Ашраф Гани: Афганистандын экс-президенти талиптерден качып кеткен учурун сүрөттөп берди

Ооганстандын мурдагы президенти быйыл жыл башында талиптер жабылып калганда өлкөдөн качуу чечимин коргоп, муну Кабулдун талкаланышына жол бербөө үчүн жасаганын айтты.

Талибан бийликти август айында борбор шаарды басып алгандан кийин ээлеп алган.

Ашраф Гани 15-августта ойгонгондо, бул анын Ооганстандагы акыркы күнү болорун такыр ойлобогонун деп билдирди.

Гани мырза Би-Би-Си радиосунун Today программасына анын учагы Кабулдан учуп кеткенде гана ал кеткенин түшүнгөнүн айтты.

Ал катуу сынга кабылып, ошол кезде өлкөнү таштап кеткен деп айыпталган. Ал азыр Бириккен Араб Эмираттарында.

Бул тууралуу Гани мырза Улуу Британиянын Коргоо штабынын мурдагы башчысы, генерал Ник Картер менен сүйлөшүүдө билдирди, ал бейшемби күнкү бүгүн программасынын коногу болуп саналат.

Күн башталганда, Гани мырза эске салгандай, талип согушкерлери Кабулга кирбөөгө макул болушкан, бирок эки сааттан кийин андай болгон жок.

"Талибандын эки башка фракциясы эки башка багыттан бири-бирине жакындап жатышты" деп түшүндүрдү Гани мырза. "жана беш миллиондук шаарды талкалап, элге  зыян алып келе турчу чоң чыр-чатактын чыгуу ыктымалдуулугу өтө чоң болгон."

Ал өзүнүн улуттук коопсуздук боюнча кеңешчиси менен жубайын Кабулдан кетирүүгө макул болуп, аны коргоо министрлигине алып баруу үчүн машина күтүп турган.

Бирок машина келген эмес. Тескерисинче, президенттин коопсуздук кызматынын "корккон" башчысы ага келип, эгер Гани мырза позициясын бербесе, "алардын баары өлтүрүлөт" деп айтты.

"Ал мага эки мүнөттөн ашык убакыт берген жок" деди Гани мырза. «Менин көрсөтмөм Хост шаарына кетүүгө даярдануу болчу. Ал мага Хост жана Желалабад кулаганын айтты.

"Мен кайда барарыбызды билген жокмун. Биз учуп чыкканда гана [Ооганстандан] кетип жатканыбыз айкын болду. Ошентип, бул күтүлбөгөн жерден болуп кетти".

Ал кеткенден кийин Гани мырзаны Ооганстанда көптөгөн адамдар, анын ичинде вице-президенти Амрулла Салех катуу сынга алып, муну "уятсыздык" деп аташкан.

Гани мырза ири суммадагы акчаны алды деген айыптоолор да пайда болду - муну ал кескин түрдө четке кагып, анын атын тазалай турган эл аралык иликтөөнү кубаттады.

"Мен өлкөдөн эч кандай акча алып чыккан эмесмин. Менин жашоо стилим баарына белгилүү. Мен акчаны эмне кылмак элем?",- деди Гани мырза.

Гани "эл аралык коомчулуктун чыдамы созулат" деген божомолдор сыяктуу катачылыктарды мойнуна алды.

Бирок ал ошол кездеги президент Дональд Трамптын тушунда талиптер менен АКШнын ортосунда 15-августка алып баруучу окуяларга жол ачкан келишимге көңүл бурду.

"Тынчтык жараянынын ордуна биз аскерлерди чыгарып кетүү процессин алдык",- деди Гани мырза. Келишимдин аткарылышы "бизди өчүрдү" деп кошумчалады ал.

Келишимдин шарттарына ылайык, АКШ өзүнүн жана союздаштарынын күчтөрүн кыскартууга, ошондой эле туткундарды алмашышкан, андан соң согушчан топ ооган өкмөтү менен сүйлөшүүгө макул болгон.

Сүйлөшүүлөрдөн майнап чыккан жок: 2021-жылдын жай айына карата АКШ президенти Жо Байден акыркы аскерлерин 11-сентябрга чейин чыгарып кетүүгө убада бергенде, талиптер Ооганстандын бардык шаарларын басып алышкан.

Аягында болуп өткөн окуя, Гани мырзанын айтымында, "саясий келишим эмес, же эл катышкан саясий процесс эмес, ал күч колдонулган төңкөрүш" болду.

Ошол эле күнү Гани мырза Кабулдан чыгып, шаарды талиптер көзөмөлгө алды. Ошондон бери өлкө гуманитардык жана экономикалык кризиске кептелди, бул топ бийликти басып алгандан кийин эл аралык колдоону алып салуу менен ого бетер оорлошту.

Үч айдан кийин Гани мырза Кабулдун кулашына алып келген кээ бир нерселер үчүн күнөөнү мойнуна алууга даяр экенин айтты, мисалы, “эл аралык өнөктөштүгүбүзгө” ишенүү.

Бирок ал: "Өмүрлүк эмгегим талкаланды. Менин баалуулуктарым тебеленди. Анан мени күнөөкөр кылып коюшту",- деп кошумчалады. (MD)