नितंबांचा आकार वाढवण्याची प्रक्रिया किती धोकादायक? उपचारानंतर 24 तासांत महिलेच्या मृत्यूने उपस्थित केले प्रश्न

सप्टेंबर 2024 मधील एका सकाळी ॲलिस वेब एका भाड्याने घेतलेल्या ब्युटी सलूनमध्ये उभारण्यात आलेल्या तात्पुरत्या क्लिनिकमध्ये गेली होती.

तिथे ती शस्त्रक्रिया न करता म्हणजेच नॉन सर्जिकल ब्राझिलियन बट लिफ्ट (बीबीएल) म्हणजेच नितंबांचा आकार वाढवण्याचा उपचार करून घेणार होती.

या प्रक्रियेत नितंबांमध्ये मोठ्या प्रमाणात डर्मल फिलरची इंजेक्शनं दिली जातात. ॲलिसला वाटलं होतं की, दुपारपर्यंत उपचार प्रक्रिया पूर्ण होईल आणि त्यानंतर ती मुलांना शाळेतून आणायलाही जाऊ शकेल.

परंतु, 33 वर्षीय ॲलिस कधी घरी परतू शकली नाही. पाच मुलांची आई ॲलिसचा या उपचारानंतर 24 तासांच्या आत मृत्यू झाला.

शस्त्रक्रिया न करता केलेल्या बीबीएल उपचार प्रक्रियेनंतर मृत्यू झालेली ती ब्रिटनमधील पहिली व्यक्ती ठरली. तिच्या मृत्यूचं नेमकं कारण शोधण्यासाठी आता अधिकृत चौकशी केली जाणार आहे.

ॲलिसच्या मृत्यूनंतर ब्रिटनमधील वेगाने वाढणाऱ्या सौंदर्य उपचार उद्योगावर मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. शरीराचा आकार बदलण्यासाठी दिली जाणारी कॉस्मेटिक इंजेक्शन्स आता अगदी सहज उपलब्ध होताना दिसतात.

या सेवा मोठ्या बाजारपेठातील ब्युटी सलूनपासून ते भाड्याने घेतलेल्या कार्यालयांमध्ये आणि हॉटेलच्या खोल्यांमध्येही दिले जात आहेत. मागील दोन वर्षांपासून आम्ही या उद्योगाचा तपास करत आहोत.

मी माझी ओळख लपवून या क्लिनिकच्या बंद दारांआड नेमकं काय चालतं, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

तात्पुरत्या उपचार कक्षांमध्ये माझ्या शरीरात शेकडो मिलीलीटर फिलर देण्यासाठी तयार असलेले लोक मला भेटले होते.

काही लोकांनी योग्य वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय, मला केवळ डॉक्टरांच्या चिठ्ठीवर मिळणारी औषधं देण्याचीही तयारी दाखवली.

इतकंच नाही, तर सोशल मीडियाच्या माध्यमातून कोणत्याही प्रकारचं लेबल नसलेली वजन कमी करण्याची इंजेक्शन्सही मला विकण्याचा प्रयत्न केला गेला.

कॉस्मेटिक इंजेक्शनबाबत महिलांनी काय सांगितलं?

मी याबाबत अनेक महिलांशी चर्चा केली.

या महिलांनी सांगितलं की, कमी धोकादायक आणि जवळपास वेदनामुक्त असल्याचं सांगितलेल्या कॉस्मेटिक इंजेक्शनमुळे त्यांना मोठा त्रास सहन करावा लागला.

काही महिलांना संसर्ग झाला. त्यामुळे त्यांना रुग्णालयातही दाखल करावं लागलं.

कॉस्मेटिक उपचारांना मान्यता देणारी 'सेव्ह फेस' ही संस्था म्हणते की, अशा उपचारांमुळे गंभीर नुकसान झाल्याच्या अनेक तक्रारी त्यांच्याकडे आल्या आहेत.

यात एका अशा रुग्णाचाही समावेश आहे, जिच्या पापणीची शस्त्रक्रिया चुकीच्या पद्धतीने झाली. त्यामुळे त्या महिलेला आता डोळे पूर्णपणे बंद करता येत नाहीत.

आणखी एका प्रकरणात, लिपोसक्शन म्हणजे शरीरावरील अतिरिक्त चरबी काढण्याच्या कॉस्मेटिक शस्त्रक्रियेदरम्यान रुग्णाच्या आतड्याला छिद्र पडलं.

'सेव्ह फेस'च्या संचालिका ॲश्टन कॉलिन्स म्हणतात, "हे सर्व एखाद्या हॉरर चित्रपटाच्या कथेसारखं वाटतं."

त्यांच्या मते, असे उपचार प्रमुख बाजारपेठांमध्येही उघडपणे केले जात आहेत. कॉस्मेटिक इंजेक्शन्सच्या बाबतीत ब्रिटन ही युरोपमधील सर्वात कमी नियमन असलेल्या बाजारपेठांपैकी एक आहे.

अनेक युरोपीय देशांच्या तुलनेमध्ये ब्रिटनमधील नियम खूपच शिथिल आहेत.

तिथे कोणताही व्यक्ती प्रशिक्षण घेऊन कायदेशीररीत्या डर्मल फिलरची इंजेक्शन्स देऊ शकतो. त्यानंतर ते सर्वसामान्य लोकांवरही हा उपचार करू शकतात.

स्कॉटलंड आणि इंग्लंडमधील सरकारांचं म्हणणं आहे की, ते या अब्जावधी पाउंडच्या सौंदर्य उद्योगासाठीचे नियम अधिक कडक करत आहेत. परंतु, हे उपाय पुरेसे ठरतील का?

तज्ज्ञ मागील 10 वर्षांपेक्षा जास्त काळापासून डर्मल फिलरच्या धोक्यांबाबत इशारा देत आहेत. तरीही टाळता येण्यासारख्या या उपचारांमुळे होणाऱ्या हानीला लोक बळी का पडत आहेत?

डर्मल फिलर्स ही अशी इंजेक्शन्स असतात, जी सुरकुत्या कमी करण्यासाठी आणि चेहऱ्यावरील सैल झालेल्या त्वचेला पुन्हा भरीवपणा देण्यासाठी दिली जातात.

ही घटना ॲलिसच्या मृत्यूपूर्वी घडली.

जोआन नावाची एक महिला जून 2024 मध्ये एसेक्समधील एका फ्लॅटमध्ये सुरू असलेल्या तात्पुरत्या क्लिनिकमध्ये शस्त्रक्रियेशिवाय बीबीएल उपचार करून घेण्यासाठी गेली होती.

जोआनला केवळ तिचं पहिलं नावच जाहीर करायचं आहे.

तिला वाटलं होतं की, तुर्कीला जाऊन शस्त्रक्रियेच्या माध्यमातून बीबीएल करण्यापेक्षा ही पद्धत कमी धोकादायक असेल.

दक्षिण वेल्समध्ये राहणारी आणि दोन मुलांची आई असलेली जोआन म्हणते की, "मला फक्त माझ्या नितंबांना थोडा अधिक उठावदार आकार द्यायचा होता."

ती म्हणते, "मी तिथून लगेचच जायला हवं होतं."

उपचारादरम्यान तिच्या शरीरात एक लिटर फिलर इंजेक्ट करण्यात आलं. त्यानंतर तिला सेप्सिसचा संसर्ग झाला.

तिची प्रकृती इतकी बिघडली की तिला रुग्णालयात दाखल करावं लागलं.

जोआन सांगते की, 2 वर्षांनंतरही या उपचाराच्या खुणा तिच्या मांड्या आणि नितंबांवर तसेच आहेत.

तरुणींमध्ये डर्मल फिलरची मागणी का वाढली?

एक काळ असा होता, जेव्हा कॉस्मेटिक इंजेक्शन्सचा वापर प्रामुख्याने श्रीमंत आणि मध्यमवयीन लोकांशी जोडला जात असत.

वाढत्या वयाचा चेहऱ्यावर दिसणारा बदल कमी करण्यासाठी लोक या इंजेक्शन्सचा वापर करत असत.

परंतु, मागील एका दशकात या उद्योगात मोठा बदल झाला आहे.

डर्मल फिलर एक प्रकारचा तुरूंग असतो.

इंजेक्शनच्या माध्यमातून शरीराच्या एखाद्या भागाला अधिक उठावदार आकार देण्यासाठी याचा वापर केला जातो.

हे साधारणपणे हायल्युरोनिक ॲसिडपासून तयार केले जाते.

आता डर्मल फिलर आणि बोटॉक्ससारख्या उपचारांची जाहिरात तरुणांना डोळ्यासमोर ठेवून केली जाते. हे उपचार वैद्यकीय प्रक्रिया म्हणून नव्हे, तर सामान्य सौंदर्योपचार म्हणून सादर केले जातात.

ॲश्टन कॉलिन्स यांचं म्हणणं आहे की, या बदलामध्ये सोशल मीडिया आणि रिॲलिटी टीव्हीचा मोठा वाटा आहे.

त्या म्हणतात, "कार्दाशियन्स, लव्ह आयलंड आणि सोशल मीडियामुळे तरुणींमध्ये भरदार ओठ, उठावदार गाल आणि नेहमी तरुण दिसण्याचा ट्रेंड प्रचंड वाढला आहे."

कार्दाशियन्स हे अमेरिकेतील एक प्रसिद्ध आणि प्रभावशाली कुटुंब आहे. रिअ‍ॅलिटी टीव्ही शो, फॅशन ब्रँड्स आणि सोशल मीडियाच्या माध्यमातून त्यांनी जगभरात प्रचंड लोकप्रियता मिळवली आहे.

या कुटुंबाच्या प्रमुख ख्रिस जेनर आहेत आणि त्यांच्या मुलांना 'कार्दाशियन-जेनर्स' म्हणून ओळखलं जातं.

लव्ह आयलंड हा एक लोकप्रिय डेटिंग रिअ‍ॅलिटी टीव्ही शो आहे. या शोची सुरुवात ब्रिटनमध्ये झाली. या शो मध्ये आकर्षक आणि अविवाहित तरुण-तरुणी एका व्हिलामध्ये एकत्र राहतात आणि त्यांना एकमेकांसोबत जोड्या बनवायच्या असतात.

कॉलिन्स म्हणतात की, इंजेक्शनद्वारे केले जाणारे उपचार आता पूर्वीपेक्षा खूप सहज उपलब्ध झाले आहेत. यापैकी अनेक उपचार आता ब्युटी सलूनमध्येही दिले जात आहेत.

कॉलिन्स यांच्या मते, यामुळे लोकांना हे उपचार इतर सामान्य सौंदर्य सेवांसारखेच आहेत, असं वाटू शकतं.

त्या म्हणतात, "लोक या उपचारांना नखे (मॅनिक्युअर) किंवा भुवया (आयब्रो ग्रूमिंग) सजवण्यासारख्या सामान्य सौंदर्योपचारांप्रमाणेच समजू लागले आहेत."

त्यांच्या म्हणण्यानुसार, 35 वर्षांखालील लोकांमध्ये हा विचार जास्त दिसून येतो. ते या प्रक्रियांना वैद्यकीय उपचार न समजता केवळ सौंदर्योपचार मानतात.

कॉलिन्स यांच्या मते, यामुळे याचा परिणाम असा होतो की ग्राहक सुरक्षितता आणि तज्ज्ञांची पात्रता यापेक्षा सोय, लोकप्रियता आणि कमी किंमत यांना जास्त प्राधान्य देऊ लागतात.

त्या म्हणतात, "अनेक लोकांना हेही माहिती नसतं की, बोटॉक्स हे एक असं औषध आहे जे केवळ डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच दिले पाहिजे."

"अनेकांना हेही माहीत नसतं की, असा उपचार सुरू करण्यापूर्वी आरोग्य तज्ज्ञांकडून त्यांची योग्य तपासणी होणं गरजेचं असतं."

कॉलिन्स यांच्या मते, या सर्व कारणांमुळे या उद्योगाची खूप वेगाने वाढ झाली आहे.

पण याचबरोबर असुरक्षित पद्धतीने उपचार करणाऱ्यांसाठीही संधी वाढल्या आहेत.

त्या म्हणतात, "सोशल मीडियावर ज्या पद्धतीने हे उपचार दाखवले जातात, त्यामुळे लोकांना त्यातील धोके कमी दिसून येतात."

"याचा परिणाम असा होतो की, लोक या उपचारांमधील संभाव्य धोक्यांना गांभीर्याने घेत नाहीत."

कॉस्मेटिक इंजेक्शनचा वापर का वाढला?

या क्षेत्रात काम करणाऱ्या लोकांची कोणतीही केंद्रीकृत नोंद प्रणाली नाही. तसेच, हा उद्योग किती वाढत आहे, यावर लक्ष ठेवण्यासाठी कोणती अधिकृत माहितीही उपलब्ध नाही.

याच कारणामुळे या बाजारपेठेचा खरा आकार अद्यापही स्पष्ट झालेला नाही.

ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसमधील (एनएचएस) प्लास्टिक सर्जन आणि युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडनचे संशोधक डॉ. अलेक्झांडर झारगरान यांनी या बाजारपेठेतील एक मोठा भाग असलेल्या बोटॉक्स क्षेत्राचा आकार समजून घेण्याचा प्रयत्न केला.

त्यांच्या विश्लेषणातून समोर आलं की, 2025 मध्ये संपूर्ण ब्रिटनमध्ये सुमारे 20 हजार लोक हे काम करत होते. तर 2023 मध्ये ही संख्या साडेतीन हजारांपेक्षा थोडी जास्त होती.

"आम्हाला माहीत आहे की, हा उद्योग सातत्याने वाढत आहे," असं डॉ. झारगरान सांगतात.

परंतु, यामागे एक कारण असंही असू शकतं की आता ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म्स आणि सोशल मीडियावर जाहिरात करणाऱ्यांची ओळख पूर्वीपेक्षा अधिक व्यवस्थितपणे पटवली जात आहे.

तरीही, अवघ्या 2 वर्षांत झालेली ही वाढ खूप मोठी आहे.

संशोधकांना असंही आढळून आलं की, बोटॉक्ससारख्या सेवा सर्वाधिक मागास भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहेत.

डॉ. झारगरान यांच्या मते, या क्षेत्राच्या वाढीचे एक कारण म्हणजे वैद्यकीय पात्रता नसलेले अनेक लोक देखील आता हे काम करत आहेत.

अभ्यासानुसार, 2023 ते 2025 दरम्यान वैद्यकीय पात्रता नसतानाही सौंदर्योपचार देणाऱ्या लोकांचे प्रमाण 12 टक्क्यांवरून 24.8 टक्क्यांपर्यंत वाढले. म्हणजेच ही संख्या जवळपास दुप्पट झाली आहे.

अभ्यासात असंही आढळून आलं आहे की, सर्वात वंचित समुदायांमध्ये बोटॉक्सच्या सेवा अधिक सहज उपलब्ध होत्या.

कमी मागास भागांच्या तुलनेत सर्वात जास्त मागास भागांमध्ये उपचार देणाऱ्यांची संख्या सहापटींहून जास्त होती.

पण यासोबतच आणखी एक समस्याही समोर आली.

सर्वात मागास भागांमध्ये राहणाऱ्या लोकांना वैद्यकीय पात्रता असलेल्या तज्ज्ञांची सेवा तुलनेने कमी प्रमाणात उपलब्ध होती.

या परिस्थितीमुळे मोठा प्रश्न निर्माण होतो.

जर आज ब्रिटनमध्ये हजारो लोक कॉस्मेटिक इंजेक्शन देत असतील, तर या क्षेत्रावर नियंत्रण ठेवण्याची जबाबदारी एखाद्या संस्था किंवा सरकारी यंत्रणेकडे असायला नको का?

सर्जरीशिवाय सौंदर्योपचार घेणाऱ्यांचा संभ्रम

पण डॉ. अलेक्झांडर झारगरान यांच्या मते, सध्याच्या व्यवस्थेत ग्राहकांना उपचार करणाऱ्या व्यक्तीची पात्रता समजून घेणं कठीण होऊ शकतं.

अनेकदा त्या व्यक्तीने कोणतं प्रशिक्षण घेतलं आहे, हेही समजणं सोपं नसतं. तसेच उपचार करताना काही अडचण आली, तर मदत कुठे मिळेल हेही स्पष्ट नसतं.

डॉ. झारगरान म्हणतात, "जर तुम्ही वैद्यकीय क्षेत्राशी संबंधित असाल, तर तुम्ही त्यासाठी विशेष प्रशिक्षण घेतलेलं असतं."

"यात रुग्णाची परवानगी घेणं, उपचार करणं, उपचारानंतर रुग्णावर लक्ष ठेवणं आणि गंभीर परिस्थिती ओळखणं यांसारख्या महत्त्वाच्या गोष्टींचा समावेश होतो."

साधारण एक दशकापूर्वी पीआयपी ब्रेस्ट इम्प्लांट घोटाळ्यानंतर सरकारने कॉस्मेटिक उपचार क्षेत्राची स्वतंत्र तपासणी केली होती.

या घोटाळ्यात हजारो महिलांना असे सिलिकॉन इम्प्लांट लावण्यात आले होते, ज्यांना वैद्यकीय वापरासाठी मंजुरी मिळाली नव्हती.

त्यावेळी एनएचएसचे वैद्यकीय संचालक प्रोफेसर सर ब्रूस किओ यांच्या नेतृत्वाखाली ही समीक्षा करण्यात आली होती. यात डर्मल फिलर, बोटॉक्स आणि इतर सर्जरी विरहित सौंदर्योपचारांचाही आढावा घेण्यात आला होता.

या आढाव्यात इशारा देण्यात आला होता की, सर्जरीशिवाय सौंदर्योपचार घेणाऱ्या लोकांना विशेष संरक्षण मिळत नाही.

या अहवालात म्हटलं होतं की, अनेक बाबतीत त्यांची स्थिती एखाद्या सामान्य ग्राहकासारखीच आहे.

या समिक्षेचा निष्कर्ष असा होता की, "आमच्या मते, डर्मल फिलर्स हे अशा एका संकटाचं रूप आहे, ज्याचा धोका कधीही निर्माण होऊ शकतो."

अहवालात शिफारस करण्यात आली होती की, कॉस्मेटिक उपचार करणाऱ्यांसाठी परवाना घेणं बंधनकारक असावं.

उपचार देण्यासाठी कडक प्रशिक्षणाचे नियम ठरवले पाहिजेत. तसेच हे उपचार कोणाला करण्याची परवानगी असेल, हेही स्पष्ट केले पाहिजे.

किओ रिव्ह्यूनंतर सरकारने स्वेच्छेनं नियम पाळण्याची पद्धत स्वीकारली. यासाठी जेसीसीपीसारख्या संस्था तयार करण्यात आल्या.

या संस्थांचा उद्देश उपचारासाठी नियम ठरवणे आणि उपचार करणाऱ्यांना अधिकृत नोंदणीमध्ये सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहन देणे हा होता.

परंतु अँड्र्यू रँकिन यांच्या मते, ही व्यवस्था यशस्वी ठरली नाही. आजही अनेक उपचार करणारे लोक या स्वेच्छेच्या व्यवस्थेबाहेर आहेत.

ते म्हणतात, "अनेक लोक हे नियम पाळण्यात रस दाखवणार नाहीत, याचा योग्य अंदाज घेतला गेला नव्हता."

बीबीएल उपचारानंतर महिलेची न्यायासाठी धाव

ऑक्टोबर 2023 मध्ये लुईझ मोलरने एसेक्समधील एका क्लिनिकमध्ये लिक्विड बीबीएल उपचार घेतले होते. उपचारानंतर चार दिवसांनी ती गंभीर आजारी पडली. 28 वर्षीय लुईझला सेप्सिस झाला होता.

त्यानंतर तिला रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. रुग्णालयाच्या आपत्कालीन विभागातून तिने आई जेनेट टेलर यांना फोन केला होता.

लुईझ आईला म्हणाली होती की, "आई, मला वाटतं मी आता मरणार आहे."

संसर्ग संपूर्ण शरीरात पसरू नये म्हणून डॉक्टरांना तिच्या डाव्या नितंबाचा मोठा भाग काढावा लागला होता. त्या भागातील मांसपेशी पूर्णपणे खराब झाले होते.

जेनेट यांनी या प्रकरणाची तक्रार पोलिसांकडे केली. उपचार करणाऱ्या रिकी सॉयरविरोधातही त्यांनी तक्रार दाखल केली. कॉस्मेटिक इंजेक्शनच्या क्षेत्रात रिकी सॉयरचं नाव खराब होतं.

