تاسې د وېبسایټ داسې بڼه ګورئ چې یوازې متن لري او لږ انټرنېټ کاروي. که غواړئ عکسونه او ویډیوګانې وګورئ، نو د وېبسایټ اصلي (لومړنۍ) بڼې ته ورشئ.
د وېبسایټ اصلي بڼې ته مې وروله
د وېبسایټ دې بڼې په اړه چې ډېر انټرنېټ نه مصرفوي نور معلومات دلته موندلای شئ.
د افغانستان په لوېدیځ کې نن چارشنبه سهار وختي یو ځل بیا نسبتآ زوروره زلزله شوې ده. د دې زلزلې ټکانونه پر هرات سربېره د فراه او بادغیس ولایتونو په ځینو سیمو کې محسوس شوي دي. د امریکا ځمکپوهنې یا زلزلو جاجولو ادارې دا زلزله د رېښتر په کچه ۶ اعشاریه ۳ درجې بللې او ویلي یې دي، چې مرکز یې د ځمکې له سطحې د ۹ کیلومترۍ ژورو کې و. تر اوسه د چارشنبې سهار په دې زلزله کې د سر او مال د زیان په اړه رپوټونه نشته. تېره شنبه هم په دغو سیمو کې دوو ځواکمنو زلزلو سلګونو کسانو ته مرګژوبله اړولې وه.
په کندهار کې د طالبانو د والي دفتر اعلان کړی چې د دې ولایت د عامې روغتیا ریاست د ۳۷ ډاکټرانو او نرسانو په ګډون لس روغتيايي ډلې له زلزله ځپلو سره د مرستې په موخه هرات ولایت ته استول شوې دي.
د کندهار ولايت مقام کي د مرستو د رسولو د همغږۍ په موخه غونډه جوړه شوې وه.
د ياد ولايت د عامي روغتیا رئیس محمد ادم مسلم وايي، دغو روغتيايي ډلو له ځانه سره دوه ټنه درمل هم لېږدولي دي.
د هرات د زلزلې له امله زیانمنو کسانو سره د مرستو په لړ کې د عزیزي ګروپ مشر میرویس عزیزي هم د دوه سوه میلیونه افغانیو مرسته اعلان کړه.
نوړي ویلي، دا مرسته به "ډېر ژر" د هرات زلزله ځپلو ته ورسول شي او پر زیانمنو کسانو به ووېشل شي.
نوموړي پر خپله اېکس "پخواني ټوېټر" پاڼه د هرات زلزله ځپلو سره خواخوږي څرګنده کړې او لیکلي یې دي:"ډېر ژر به یو هیات د دغو مرستو د وېش لپاره هرات ته سفر وکړي."
نوموړي همدا راز ویلي چې ورور به یې له نږدې د دغو مرستو د وېش له بهیره څارنه کوي.
د اروپا د بېړنیو غبرګونونو د همغږۍ اداره وايي، هرات کې د زلزله ځپلو وضعیت ارزوي.
دغې ادازې ویلي، ټیمونه یې د زلزلې له امله اوښتو زیانونو د ارزونې لپاره سیمې ته تللي دي.
د اروپاييټولنې د بشري مرستو کمېشنر یانز لنارچیچ پر اېکس"پخواني ټوېټر" لیکلي:"دوی ژر تر ژره اغېر ارزوي او د هغې له مخې بیا کولی شي غبرګون وښيي."
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین هرات کې زلزله ځپلو سره خواخوږي څرګنده کړې او پر نړیوالو بنسټونو یې غږ کړی چې "په دې سخت وضعیت کې" د هرات زلزله ځپلو سره مرسته وکړي.
ښاغلي پښتن له بهر مېشتو هم غوښتي چې په دې برخه کې زیانمنو کسانو سره بېړنیو مرستې ته رامخکې شي.
نوموړي پر خپله اېکس"پخواني ټوېټر" پاڼه لیکلي:"د زلزلې له امله د قربانیانو کورنیو ته تسلیت وایم، مونږ په دې درانه غم کې له خپلو هراتي ورونو سره شریک یوو"
په ملګرو ملتونو کې د ماشومانو ادارې یونېسف ویلي، د هرات له زلزلې وروسته یې له زلزله ځپلیو کورنیو سره د مرستې لړۍ روانه کړې ده.
یونېسف پر ایکس خواله رسنۍ یوه پیغام کې ویلي، د زلزله ځپلې سیمې اوسېدونکو کورنیو لپاره یې ژمني کالي، د نظافت توکي او هغو روغتیايي مرکزونو ته چې د ټپیانو ګن شمېر درملنې له کبله د سرپناه اسانتیاوو له نشتوالي سره مخامخ دي، داسې کېږدۍ استولې چې په بېړني وضعیت کې ترې کار اخیستل کېږي.
په هغو تصویرونو کې چې د هرات له پرونۍ زلزلې وروسته د سیمې خلکو بي بي سي ته استولي، ځینې کلي داسې هم لیدل کېږي، چې په بشپړه توګه ویجاړ شوي دي.
مسوولین وايي، له هرات ښاره نژدې ۴۰ کیلومتره لېرې زنده جان سیمه کې د رامنځته شوې زلزلې ژوروالی کم و، چې له کبله یې درانه زیانونه اوښتي دي.
د افغانستان سرې میاشتې ټولنه وايي، په زلزله ځپلې سیمه کې د دوی مرستندویان وايي، چې له هغه ډېر زیان اوښتی، چې په لومړي سر کې یې تصور کېده، کلي وران شوي او ګڼ شمېر کسان اوس هم د ورانو، ویجاړو ودانیو تر خاورو، خځلو لاندې ایسار دي.
د سیمې خلک وايي، تر اوسه د نړیوالو ادارو مرستې نه دي ورته رسېدلې او دوی لا هم د ورانو شویو کورونو په کنډوالو کې چې ډېری یې خټین دي، د نادرکه خپلوانو لټون کوي.
د افغانستان مخکیني ولسمشر محمد اشرف غني د افغانستان په لویدیځو سیمو کې د پرونۍ مرګونې زلزلې له کبله د سر او مال اوښتي زیان په هکله خواشیني څرګنده کړې. ښاغلي غني په یوه بیان کې په دې هکله ویلي، د زلزلې زیانونو له کبله په هېواد کې دننه او بهر له ټولو افغانانو سره خواخوږي څرګندوي.
ښاغلي غني د کورونا وبا پر مهال د افغانانو تر منځ ''د ملي او اسلامي همدردي، همبستګي، علایقو او عقایدو پر بنسټ د ملي ټولېدا'' بېلګې یادونه کړې او په وینا یې له زلزله ځپلو سره ''د مرستو د ټولېدو، ویشل کېدو او حساب ورکولو یوه شفاف میکانیزم ته اړتیا ده. ضروري ده چې ددغسې یوه میکانیزم د ژر ایجاد لپاره چې مرستې په شفاف ډول راټولې او وویشلی شي، لاسونه سره ورکړو.''
د افغانستان په هرات ولايت کې د ویجاړوونکې زلرلې له امله د وژل شويو شمېر "نژدې ۲۵۰۰ کسانو" ته رسېدلی دی.
د طالبانو حکومت کې د طبیعي پېښو سره د مبارزې ویاند ملا جانان سایق بي بي سي پښتو ته ويلي، نژدې ۲۵۰۰ کسان ټپيان شوي هم دی.
چارواکي وايي د ټپي شوو کسانو سره د مرستې لپاره پوره ډاکتران او طبي امکانات نشته.
مرستندویو موسسو ته ګرانه ده چې لرې پرتو سیمو ته ځانونه ورسوي ځکه په سیمه کې سړکونه خټو بند کړي دي. د طالبانو حکومت وايي د ترکیې پاکستان او ایران په ګډون ځینو هېوادونو د مرستې غږ کړی دی.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ (یوناما) د افغانستان په لویدیځ کې د زورورې زلزلې له کبله د سر او مال اوښتي زیان په هکله ژوره اندېښنه څرګنده کړې.
د یوناما په یوه پیغام کې ویل شوي، یوناما او مشرتابه یې په پرونۍ زلزله کې د وژل شویو کسانو له کورنیو سره د خواخوږۍ څرګندولو تر څنګ د ټپي شویو کسانو ژر رغېدنې هیله کوي.
په پیغام کې ویل شوي: په افغانستان کې د ملګرو ملتونو استازولي په دې سختو ساعتونو کې د افغانستان تر څنګ ولاړه ده.
د افغانستان کرېکټ بورډ وايي، د هرات ولایت له زلزله ځپلیو سره دوه میلیونه افغانۍ مرسته کوي. افغان کرېکټ بورډ په یوه پیغام کې د هرات زلزلې ځپلیو سره د خواخوږۍ تر څنګ ویلي، د بورډ مشرتابه، غړي او لوبغاړي هم مرستې راټولوي چې په وینا یې په منظمه توګه به پر اغېزمنو شویو کورنیو ووېشل شي.
