Ukraine ịbanye NATO agwụla ihe ga-akwụsị agha dị n’etiti anyị na Russia - Zelensky

Mkpuchi Na Eme Ozugbo

1. 4 Nọvemba 2024Ihe mere ụwa ji eri uju maka ọnwụ otiegwu Quincy Jones

   

   Ebe foto si, Getty Images

   Otiegwu mba Amerịka a ma ama bụ Quincy Jones anwụọla. Ọ gbara afọ iri itoolu na otu (91).

   Ozi si n’aka onye mgbasaozi ya bụ Arnold Robinson kwuru na Quincy Jones nwụrụ n’ụra n’ụlọ ya dị na Bel Air ụbọchị Sọnde 3 Nọvemba, 2024.

   Ndị ha na Quincy Jones rụrụ ọrụ ma tikọọ egwu gụnyere Michael Jackson, Frank Sinatra na ọtụtụ ndị ọzọ.

   Ọ bụ Quincy Jones haziri albụm egwu Michael Jackson a kpọrọ Thriller.

   Jones ritere ihe nrita Grammy 28 ma bụrụ onye ụlọ mgbasaozi Times Magazine họpụtara dịka otiegwu jazz kachasị.

   N’afọ 1985, Jones kpọrọ ndị otiegwu 46 na-ewu ewu n’Amerịka nke gụnyere Michael Jackson, Bruce Springsteen, Tina Turner na Cyndi Lauper maka egwu ‘We are the World’.

   Jones so wee dee egwu ahụ iji nweta ego maka ndị agụụ n’afịfị ọnụ na mba Itiopịa.

   Quincy Jones nụrụ nwaanyị ugboro atọ ma mụta ụmụaka asaa. Ezinaụlọ ya kọwara ya dịka onye a na-enweghị atụ.

   

   Ebe foto si, Getty Images

2. 4 Nọvemba 2024A nwụchiela ndị China na Malaysia mmadụ 113 so ụmụ Naịjirịa eme mpụ n'ịntanetị

   

   Ebe foto si, Getty Images

   Ndị uweoji anwụchiela ndị China na Malaysia mmadụ 113 ma mmadụ 17 bụ ụmụ Naịjirịa maka mpụ gbasara ịwakpo igwe ntanetị.

   Ọnụ na-ekwuru ndị uweoji bụ Muyiwa Adejobi mere ka a mata nke a n’akwụkwọ ozi ha zipuru ndị ntaakụkọ.

   Ndi uweoji kwuru na ha nwetere nnukwu akụrụ ngwa ma igwe kọmputa ha ji akpa mkpamkpa ahụ.

   Ha kwuru “anyị na-eme nyocha gbasara ihe ha mere. Anyị ga-akpụpụ ndị a e boro ebubo n’ụlọikpe ma anyị mechaa nyocha”.

   Mana nke a abụghị nke mbụ a na-anwuchi ndị si mba China gbasara ime mpụ na Naịjirịa.

   Ihe dịka izuụka atọ gara aga ka e jidere mmadụ atọ ndị China bụ ndị na egwuputa ọnatarachị dị n’ala na mpaghara Rafin-Gabas dị n’Agwada, okpuruọchịchị Kokona dị na Nasarawa steeti.

   N’afọ 2023 ka a nwuchikwara onye China ọzọ na Kwara steeti maka mpụ igwu ọnatarachị dị na Kwara steeti.

   Ọtụtụ na ndị ahụ a nwuchiri kwuru na ha ji Visa nleta mmadụ were bata na Naịjirịa.

3. 4 Nọvemba 2024Ụlọikpe ekwuola na aka Walter Onnoghen bụbu ọkaikpe ukwu Naịjirịa dị ọcha

   

   Ebe foto si, Nigeria Bar Association

   Ụlọikpe mkpegharị ewepula ikpe ahụ ụlọọrụ 'Code of Conduct Tribunal' (CCT) mara Walter Onnoghen bụbu ọkaikpe ukwu Naịjirịa n’afọ 2019 maka ebubo ekwepụtaghị akụnaụba ndị o nwere.

   E wepụrụ Onnoghen n’oche oge CCT a mara ya ikpe maka ebubo gbasara nrụrụaka n’ikwuputa akụnaụba o nwere.

   Onye bụ Onyeisiala n'oge ahụ bụ Mohammadu Buhari wepuru Walter Onnoghen n’oche n’ọnwa Januwarị, abalị 25 n’afọ 2019 ka ọ fọrọ naanị ihe dịka abalị ịrị abụọ na itoolu ka e mee ntuliaka onyeisiala Naịjirịa.

   Buhari weere ọkaikpe Tanko Muhammad gbanwe walter Onnoghen dịka ọkaikpe ukwu Naịjirịa.

   Mana ọkaikpe Abba Mohammed nke ụlọikpe mkpegharị wezugara ikpe ahụ CCT mara Walter Onnoghen.

   Abba nyere iwu ka e wezuga mmachị CCT machiri ego Walter Onnoghen dị n’ụlọakụ anọ o nwere.

   Ụlọikpe kwuru na CCT enweghi ikike ikpe ọkaikpe ukwu Naịjirịa mgbe ahụ bụ Walter Onnoghen ikpe ma maa ya ikpe.

   O kwuru na ha ekwesighi ikpe Onnoghen na-emeghi ka ụlọọrụ 'National Judicial Council' maara.

   O kwukwara na CCT ekwesighị ikpe ya ikpe ka o dechere akwụkwọ ezumike nka n’ọrụ degaara Onyeisiala Naịjirịa bụ nke Buhari nwetekwara.

4. 4 Nọvemba 2024Ụlọọrụ Dangote Refinery ekwuola ego ole ọ na-ere mmanụ ụgbọala

   

   Ebe foto si, Dangote Group/X

   Ụlọọrụ na-esịpụta mmanụ ụgbọala nke Dangote nwee ekwuola na ọ na-ere mmanụ ụgbọala N960 kwa lita nye ndị na-eji ụgbọmmiri eburu ya ma resi ndị ji tanka eburu ya n’ọnụ ego N990 kwa lita.

   Ụlọọrụ a kwuru na onye ọbụla na-ere n’ọnụego dị ala karịa nke a na-ere mmanụ adịgboroja.

   Nke a dị n’akwụkwọ ozi onyeisi ngalaba mgbasaozi ha bụ Anthony Chiejina wepụtara n’ụbọchị ụka.

   Ozi a pụtara dịka ụfọdụ ndị na-ere mmanụ ụgbọala kwuru na mmanụ ụgbọala ha na-ebubata na Naịjirịa dị ọnụala karịa nke ha.

   Dịka ọ na-azaghachị ebubo a ndị na-ere mmanụ ụgbọala boro, o kwuru na ha gbadigere ụkwụ n’ọnụego mmanụ ụgbọala na mbaụwa tinye ego nke ha.

   Ọ gara n’ihu kwuo na ụlọọrụ gọọmentị na-ahụ maka mbubata na orire mmadụ ụgbọala a kpọrọ Midestream na Downstream Petroleum Regulatory Authority (MDPRA) enweghi ezi akụrụngwa e ji enyocha mmanụ ndị e bubatara na Naịjirịa.

   O kwuru na ụlọọrụ ha bụ Dangote nwere akụrụngwa ma na-emepụta ezi mmanụ ụgbọala, ọ rụtụrụ aka na mkpa ọ dị ka Naịjirịa chekwaa ụlọọrụ a na-emepụta mmanụ ụgbọala n’obodo.

5. 4 Nọvemba 2024Igbo ndị ọma e ji eme ọnụ

   Unu abọọla chi taa?

   Anyị na-asị ka izuụka a dịrị gị na mma.

   Biko nọnyere anyị n'ọgbakọ BBC Igbo maka akụkọ ndị gbapụtara ihe n'ụwa.

6. 3 Nọvemba 2024Amụma mmiri egbuola ụmụaka 13 na Uganda

   

   Ebe foto si, Getty Images

   Ndị uweojii kwuru na amụma mmiri egbuola ụmụaka iri na atọ (13) na otu okenye n'ogige ndị gbara ọsọ ndụ na Yuganda.

   Ha kwuru na ndị ọnọdụ ahụ metụtara na-aga emume ụka n’uhuruchi Satọde 2 Nọvemba 2024 oge amụma mmiri ahụ gbara. Mmadụ iri atọ na anọ (34) ndị ọzọ merụrụ ahụ.

   Njinji ahụ jiri na Palabek Refugee Settlement dị na mpaghara north-west nke mba Yuganda. A hụtala nnukwu mmiri ozuzo ebe ahụ na nso nso a tinyekwara egbe eluigwe na amụma mmiri.

   Kituuma Rusoke bụ ọnụ na-ekwuchitere ndị uweojii Yuganda gwara BBC na onye okenye ahụ amụma mmiri gburu na Satọde dị afọ iri abụọ na otu (21). Rusoke ekwughị kpọmkwem afọ ole ụmụaka ndị ahụ nwụrụ anwụ dị.

   Ụlọọrụ UN na-ahụ maka ndị gbara ọsọ ndụ kwuru na ogige ndị gbara ọsọ ndụ Palabek bụ ebe obibi mmadụ karịrị puku iri asatọ (80,000) gbara ọsọ ndụ na ndị na-achọ ebe mgbaba. Ọtụtụ n’ime ha bụ ụmụafọ Saụt Sụdan gbara ha agbataobi.

7. 3 Nọvemba 2024Ọkụ agbaala Enyimba FM, Legend FM na Rose FM n’Abịa steeti

   

   Ebe foto si, Enyimba FM/Facebook

   Ngwongwo mgbasaozi ruru nde kwuru nde naịra lara n’iyi n’abalị Satọde 2 Nọvemba 2024 oge ụlọmgbasaozi redio atọ gbara ọkụ.

   Ụlọmgbasaozi ndị ahụ gụnyere Enyimba 94.3 FM, Legend 98.3 FM na Rose 101.9 FM na-arụ ọrụ iche iche mana ha nọkọtara n’otu ụlọ dị na Margaret Avenue, mpaghara PZ dị n’Okpuru ọchịchị Aba North nke Abịa steeti.

   Amatabeghị ihe butere ọkụ ahụ mana otu onye ọrụ kwuru na ọ malitere na mpaghara ụlọorụ tivii ha oge ha na-achọ imechi ọrụ n’abalị.

   Ọ bụ ọsọ enyemaka ụlọorụ mgbanyụọkụ Abịa steeti mere ka ọkụ ọgbụgba ahụ ghara ifesa n’ụlọ ndị ọzọ dị na mpaghara ahụ.

   Ozi ndị isi ụlọorụ Enyimba TV and Radio Limited wepụtara kwuru na ha na-agba mbọ ịchọpụta ihe butere ọkụ ọgbụgba ahụ mana ha kelere Chukwu na enweghị onye ọrụ ha nwetara mmerụahụ.

   Ha kwuru na ha ga-emechi ọrụ nwa obere oge iji nwee ike chọpụta ogogo mbibi ọkụ ọgbụgba ahụ butere ma chọpụtakwa ụzọ ha ga-esi gbochie ya ime ọzọ.

   Ka o sinadị, aka na-achị Abịa steeti bụ Alex Otti agaruola n’ụlọorụ ahụ iji were aya ya hụ ihe mere ha dịka ọ kasiri ndị isi na ndị ọrụ nke ha bụ ụlọmgbasaozi obi maka ọdachi ahụ dakwasara ha.

   Ndị ha na ya soro gaa njem ahụ gụnyere nwunye ya bụ Priscilla Chidimma Otti na Kọmịshọna mgbasaozi Abịa steeti bụ Prince Okey Kanu.

   

   Ebe foto si, Enyimba FM/Facebook

   

   Ebe foto si, Enyimba FM/Facebook

   

   Ebe foto si, Enyimba FM/Facebook

   

   Ebe foto si, Enyimba FM/Facebook

   

   Ebe foto si, Enyimba FM/Facebook

   

   Ebe foto si, Enyimba FM/Facebook

8. 3 Nọvemba 2024Ndị a na-eche bụ ndị ọchịehi egbuola otu nwoke na ụmụ ya abụọ n’Ebonyi Steeti

   

   Ebe foto si, Nigerian Police

   Otu nwoke na ụmụ ya abụọ anwụọla site na nwakpo ndị a na-eche bụ ndị ọchịehi mere n’obodo Amaeze-Ishiagu dị n’okpuruọchịchị Ivo nke Ebonyi Steeti

   Akụkọ kwuru na nke a mere n’ụbọchị Fraịde mgbe nwoke a na ụmụ ya ndị nwoke abụọ gara ịrụ ọrụ n’ugbo ha.

   Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii n’Ebonyi Steeti bụ Joshua Ukandu kwuru na nke a bụ eziokwu na ndị ọrụ ha na-esi imi n’ala ịchọpụta ndị kpara arụ a ma nwụchie ha.

   N’aka nke ọzọ, Onyeisioche nke Okpuruọchịchị Ivo bụ Emmanuel Ajah Ogbonnaya kwuru na ọ bụ nnukwu obi mgbawa ka ojii narta ozi ahụ.

   O kwuru na nke kachasị nke bụ na ọ bụ otu nna na ụmụaka abuọ ka e gburu. Ọ rịọrọ ndị obodo ka ha dere jụụ dịka nyocha ka na-aga n’ihu.

   Ajah kwuru na ndị ọnụ na-eru, ndịahja , ndị uweojii, ndị DSS na ndị ọrụ nchekwa dị ọzọ enweela ọgbakọ pụrụiche iji mara ụzọ a ga-esi gboo nsogbu a na-enweghi ọgbahara ọbụla.

9. 3 Nọvemba 2024Otu Amnesty International ebola Gọọmentị Naịjirịa ebubo ịkpagbu ụmụaka

   

   Otu na-ahụ maka ikike dịịrị onye na Naịjirịa bụ Amnesty International agwala Onyeisiala Bola Tinubu ka o nye iwu ngwa ngwa maka ntọhapụ ụmụaka ndị ahụ a kpọpụtara n’ụlọikpe maka ebubo na ha so mee ngagharịiwe.

   Malam Isa Sanusi bụ onyeisi otu a na Naịjirịa gwara BBC na ha agwala gọọmentị ka a kwụọ ndị a ụgwọ itiaka n’obi maka mkpagbu ndị ha gabigara kamgbe a nwụchiri ha n’ọnwa Ọgọst 2024.

   “Ọ bụ ihe mwute na anyị hụrụ ihe e mere ụmụaka ndị a n’ụbọchị Fraịde n’Abuja. Mkpagbu ụmụaka bụ ihe ihere. Anyị akatọọla ya. Nke a bụ iji gosi na ụmụaka ndị enweghi onye enyemaka, nne na nna ha bụ ndị ogbenye, ya mere e jiri akpasị ha ụdịrị agwa ahụ”

   Malam Isa kwuru na ebubo e boro ụmụaka ndị a bụ arụ, na ha ebughi egbe, mma maọbụ ngwagha ọbụla mana e kwuru na ha chọrọ ịkwatu ọchịchị gọọmentị, nke gụnyere nwata gara ịzụtara nne ya ọgwụ e ji agwọ nwanne ya nwaanyị.

   Ọ gara n’ihu kwuo na ndị chọrọ ịkwatu ọchịchị gọọmentị bụ ọtụtụ ndị ekperima nọ n’ọhịa dị na Zamfara, Katsina, Sokoto na Kaduna, bụ ndị na-egbusi ma na-atọrị ndị mmadụ. Na gọọmentị kwesịrị ilekwasị anya n’inwụchi ndị a.

   Ọ kpọkuru gọọmentị ka ha mee nyocha ọfụma ma kwụọ ụmụaka ndị a ego iti aka n’obi maka imetọ aha na ugwu ruuru ha, na onye ọbụla aka ya dị n’inwụchi ụmụaka ndị a kwesịrị ka a nwụchiekwa onye ahụ.

10. 3 Nọvemba 2024Igbo ndị ọma ndewo nụ

    Anyị ji aka na ụbọchị ụka na-agara gị ọfụma?

    Biko gbadoo ụkwụ n'ọbaozi anyị bụ BBC Igbo maka akụkọ ndị gbapụtara ihe n'ụwa.

11. 2 Nọvemba 2024Ụlọikpe atọhapụla ndị mere ngagharịiwe #EndBadGovernance na beelụ 1.14bn

    

    Otu onye Ọkaikpe n’Ụlọikpe ukwu etiti dị n’Abụja atọhapụla mmadụ otu narị na iri na anọ (114) ndị uweojii nwụchiri n’oge ngagharịiwe #EndBadGovernance na beelụ.

    Ọkaikpe Obiora Egwuatu tọhapụrụ ha na beelụ maka ebubo iri gbakwasara ụkwụ n’ịgba Naịjirịa mgba okpuru na ịkpalite ọgbaaghara nke Gọọmenti Naịjirịa boro ha.

    Opekatampe mmadụ iri abụọ na asaa (27) n’ime ndị ahụ e ji eji bụcha obere ụmụaka ndị nwoke na-erubeghị afọ iri na asatọ (18).

    A na-ekwu na ụfọdụ n’ime ha bụ ndị gbara naanị afọ iri na anọ (14).

    Otu n’ime ebubo e boro ha gụnyere na ha yi akwa, buru ma na-egosipụta ọkọlọtọ mba Rọshịa ma na-agụkwa egwu agha iji kpalite mba Rọshịa ịwakpo ma kụsasịa nnwereonwe na ọchịchị onye kwuo uche ya nke Naịjirịa.

    Ụfọdụ ndị na-akpọ oku maka ikike nke mmadụ gwara BBC Pidgin na ndị uweojii kpọchiri ụmụaka ahụ kemgbe a nwụchiri ha n’ọnwa Ọgọst bụ nke karịrị mkpụrụ ụbọchị iri asatọ (80) ugbua.

    Cheta na mmadụ anọ a nwụchiri maka isonye na ngagharịiwe #EndBadGovernance kubitụrụ ume oge a kpụpụrụ ha n’ụloikpe n’ụbọchị Fraịde 1 Nọvemba 2024.

12. 1 Nọvemba 2024Onyeisiala Tinubu ajụla iwezuga atụmatụ nwogharị ụtụisi o zigara n'ụlọomeiwu

    

    Ebe foto si, Bola Tinubu/X

    Na-agbanyeghi nghọtaghie so n’atụmatụ nwogharị ụtụisi, Onyeisiala Tinubu agbaala isi akwara ma kwuo ka e wezugala atụmatụ site n’ụlomeiwu Naịjirịa.

    Onye ndụmọdụ ya pụrụiche na mgbasaozi bụ Bayo Onanuga kwupụtara nke a n’ozi o wepụtara.

    O kwuru na ọ ka mma ka atụmatụ nwogharị ahụ gafee n’aka ndị ụlọomeiwu.

    N’ozi ahụ, o kwuru “Onyeisiala Tinubu natara arọ ndị otu ‘National Economic Council’ wepụtara sị ka ewezuga atụmatụ nwogharị ụtụisi bụ nke dị n’aka ndị omeiwu ugbua iji nye ohere maka mkparịtaụka.”

    Onyeisiala kelekwara ndị otu a ọkachasị Osote Onyeisiala nakwa ndị gọvanọ steeti 36.

    “O kwenyere n’usoro ndị omeiwu ileba anya n’atụmatụ a ga-enye ohere ka e nwee mkparịtaụka ma hazie ya ọfụma dịka o kwesịrị na-abụghị iwezuga ya n’aka ndị omeiwu.

    “Ọ gwara ndị otu NEC ka ha nye ohere ka ndị omeiwu leba anya n’atụmatụ ma kwuo na ọ dị njikere ịnabata ntuziaka si n’aka ndị ọnụ na-eru n’okwu banyere iwu a.

    Cheta na otu NEC nọọrọ n’ụbọchị Tọzde gwa Onyeisiala Tinubu ka o wezuga atụmatụ inwogharị ụtụisi ahụ bụ nke o zigaara ndị omeiwu ka ha binye ya aka.

13. 1 Nọvemba 2024Ụlọikpe enyela iwu ka anapụ Emefiele $2.045 na ngwongwo ndị ọzọ a zụrụ n’aha ya

    

    Ebe foto si, @GodwinIEmefiele/X

    Ụlọikpe ukwu etiti dị na Legọs steeti enyela iwu ka e jichie nde dọla abụọ na ụma iri anọ na ise ($2.045m), ala asaa na asambodo akaoke onye bụbu onyeisi Ụlọakụ Etiti Naịjirịa bụ Godwin Emefiele.

    Ọkaikpe Deinde Dipeolu nyere iwu ahụ n’ụbọchị Fraịde 1 Nọvemba 2024 oge o kwupụtachara na Emefiele na ndị okwu ahụ metụtara agbaghị ụkwụ oge mbụ e jichiri ngwongwo ndị ahụ.

    O nyere iwu ka e jichie ego nakwa asambodo akaoke Queensdorf Global Fund Limited Trust nakwa ala asaa n’ihi na Emefiele enweghị ike kọwaa etu ego o nwetere n’ụlọakụ Zenith Bank na Ụlọakụ Etiti Naịjirịa nwereike iji zụtanwuo ngwongwo ndị ahụ.

    Ụlọikpe ahụ kwuru na nwaamadị ahụ bụbu Onyeisi ụlọakụ CBN gbara ọnyụpa ịrọpụta akwụkwọ maọbụ ihe nwereike igosi na ọ bụ ya nwe ngwongwo ndị ahụ.

    Cheta na Emefiele agọọla na enweghị ihe jikọtara ya na ụlọorụ ndị ahụ e ji aha ha zụta ngwongwo ndị ahụ dịkwa ka ụlọọrụ ndị ahụ jụrụ ịwụcha n’ihu ụlọikpe ịkụrụ ngwongwo ndị ahụ.

14. 1 Nọvemba 2024Ihe mere Ikedi Ohakim ji sepụ aka ya n’ọchịchị Ohanaeze Ndigbo

    

    Ebe foto si, Ikedi Ohakim

    Aka chịburu Imo steeti bụ Ikedi Ohakim ekwuola okwu banyere akụkọ na-efegharị na a na-achọ ịhọpụta ya dịka onyeisi otu Ohanaeze Ndigbo.

    N’akwụkwọ ozi ọkaiwu ya bụ Aloy Ejimakor wepụtara, Ohakim kwuru na ọ maghị maka atụmatụ ahụ.

    Ikedi Ohakim kọwara na enweghị onye ma ọ bụ otu ọbụla kpọtụụrụ banyere atụmatụ ịhọpụta ya dịka onyeisi Ohanaeze Ndigbo ma kwuo na enwghị oge ọbụla ya ji kwuo na ọ chọrọ ị bụ onyeisi Ohanaeze.

    O mere ka a mata na dịka onye otu kọmitii na-ahazi emume akwamozu onye bụbu onyeisi Ohanaeze bụ Emmanuel Iwuanyanwu lara mmụọ, ihe kacha mkpa ugbua bụ ịgba mbọ hụ na e nyere Emmanuel Iwuanyanwu akwamozu kwesiri ya maka ezi mbọ ọ gbara inweta udo na ị dị n’otu n’alaigbo.

    Ohakim kpọrọ oku ka ndị na-ekesa ozi ụgha ahụ, sepụ aka na ya n’ihi na o nweghị ebumnobi i bu onyeisi Ohanaeze Ndigbo ugbua.

15. 1 Nọvemba 2024Aka ndị uweojii akparala mmadụ abụọ maka izu ohi akụkụ ahụ mmadụ n’Ebonyi steeti

    

    Ebe foto si, Ebonyi State Police Command

    Ndị uweojii anwụchiela Obinna Nwanguru na Oda Peter bụ ndị na-ezu ohi akụkụ ahụ mmadụ n’Ebonyi steeti.

    Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii Ebonyi steeti bụ Joshua Ukandu kwuputara nke a n’ụbọchị Fraịde 1 Nọvemba 2024 n’aha kọmịshọna ndị uweojii steeti ahụ bụ Anthonia A. Uche-Anya.

    O kwuru na Obinna na Peter kwuputara na ha gburu Chikezie Idenyi, Chibu Odii na Eze Fabian n’ụbọchị dị iche iche oge ha na-agba mbọ iwepụta ọbara nakwa akụkụ ahụ ha dị iche iche iji gwọọ onye nwere ọrịa uche ‘down syndrome’.

    Dịka Ukandu siri kwuo, ndị uweojii ebutela ozu Chikezie na Chibu dịka ha ka na-agba mbọ ibute ozu onye nke fọrọ afọ.

    

    Ebe foto si, Getty Images

16. 1 Nọvemba 2024Mokgweetsi Masisi anabatala mmeri e meriri ya na ntụliaka Onyeisiala Botswana

    

    Ebe foto si, Getty Images

    Onyeisiala mba Botswana bụ Mokgweetsi Masisi anabatala mmeri e meriri ya na ntụliaka Onyeisiala e mere na mba ahụ ka pati ya dara ma gbaa ọnyipa dị egwu, nke mbụ ya n’ime afọ 58.

    Pati ya bụ Botswana Democratic Party (BDP) banyere n’ọchịchị kemgbe afọ 1966, nwetara naanị otu oche na ntụliaka ụlọomeiwu ahụ nke enwepụtara npụtara ya ụbọchị Frịade, Nọvemba 1.

    Ka ọ dị ugbua, ọ bụ pati Umbrella fo Democratic Change ga-anọchị ha.

    Onyeisiala Mokgweetsi Masisi kwurr na ya ga-apụ n’ọchịchi ma nye ohere ka eduo Onyeisiala ọhụrụ n’iyi ọrụ.

    Ọ gara n’ihu kpọkuru ndị nkwado ya ka ha dere du ma ghara ime ngagharịiwe ọbụla.

17. 1 Nọvemba 2024Mmadụ 205 anwụọla n’idemmiri mere na mba Spen

    

    Ebe foto si, Getty Images

    Ndị ọchịchị ekwuola na mmadụ anwụọla n’idemmiri ahụ wakporo Valencia, mba Spen.

    Akụkọ kwuru na mmadụ abụọ nwụrụ na mpaghara Castilla La Mancha region, ebe otu onye nke ọzọ nwụrụ na mpaghara Andalusia.

    Ozi kwuru na oke mmiri na-ezo na Huelva ebe a dọrọ ọhanaeze aka na nti ka ha nọrọ n’ụlọ ha.

    Oke mmiri na-ezo ihe ruru awa iri n’ime ọnwa abụọ n’obodo Cartaya.

    E zigala ndịagha 500 ka ha sonye n’emume mkpocha mpaghara Valencia ma ziga ụgbọala na ndị ọrụ ọkụ latrik.

    Onyeisi obodo Chiva kwuru na enwereike ịhụ ndị ọzọ nwụrụ maka na enwere ọtụtụ ụgbọala tikpọrọ site n’idemmiri ahụ.

    Ụlọọrụ na-ahụ maka itụziri ụgbọala aka n’okporoụzụ amachiela ọtụtụ okporoụzọ. Ha kwuru na idemmiri mebiri ọtụtụ okporoụzọ.

    Ha gwara ndị mmadụ ka ha ghara ịga mpagahara Valencia n’ihi na ọrụ mkpocha na-aga n’ihu ebe ahụ.

    

    Ebe foto si, Getty Images

18. 1 Nọvemba 2024E duola Kithure Kindiki n’iyi ọrụ dịka Osote Onyeisiala Kenya

    

    Ebe foto si, Getty Images

    E duola Kithure Kindiki n’iyi ọrụ dịka Osote Onyeisiala ọhụrụ mba Kenya dịka ụlọikpe kagburu ikpe onye bụbu Osote Onyeisiala bụ Rigathi Gachagua gbara ka a ghara idu ya n’iyi ọrụ.

    Mmemma ahụ nke kpọtụrụ n’ogige Kenyatta International Convention Centre dị na Nairobi, dọtara ihe ruru mmadụ 100,000 nke gụnyere Onyeisiala William Ruto na dị ọzọ ọnụ na-eru n’okwu na Kenya.

    Onyeisiala William Ruto họpụtara Kithure Kindiki dịka osote ya ka ụlọomeiwu Sineti mba Kenya wepụrụ Gachagua dịka osote onyeisiala maka ebubo mpụ dị iche iche nke gụnyere ịkwado ndị mere ngagharịiwe wdg.

    Mana ụlọikpe ukwu mba Kenya machiri ka a ghara idu Kindiki n’iyi ọrụ mana ndị ọkaiwu gbara akwụkwọ iji kagbuo n’ihi na iwu mba Kenya kwuru na oche osote Onyeisiala ekwesighị ịtọgbọ nkịtị.

    Kithure Kindiki gbara afọ 52 bụ onye ọkammụta iwu ma rụburu ọrụ dịka minista na-ahụ ihe na-eme n’ime obodo.

    Onyeisiala William Ruto toro Kindiki dịka ezi nwa amaala kwenyere n’udo na ịdịnotu ma kwuo na ọ na-atụanya na Kindiki ga-enyere aka belata nsogbu ndọrọ ndọrọ ọchịchị a na-enwe na Kenya.

    N’okwu ya oge e duru n’iyi ọrụ, Kindiki kwuru na nchụpụ Rigathi Gachagua dịka osote onyeisiala bụ ihe gosịrị na ọchịchị onyekwuouche ya na-amịta mkpụrụ na Kenya.

    Ọ gwara Onyeisiala Ruto si “A ga m enwe nrube isi nye gị”.

    Kindiki bụ onye rụrụ ọrụ iji kwụsị ngagharịiwe ndị ntorobịa mere na Kenya maka mbuli ego ụtụisi e mere na mba ahụ n’ọnwa Jun, 2024.

    

    Ebe foto si, Getty Images

19. 1 Nọvemba 2024#EndBadGovernance: Oge ụmụaka anọ a kpụpụrụ ụloikpe n’Abuja kwụsituụrụ iku ume

    

    E nwere ọgbaaghara taa n’ụlọikpe ukwu Naịjirịa dị n’Abuja nke Ọkaikpe Obiora Egwuatu nọ n’isi ya, oge mmadụ anọ a nwuchiri maka isonye na ngagharịiwe #EndBadGovernance kubitụrụ ume oge a kpụpụtara ha n’ụloikpe.

    A kpụpụrụ mmadụ 76 ahụ a nwụchiri gụnyere ụmụaka 32 na-erubeghi afọ 18 na mmadụ 44 ndị ọzọ n’ụlọikpe ka ha kwuo ka ha kwuo maọbụ eziokwu na ha soro mee ngagnarịiwe.

    Mana ọgbaaghara ahụ malitere oge mmadụ anọ n’ime ha kubituru ume nke mere ka ndị ọkaiwu nọ ebe ahụ malite ịgba mbọ inyere ha aka.

    Ọkaikpe Egwuatu gara n’ihu kwụsị ikpe ya iji nye ohere ka ndị ọrụ ahụike nye ha nleta.

    Akụkọ kwuru na ndị ahụ a kpụtara ụlọikpe dị mfe na ya maka na ha anaghị eri nri.

    Gọọmenti boro ha ebubo iri nke gụnyere ịkpa nkata itiwa obodo Naịjirịa.