સાવિત્રીબાઈનાં ગુમનામ રહી ગયેલાં સાથીદાર ફાતિમા શેખ

આપણે જોતિબા અને સાવિત્રીબાઈ ફુલે વિશે જાણીએ છીએ. જોતિબા સામાજિક ક્રાંતિમાં અગ્રેસર હતા અને વંચિતોના શિક્ષણ માટે તેમણે મોટું કામ કર્યું હતું.

ફાતિમા શેખ વિશેની માહિતી સાવિત્રીબાઈ ફુલેના માધ્યમથી જ મળે છે. એટલે કે એક સ્ત્રીના માધ્યમથી જ બીજી સ્ત્રીના યોગદાનની વાત આપણા સુધી પહોંચે છે.

સાવિત્રીબાઈ તરફથી એક અગત્યની માહિતી આપણને મળે છે. 'સાવિત્રીબાઈ ફુલે સમગ્ર વાંગ્મય'માં એક તસવીર છે. સાવિત્રીબાઈની બાજુમાં એક સ્ત્રી બેઠેલી છે, જે ફાતિમા શેખ છે. પરંતુ આ તસવીર ક્યાંની છે તેની ખરાઈ

કેવી રીતે કરવી?

દલિતો, વંચિતો અને સ્ત્રીઓને શિક્ષણ આપવા માટેના પ્રયાસોને કારણે ફુલે દંપતિ અને ખાસ કરીને સાવિત્રીબાઈને બહુ ભોગવવું પડ્યું હતું. વિરોધ, મેણાંટોણાં, અપમાન સહન કરવા પડ્યા હતા.

દેખીતી રીતે સામાજિક વિરોધ અને અપમાન ફાતિમા શેખે પણ સહન કરવા પડ્યા હશે.

સાવિત્રીબાઈ પર પથ્થરો, છાણ, કીચડ ફેંકવામાં આવ્યા અને મશ્કરીઓ કરવામાં આવી હતી તો શક્ય છે કે ફાતિમા શેખે પણ તે બધું સહન કરવું પડ્યું હશે. બીજું કે ફાતિમા શેખ જે સમાજમાંથી આવતા હતા તેના કારણે તેમની ભૂમિકા અગત્યની થઈ જાય છે.

આ વિશેષ શ્રેણીની આ પહેલાંની કહાણીઓ વાંચવા માટે ક્લિક કરો:

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો