वैवाहिक कार्यक्रममा 'पड्काएको पिस्तोल प्रहरीको नियन्त्रणमा' : कानुनी व्यवस्था यस्तो

जनता समाजवादी पार्टीकी नेत्री बबीसिंह यादवले वैवाहिक कार्यक्रममा पड्काएको पिस्तोल प्रहरीले आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको र सक्कली हो कि होइन जाँचका लागि विज्ञान प्रयोगशाला पठाउने भएको सर्लाही प्रहरीले जनाएको छ।

सप्तरीका प्रहरी उपरीक्षक ढकेन्द्र खतिवडाका अनुसार प्रहरी कार्यालयमा सोधपुछको क्रममा जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालकी केन्द्रीय नेत्री बबीसिंह यादवले सर्लाहीमा आफ्नी मामाकी छोरीको बिहेमा खलौनावाला तर बारुद हालेर पड्काउने बन्दुक पड्काएको भनेकी थिइन्। त्यसपछि सर्लाही प्रहरीले यादवको मामा घर गएर बन्दुक नियन्त्रणमा लिएको खतिवडाले बताए।

सर्लाहीका प्रहरी नायब उपरीक्षक सरोज राईले बीबीसीलाई "भिडियोमा देखिएको भनिएको 'पेस्तोल' केहीबेरअघि सर्लाहीबाट खानतलासीको क्रममा बरामद गरेर मुचुल्का उठाउने काम भएको" बताए।

उनले भने, "यही वैशाख ११ बबी यादवको मामाघरको बिहे सन्दर्भमा हल्दी मेहेन्दीको कार्यक्रममा उक्त पिस्तोल पड्काएको भन्ने विवरण आएको छ। पिस्तोल हेर्दा सक्कली जस्तो नदेखिए पनि थप जाँचका लागि विज्ञान प्रयोगशालामा आज पठाउने छौँ।"

नेपालमा पटाखा पड्काउन नै बन्देज रहेको उनले बताए।

राई भन्छन्, " सामान्य बारुद हालेर पड्काउने खालको हो कि के कस्तो पिस्तोल हो भन्ने बारेमा प्रयोगशालाबाट रिपोर्ट आईसकेपछि मात्रै थप पक्रिया अगाडि बढाउने छौँ।"

जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालकी नेत्री बबीसिंह यादवले एउटा वैवाहिक नाच्दै पिस्तोल पड्काएको दाबी गरिएको एउटा भिडिओ अहिले सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनेको छ।

आकाशतर्फ फर्काएर पड्काएको उक्त पिस्तोलको दृश्यपछि सामाजिक सञ्जालमा फेरि एक पटक सर्वसाधारण नागरिकले कस्ता हतियार राख्न पाउँछन् र त्यसको प्रयोगबारे के व्यवस्था छ भन्ने बहस चलिरहेको छ।

सप्तरीको बोदे बरसाईन नगरपालिका–५ की यादव जसपा नेपालकी केन्द्रीय सदस्य हुन् भने सोही पार्टीका उपाध्यक्षसमेत रहेका उनका बुवा मृगेन्द्रसिंह यादव अहिले राष्ट्रिय सभाका सदस्य छन्।

सप्तरी जिल्ला प्रशासन कार्यालयले उक्त घटनाबारे वास्तविकता बुझ्न प्रहरी प्रमुखलाई निर्देशन दिएको बताएको छ। त्यसैगरी त्यहाँको प्रहरीले सोधपुछका लागि भिडिओमा देखिएको भनिएकी बबीसिंह यादवलाई सोधखोजका लागि बोलाइएको जनाएको छ।

राष्ट्रिय सभा सदस्य रहेका मृगेन्द्रसिंह यादवले आफ्नी छोरीले मामाको छोरीको विवाहमा खेलौनावाला अर्थात् विवाहमै पड्काउनका लागि भनेर बजारमा पाइने बन्दुक पड्काएको दाबी गरेका छन्।

"सामाजिक सञ्जालमा हाल वास्तविकता भन्दा पनि झुटा र अफवाह छिटो फैलिन्छ भन्ने उदाहरण यही भिडियोमा देखिन्छ," उनले भने।

"भतिजीको विवाहको क्रममा मेहेन्दीको दिन पड्काइएको खेलौना बन्दुक हो। महिलाहरू नाचेर रमाइलो गरिरहेको ठाउँमा कसले सक्कली बन्दुक लिएर घुम्छ?"

मधेसमा विवाहको बेला बाजा, पटाका, आतसबाजीहरू गर्ने चलन छ।

सक्कली बन्दुक होस् या पटाकावाला खेलौना बन्दुक दुवै सार्वजनिक स्थानमा पड्काउनमा प्रतिबन्ध रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

भाइरल भिडिओमा के देखिन्छ?

जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालकी नेत्री यादवले विवाह उत्सवमा नाचिरहँदा आकाशतर्फ फर्काएर बन्दुक जस्तै देखिने सामग्री पड्काएकी छन्। उक्त भिडिओ अहिले सामाजिक सञ्जालहरूमा भाइरल बनिरहेको छ।

कतिपय प्रयोगकर्ताले उक्त बन्दुक खेलौना भएको बताइरहेका छन् त कतिपयले त्यसबाट निस्किएको धुवाँ हेर्दा त्यो सक्कली बन्दुक नै भएको टिप्पणी गरिरहेका छन्।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी र प्रहरी प्रमुख के भन्छन्?

सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनेको भिडिओबारे आफ्नो पनि ध्यानाकर्षण भएको भन्दै सप्तरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी भोला दाहालले यसबारे बुझ्न सप्तरीका प्रहरी उपरीक्षक ढकेन्द्र खतिवडालाई जिम्मेवारी दिइएको बताएका छन्।

प्रहरी प्रमुख खतिवडाले भने यसबारे वास्तविकता बुझ्न र आवश्यक सोधपुछका लागि भिडिओमा भाइरल भएकी सिंहलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा बोलाइएको बताएका छन्।

सप्तरीका एसपी ढकेन्द्र खतिवडाले सो भिडियोको विषयमा अनुसन्धान भइरहेको बताए । 'भिडिओ मैले पनि हेरेँ, उहाँलाई बोलाएर अहिले केही बेरमा त्यस विषयमा सोधपुछ गर्छौँ,' उनले भने, 'सोधपुछ र अनुसन्धानपछि थप स्पष्ट हुन्छ ।'

"उहाँसँगको सोधपुछ गरेर वास्तविकता बुझेपछि मात्र केही भन्न सकिन्छ," प्रहरी उपरीक्षक खतिवडाले बीबीसीसँग भने।

हतियार राख्न पाउने व्यवस्था कस्तो छ?

निजी तरिकाले व्यक्तिले हतियार राख्नेबारे हातहतियार खरखजाना ऐन, २०१९, नियमावली २०२८ र मुलुक फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ ले व्यवस्था गरेको छ।

उक्त व्यवस्था अनुसार हतियार राख्न वा लिएर हिँड्नका लागि इजाजत पत्र लिनु पर्छ। कुनै व्यक्तिले इजाजत पत्र नलिई वा इजाजत पत्रमा तोकिएको सर्त बन्देजमा नरही हातहतियार लिएर हिँड्न हुँदैन।

केही नेपाल कानुनलाई संशोधन, एकीकरण, समायोजन र खारेज गर्ने ऐन, २०७४ मा थपिएको व्यवस्था अनुसार "कसैले पनि आफूसँग भएको निजी उपयोगको हातहतियार वा खरखजाना प्रचलित कानुन बमोजिम निषेध गरेको अवस्थामा बाहेक अन्य व्यक्तिलाई बिक्री वा हस्तान्तरण गर्नुपर्दा खरिद गर्ने वा प्राप्त गर्ने व्यक्तिको नाम, थर, ठेगाना र नागरिकता नम्बर उल्लेख गरी सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट स्वीकृति लिनुपर्नेछ।

उक्त व्यवस्था विपरीत काम गर्ने व्यक्तिलाई दुई वर्षसम्म कैद र २० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुने उल्लेख छ।

कुनै व्यक्तिले ऐन अन्तर्गत बन्दुक राख्ने इजाजत पत्र लिनका लागि दस्तुर तिरेर तोकिएको ढाँचाको दरखास्त प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई दिनुपर्छ। त्यसपछि प्रमुख जिल्ला अधिकारीले इजाजत पत्र दिन मनासिब सम्झिएमा तोकिए अनुसारको सर्त बन्देज राखेर तोकिएको ढाँचाको इजाजत पत्र दिन सक्नेछ।

त्यसरी इजाजत पत्र लिए पनि सरकारले सार्वजनिक सुरक्षाको लागि आवश्यक ठानेमा जुनसुकै समयमा उक्त व्यक्तिसँग रहेको हातहतियार कब्जा गरी रोक्का राख्न आदेश दिन सक्छ।

गत वर्ष गृह मन्त्रालयले निजी हतियार राख्न पाइने विषयमा अध्ययन गर्न सहसचिवको संयोजकत्वमा एउटा अध्ययन समिति नै गठन गरेको थियो।

इजाजत दिइएका हातहतियारसम्बन्धी विवरणको तालिकीकरण र विश्लेषण गरेर उक्त समितिले गृह मन्त्रालयमा प्रतिवेदन बुझाइसकेको छ।

एक जना पूर्व प्रहरी नायब महानिरीक्षक हेमन्त मल्ल बन्दुक राख्नु र त्यसलाई देखाउनु फरक रहेको बताउँछन्।

इजाजत लिएर आत्म सुरक्षाका लागि बन्दुक राख्न पाउने व्यवस्था भए पनि डर र भय पैदा गराउने बन्दुक त्यसरी विवाह वा अन्य कार्यक्रममा 'पब्लिक्ली डिस्प्ले गर्नु' चाहिँ गलत भएको उनी ठान्छन्।

"एउटा आफ्नो हतियारले अरूमा डर पैदा गराउनु हुँदैन। र अर्को सार्वजनिक रूपमा देखाउँदा ध्यान दिनु पर्छ," मल्ल भन्छन्।

उनी भारतीय चलचित्रहरूमा पनि यस्ता दृश्य देखिने हुँदा त्यो देखासिकी भएको हुन सक्ने अनुमान गर्छन्।

"गन कल्चर भनेको अलिकति समाजमा आफूलाई माथि देखाउन पनि गरिन्छ," उनले भने।

"देखाउनुपर्ने कारणले समस्या भइरहेको जस्तो लाग्छ। तर यसबारेमा भारतमा पनि बहस चाहिँ भइरहेको छ।"

वीरगन्जबाट माधुरी महतोको सहयोगमा

बीबीसी न्यूज नेपाली यूट्यूबमा पनि छ। हाम्रो च्यानल सब्स्क्राइब गर्न तथा प्रकाशित भिडिओहरू हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्। तपाईँ फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ट्विटरमा पनि हाम्रा सामग्री हेर्न सक्नुहुन्छ। अनि बीबीसी नेपाली सेवाको कार्यक्रम बेलुकी पौने नौ बजे रेडिओमा सोमवारदेखि शुक्रवारसम्म सुन्न सक्नुहुन्छ।