जोआनलाही गंभीर रक्तसंसर्ग झाला होता. तिच्यावरही सर्जरीशिवाय बीबीएल उपचार रिकी सॉयरनेच केले होते. लुईझ ग्रेटर मँचेस्टरमध्ये राहत होती. तिच्यावर एसेक्समध्ये उपचार करण्यात आले होते.

जेनेट यांच्या म्हणण्यानुसार, हे प्रकरण एका पोलीस दलाकडून दुसऱ्या पोलीस दलाकडे हस्तांतरित करावं लागेल, असं सांगण्यात आलं होतं.

बीबीसी न्यूजने याबाबत 2025 मध्ये ग्रेटर मँचेस्टर आणि एसेक्स पोलिसांशी संपर्क साधला. दोन्ही पोलीस दलांनी तपासाची जबाबदारी दुसऱ्या पोलीस दलाची असल्याचे सांगितले.

या बातमीसाठी आम्ही ग्रेटर मँचेस्टर पोलिसांशी संपर्क साधला. परंतु, त्यांच्याकडून कोणतेही उत्तर आले नाही.

"या प्रकरणामुळे लोकांमध्ये नाराजी निर्माण झाली आहे, याची आम्हाला जाणीव आहे," असं एसेक्स पोलिसांनी म्हटलं.

परंतु, या प्रकरणाचा तपास ग्रेटर मँचेस्टर पोलिसांनीच करायचा आहे, असं एसेक्स पोलिसांनी पुन्हा एकदा स्पष्ट केलं.

ॲश्टन कॉलिन्स यांच्या मते, लुईझचे प्रकरण कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणेचं अपयश अधोरेखित करतं.

त्या म्हणतात, "लोकांना वाटतं की अशा लोकांवर नजर ठेवण्यासाठी एखादी यंत्रणा अवश्य असेल."

"काही चूक किंवा गडबड झाली तर कोणालातरी जबाबदार धरलं जाईल, असं लोकांना वाटतं. पण अनेकदा तसं होत नाही."

चौकशीनंतर एकावर बंदी, पण प्रश्न कायम

याच काळात जेनेट या आपल्या मुलीला न्याय मिळावा यासाठी प्रयत्न करत होत्या. त्याचवेळी मी ग्राहक असल्याचं भासवून माझी ओळख लपवली होती.

मी लंडनच्या उपनगरातील एका कार्यालयीन इमारतीत सुरू असलेल्या तात्पुरत्या क्लिनिकमध्ये गेले होते. तिथे रिकी सॉयर अजूनही उपचार करत होता.

भेटीदरम्यान त्याने माझ्या शरीरात एक लिटरपर्यंत फिलर इंजेक्ट करण्याची तयारी दाखवली. तसेच, डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय मिळणार नाहीत अशी औषधं देण्याचीही त्याने तयारी दाखवली होती.

त्यावेळी तिथे डॉक्टरांचे प्रिस्क्रिप्शन देण्याचा अधिकार असलेली कोणतीही व्यक्ती नव्हती. तरीही त्याने 'लोकल ॲनेस्थेशिया' (स्थानिक भूल) देण्याचा सल्ला दिला.

या दृश्याचे समीक्षण प्लास्टिक सर्जन दलवी हुमझा यांनी केले.

त्यांनी या प्रकाराला 'धक्कादायक' आणि 'अत्यंत धोकादायक' असं म्हटलं. फेब्रुवारी 2025 मध्ये बीबीसीचा सॉयरवरील एक अहवाल प्रसारित झाला. त्यानंतर त्याच्याविरोधात कारवाई करण्यात आली.

ट्रॅफर्ड कौन्सिलने जारी केलेल्या कायदेशीर आदेशानंतर सॉयरला प्रॅक्टिस करण्यास बंदी घालण्यात आली.

अलीकडेच बंदीचे उल्लंघन केल्याच्या आरोपावरून त्याला न्यायालयात हजर करण्यात आले होते. परंतु, न्यायालयाने त्याची निर्दोष मुक्तता केली.

साक्ष देताना त्याने या उपचारांमधील धोक्यांची आपल्याला माहिती असल्याचे मान्य केले होते.

आता सॉयर इंग्लंड आणि वेल्समध्ये कुठेही असे उपचार करू शकत नाही. पण, त्याच्यावर ही बंदी घालण्यासाठी अनेक वर्षे लागली.

बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन