده یا حیوان وحشی را می‌بیینند بی آنکه احساس مسئولیت کنند، آنها را به صورت بی رحمانه شکار می‌کنند."

بادغیس ولایت ناامنی است که کوه‌های پوشیده از درخت و جنگلات وسیع دارد اما شکار حیوانات وحشی در این ولایت قرنهاست که به یک رسم تبدیل شده ‌است.

مقام های محلی در ولایت بادغیس می‌گویند کبک و و برخی از انواع دیگر پرندگان معمولا بخاطر استفاده از گوشت شان شکار می‌شوند اما حیوانات وحشی بیشتر به خاطر شوق شکار از بین برده می‌شوند و هیچ نشانه‌ای از قاچاق پوست حیوانات وجود ندارد.

آصف امیری از فعالان مدنی بادغیس که خود تجربه شکار حیوانات را دارد، حالا با شکار غیرقانونی حیوانات مبارزه می‌کند.

آقای امیری می‌گوید: "شکار تبدیل به یک فرهنگ شده است. هر روز جوانان توسط تفنگ‌های شکاری و دیگر وسایل در کوه‌ها و صحراها شکار می‌کنند. شکی نیست که من خود با دوستانم وقتی که در ولسوالی بودم شکار می‌کردم اما پس از آنکه توسط ریاست حفاظت محیط زیست از پیامد آن آگاهی یافتم از این کار اجتناب کردم. حالا هم همکار حفاظت محیط زیست هستم."

مونسه قادری، عضو شورای ولایتی بادغیس می‌گوید که حیوانات بیشتر در مناطق بیرون از حاکمیت دولت شکار می‌شوند. جایی که به گفته او مجازات عاملان شکار غیر قانونی ممکن نیست.

خانم قادری می‌گوید: "ساحاتی که ناامن است از کنترل دولت هم بیرون و مجازات عاملان هم محال است. اما باز هم اگر مردم با ارگان‌های امنیتی و کشفی (اطلاعاتی) همکاری کنند و شکارچیان را به چنگ قانون بسپارند، در کاهش شکار کمک خواهد کرد."

تهدیدهای محیط زیستی و خطر انقراض برخی از انواع جانوران وحشی در دیگر نقاط افغانستان نیز وجود دارد.

گفته می‌شود فقر و تنگ‌دستی مردم و عدم اجرای قانون در همه مناطق، سبب شده که قاچاقچیان و شکارچیان برخی از کشورهای منطقه و همسایه هم بتوانند افرادی را برای شکار این حیوانات و انتقال آنها به دیگر کشورها استخدام کنند.

اداره حفاظت از محیط زیست افغانستان چند سال قبل فهرست ۱۳۸ نوع حیوان و نباتی را که خطر انقراض نسل آنها جدی است، به اداره های مربوط فرستاد.

آموزش پلیس برای سهم گیری در جلوگیری از شکار غیرقانونی حیوانات و قطع نباتات نادر، هم جز برنامه آگاهی دهی است.

فهرست سرخ اداره حفاظت از محیط زیست افغانستان فهرست بلندی است و نشان می‌دهد که میزان خطر برای حیات وحش در این کشور، بالا است.