د افغان ملي لوبډلې وتلي ستوري محمد نبي هم په یوه جلا پیغام کې د دې پېښې په هکله د خواشیني څرګندولو تر څنګ ویلي:'' ډاډ درکوو چې ډیر ژر به د کرکټ د ټولو لوبغاړو په ملتیا اړمندو سره د مرستې لړۍ پیل کړو که مونږ دلته یو، زړونه مو هلته دي. هر انځور یې ځورولي یو. دا ستر غم د ټولو غم دی.''
په ورته مهال د افغانستان د کرېکټ وتلی ستوری راشد خان ویلي، په هرات، فراه او بادغیس ولایتونو کې زلزله ځپلو سره د مرستې لپاره د ۲۰۲۳ کال د کرېکټ نړیوال جام خپلې ټولې پيسې ورکوي.
په همدې حال کې په پېښور کې د زلمي بنسټ مشر جاوید اپریدي اعلان کړی چې په هرات کې زلزله ځپلو سره ۱۰ میلیونه پاکستانۍ کلدارې مرسته کوي.
په هرات کې د طالبانو ځایي چارواکو بي بي سي ته ویلي چې دغلته د زلزلې له امله په ۱۵ کلیو کې په پراخه کچه وېجاړي رامنځ ته شوې.
بي بي سي پښتو پاڼې ته په ځینو تازه رسېدلو وېډیوګانو کې ښکاري چې ګڼ خلک تر کنډوالو لاندې کسانو په لټه کې دي. خو هغه هیلې چې ښايي تر وېجاړیو لاندې کسان ژوندي وژغورل شي، په تتېدودي.
هرات کې د طالبانو حکومت د طبیعي پېښو پرضد د مبارزې مشر مولوي عنایت الله صابر چې تېره شپه ناوخته زلزله ځپلې سیمو ته ورغلی و، له حفیظ الله معروف سره د سترګو لیدلی حال شریک کړی دی.
د پېښور زلمي کرېکټ لوبډلې څښتن جاوېد افریدي پر خپله ټویټر پاڼه ویلي، د زلمي فاونډېشن له لوري افغانستان په لوېدیځ کې د پرونۍ زلزلې له اغېزمن شویو سره د مرستو چارو لپاره لس میلیونه پاکستاني روپۍ ورکوي.
په ورته مهال د ملګرو ملتونو کډوالۍ سازمان (ای، او، ایم) وايي، له زلزله ځپلو سره یې د مرستو لپاره څلور امبولانسونه سیمه ییز روغتون ته ورکړي او د روغتیاپالانو درې ټیمونه یې د هرات زنده جان ولسوالۍ ته پر لار دي، چې له زلزله ځپلو سره د درملنې په چارو کې مرسته وکړي.
د روغتیا نړیوال سازمان وايي، د افغانستان په لوېدیځ کې له زلزله ځپلیو سره د درملنې برخه کې مرستې ته رسېدلي دي. د ډبلیو، ایچ، او په یوه اعلامیه کې راغلي، د بېړنیو طبي مرستو د ماهرینو یو ټیم یې د اضافي روغتیايي مرستو لپاره نن هرات ته رسېدلی دی.
د روغتیا نړیوال سازمان وايي، په کابل او هرات کې د عامې روغتیا له مسوولینو سره په همغږۍ د زلزلې له کبله له اغېزمن شویو خلکو سره د درملنې برخه کې د مرستې لپاره سیمې ته وسایل او سامان، الات استوي.
د ډبلیو ایچ او په اعلامیه کې زیاته شوې، د دوی کارکوونکي له همکارو ادارو سره یو ځای د روغتیا برخه کې د بېړنیو مرستو لپاره زلزله ځپلیو سیمو ته رسېدلي دي او د روغتیا پالانو ټیمونه په دنده ګومارل شوي دي. په اعلامیه کې ویل شوي، د جراحۍ الات او دارو، درمل هم سیمې ته استول شوي دي.
د ریکټر په کچه دې شپږ اعشاریه درې درجې زلزلې پرون له ځايي وخت سره سم نژدې یولس بجې (۶:۳۰ګرینویچ وخت) د هرات شمال لویدیځ په نژدې ۴۰ کیلومترۍ کې پراخې سیمې ولړزولې. د هرات په زنده جان ولسوالۍ کې د زلزلې له کبله ځینې کلي په بشپړه توګه ویجاړ شوي دي.
د رپوټونو له مخې د زلزلې له کبله د سر ډېری تلفات د زنده جان ولسوالۍ په نایب رافیع، سیاه اب، وردګانو، کرنیل، سربلند، تشکک، چاهک او سنجاب کلیو کې اوښتی دی.
د هرات مرکزي روغتون په انګړ کې هم داسې کسان لیدل شوي، چې له مرکزي ودانۍ بهر یې درملنه کېده او دا ښيي، چې څومره ګڼ شمېر کسانو عاجلې درملنې ته اړتیا لري. په ځینو نورو تصویرونو کې بیا د هرات اینجل ولسوالۍ لویې لارې ښکاري چې د زلزلې له کبله خنډونه پکې رامنځته شوي او د مرستې چارې یې هم له خنډ او ځنډ سره مخامخ کړې دي.
د اټکل له مخې ویل کېږي، چې د هرات نفوس یو اعشاریه نهه میلیونو کسانو ته رسېږي. هممهاله افغاني سرې میاشتې ټولنه ویلي، چې زلزله ځپلو سیمو ته د خوراکيتوکو، درملو او روغتیايي ډلو ترڅنګ خیمې، ترپالونه، د اوبو ذخیره کولو لوښي، د پخلنځي وسایل، کمپلې او ګڼ نور اړین توکي استولي دي.
دا ټولنه وايي چې کارکوونکي او رضاکاران یې د لټون او ژغورنې په عملیاتو کې مرسته کوي او زیانمنو شویو خلکو ته د هستوګنې د بیړني کمپ او سرپناه پر جوړولو بوخت دي.
هممهاله افغاني سرې میاشتې ټولنه ویلي، چې زلزله ځپلو سیمو ته د خوراکيتوکو، درملو او روغتیايي ډلو ترڅنګ خیمې، ترپالونه، د اوبو ذخیره کولو لوښي، د پخلنځي وسایل، کمپلې او ګڼ نور اړین توکي استولي دي.
دا ټولنه وايي چې کارکوونکي او رضاکاران یې د لټون او ژغورنې په عملیاتو کې مرسته کوي او زیانمنو شویو خلکو ته د هستوګنې د بیړني کمپ او سرپناه پر جوړولو بوخت دي.
د افغانستان د کرېکټ وتلی ستوری راشد خان وايي، په هرات، فراه او بادغیس ولایتونو کې زلزله ځپلو سره د مرستې لپاره د ۲۰۲۳ کال د کرېکټ نړیوال جام خپلې ټولې پيسې ورکوي.
ښاغلی راشد خان وايي، د ځپل شویو خلکو د لاسنیوي لپاره به ژر د مرستو ټولنې کمپاین هم پیل کړي. نوموړي پر اېکس لیکلي چې پر دغه پېښه ډېر خواشینی شوی او له خلکو یې غوښتنه کړې چې اړو خلکو سره مرسته وکړي.
د کرېکټ دغه وتلي ستوري په پکتیا، پکتیکا او خوست کې د زورورې زلزې پرمهال هم د مرستو ټولنې کمپاین کړی و او ګڼو بې کوره خلکو ته یې کورونه جوړ کړي وو.
د ریکټر په کچې د دې شپږ اعشاریه درې درجې زلزلې له کبله د لوېدیځ هرات ښار په شاوخوا کې لږ تر لږه ۱۲ کلیو کې کورونه او ودانۍ نړېدلې او یا زیان ورته اوښتی دی. د شنبې ورځې له دې زلزلې وروسته هم څو زورور ټکانونه محسوس شوي دي.
مرستندویانو تېره شپه هڅه کوله تر نړېدلو ودانیو لاندې ژوندي پاتې کسان وژغوري. مسوولین وايي، د هرات، فراه، نیمروز او غور ولایتونو په بېلا، بېلو سیمو کې د دې زلزلې له کبله سلګونه کسان ټپیان شوي دي.
په سیمه کې د روغتیايي خدمتونو او اسانتیاوو لږوالي له کبله روغتیاپالان د ټپي شویو کسانو په درملنه کې له ستونزو سره مخامخ دي او د ملګرو ملتونو او افغان سرې میاشتې په ګډون یو شمېر خیریه ادارو د مرستې چارې پیل کړې دي.