Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.

Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa

Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke

Iran itangiye umuhano wo gushyingura Ali Khamenei, ivuga ko uzatuma isi yose yumva ubusabe bwayo bwo kwihorera

Ibikorwa byo gushyingura Ali Khamenei byatangiye uyu munsi mbere y’igihe cyari cyatangajwe n'abategetsi ba Irani nyuma yaho Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko ya Irani avuga ko bizaba ari kimwe mu bikorwa byo kwihorera ku rupfu rwe.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Chançard Abimana, Dinah Gahamanyi na Latifa Mutesi

  1. Mwakoze kubana natwe uyu munsi, no muri iki cyumweru! Ni aho ku wa mbere, ubwo tuzongera kubagezaho amakuru mu buryo bw’aka kanya.

  2. Ubufaransa: Impfu zatewe n’ubushyuhe bukabije ziyongereyeho 2,025 mu cyumweru kimwe

    Ubufaransa bwatangaje ko mu cyumweru cya nyuma cy’ubushyuhe bukabije bwaciye agahigo bwibasiye Uburayi muri Kamena (6), hapfuye abantu barenga 2,000. Ni mu gihe abashinzwe iteganyagihe baburira ko mu minsi mike iri imbere ubushyuhe bukabije bushobora kongera kwibasira umugabane w’Uburayi.

    Impfu zabaye muri icyo cyumweru ziyongereyeho 29% ugereranyije n’icyumweru cyabanje. Minisitiri w’Ubuzima w’Ubufaransa, Stéphanie Rist, yavuze ko habayeho izamuka rigaragara ry’impfu mu bantu barengeje imyaka 45.

    Ku wa 24 Kamena (6), Ubufaransa bwagize umunsi ushyushye kurusha indi yose mu mateka y’igihugu aho ubushyuhe bwageze hafi kuri dogere selisiyusi 41 (41°C) i Paris, mu gihe kimwe cya kabiri cy’igihugu cyashyizwe mu cyiciro cy’ihungabana ry’ubushyuhe bukabije.

    Mu Bubiligi, hagaragaye impfu 1,222 ziyongereye mu gihe cy’ubushyuhe bukabije, zingana na 39% ugereranyije n’uko bisanzwe aho hafi kimwe cya kabiri cy’abapfuye bari abafite imyaka 85 kuzamura.

    Minisiteri y’Ubuzima y’icyo gihugu yavuze ko umubare w’impfu wabaye muri icyo gihe cy’ubushyuhe bukabije utari warigeze ubaho na mbere.

    Minisiteri y'ubuzima mu Bufaransa yatangaje ku wa Gatanu ko hagati ya tariki 22 na 28 Kamena (6), umubare w’impfu wiyongereyeho 2,025, bingana na hafi 30%. Mu gace ka Paris honyine, impfu ziyongereyeho 62%.

    Aya makuru aje mu gihe ibice bitandukanye by’Uburayi, harimo n’Ubwongereza, biteganyijwe kongera guhura n’ubushyuhe bukabije guhera mu mpera z’iki cyumweru.

    Impfu zatewe no kurohama ziyongereye cyane mu gihe cy’ubushyuhe bukabije, aho Minisitiri w’Umutekano mu Bufaransa, Laurent Nuñez, yatangaje ku wa Gatandatu ko abantu 72 bari bamaze gupfa barohamye kuva tariki ya 18 Kamena (6).

    Hagati aho, ubushyuhe bukabije butigeze bubaho mbere bwibasiye Ubuholandi mu cyumweru gishize bwateye impfu zigera kuri 480 ziyongereye, nk’uko abategetsi b’icyo gihugu babitangaje ku wa kane, aho abenshi mu bapfuye bari bafite imyaka 80 kuzamura.

    Izindi nkuru wasoma:

  3. Ababikira bo muri Brazil bishimira intsinzi y'Igikombe cy'Isi batsinze u Buyapani

    Videwo y’Ababikira ba Poor Clare bo mu muryango wa Saint Mary of the Angels yatangiye gukwirakwizwa ku mbuga nkoranyambaga nyuma yo gushyira hanze videwo yabo bishimira intsinzi idasanzwe ya Brazil 2-1 mu minota y'inyongera ubwo yatsindaga Ubuyapani mu gikombe cy'isi.

    Aba babikira bavuze ko bakomeje kunga ubumwe mu kwizera kandi basengera abakinnyi kugira ngo bamenye ko babashyigikira nk'umuryango umwe munini wo muri Brazil.

  4. Umuhango wo gushyingura Ali Khamenei utangiye mbere y’igihe cyari cyatangajwe

    Ibiro ntaramakuru bya Iran - IRNA byatangaje ko ibikorwa byo gushyingura Ali Khamenei byatangiye uyu munsi mbere y’igihe cyari cyatangajwe n'abategetsi ba Irani

    Nk’uko IRNA ibitangaza, nubwo byari byatangajwe mbere ko umuhango wo gushyingura Ali Khamenei, wahoze ari umuyobozi wa Repubulika ya Kiyisilamu ya Irani, uzatangira ku wa gatanu nimugoroba, ibikorwa byo guha icyubahiro abashyitsi mpuzamahanga byatangiye kandi birakomeje.

    Umurambo w'uyu muyobozi, IRNA yise "Umuyobozi w'impinduramatwara wishwe uzira ubwicanyi," hamwe n'imirambo ya bamwe mu bagize umuryango we, yashyizwe imbere y'igicaniro kiri mu musigiti wa Mosalla muri Tehran.

    Nk’uko raporo ibivuga, Mohammad Reza Aref, Visi Perezida wa Mbere wa Iran, yageze ku kibuga cy’indege cya Mehrabad i Tehran kandi arimo kwakira abayobozi n’intumwa mpuzamahanga baje kwitabira uyu muhango.

    IRNA yavuze kandi ko Mesbah al-Hoda Bagheri Kani, umukwe wa Ali Khamenei, azashyingurwa ku wa gatanu muri Shahran Square agace ko mu mudugudu wa Kani, mu burengerazuba bwa Tehran, hanyuma umurambo we ukajyanwa i Mosalla.

    Mbere yaho, Guverineri wa Tehran n'akanama gashinzwe gutegura umuhango wo gushyingura bari batangaje ko ibikorwa bizatangira mu gitondo cyo kuwa Gatandatu tariki ya 4 Nyakanga(7), hagakorwa umuhango wo gusezera mu musigiti wa Imam Khomeini.

    Izindi nkuru wasoma:

  5. Uganda yakuye Icyiciro cya mbere c’yabaturage bayo muri Afrika y’Epfo

    Abanya-Uganda bagera kuri 273 basubiye iwabo binyuze muri gahunda ya guverinoma yo gutaha ku bushake nyuma y'ubwoba bw'ibitero by'urwango byibasira abanyamahanga muri Afurika y'Epfo.

    Iri tsinda ryageze muri Uganda ku mugoroba wo kuri uyu wa Gatanu rikoresheje kompanyi y'indege ya Uganda Airlines yakodesheje mu buryo bwihariye. Ni icyiciro cya mbere cy'Abanyarwanda basubijwe iwabo muri iyi gahunda.

    Iki cyemezo gifashwe nyuma y'iteka rya Perezida wa Uganda, Yoweri Kaguta Museveni, wategetse ko ikiguzi cyose cy'iki gikorwa cyishyurwa na Guverinoma ya Uganda.

    Guverinoma yaa Uganda yatangaje ko iyi gahunda igamije korohereza abaturage ba Uganda bashaka kuva muri Afurika y'Epfo gutaha mu mutekano kubera impungenge z'umutekano wabo.

    Abategetsi ba Uganda bavuga ko Abanya-Uganda barenga magana arindwi bamaze kwiyandikisha ngo basubire iwabo bavuye muri Afurika y'Epfo.

    Uganda yifatanyije n'ibihugu birimo Ghana, Nigeria n'ibindi bihugu byinshi bya Afurika mu gutangiza gahunda yo gucyura ku bushake abaturage bayo bashaka gutaha bavuye muri Afurika y'Epfo nyuma y'impungenge zikomeje kwiyongera ku ihohoterwa rikorerwa abimukira.

  6. Ubutumwa bwo kugarukana amahoro muri Somalia boshobora guhagarara kubera kubura imfashanyo

    Leta Zunze Ubumwe za Amerika zatangaje ko kuva umwaka uza itazokwongera kwemera ko ishirahamwe mpuzamakungu ONU ribandanya gufasha ubutumwa bw'ubumwe bwa muryango wa Afrika bwo kugarukana amahoro muri Somalia (AUSSOM). Abategetsi ba ONU bavuga ko iyo ngingo ishobora gutuma ubwo butumwa buhagarara.

    AUSSOM ifise abasirikare bashika ku bihumbi 12, ikaba ifasha reta ya Somalia mu rugamba rwo kurwanya umurwi w'iterabwoba wa al-Shabaab. Ariko rero, ibikorwa vyayo bishingiye cane ku mfashanyo za ONU zirimwo ibifungurwa, amazi, igitoro, ubuvuzi n'ibindi vya nkenerwa.

    Amerika ivuga ko imaze imyaka myinshi itanga amafaranga menshi yo gufasha Somalia, ariko ko reta y'ico gihugu itashoboye kwikemurira ikibazo c'umutekano canke gutsinda al-Shabaab.

    Ku wa 1 Mukakaro (7), Amerika yaramenyesheje Ubumwe bwa Afrika ko itazoshigikira ko ONU ibandanya gutanga infashanyo kuri AUSSOM inyuma y'uyu mwaka. Naho itavuga ko irwanya ko ubutumwa bwa AUSSOM bwobandanya, ntishaka ko bubandanya gufashwa na ONU.

    Ubumwe bwa Africa bwavuze ko ico cemezo kizogira ingaruka zikomeye juri ubwo butumwa no ku mafaranga abutunga. Abadipolomate babiri bazi neza ivyuyo mugambi babwiye Reuters ko AUSSOM itazoshobora kubandanya ibikorwa vyayo kiretse habonetse uwundi wo gusubirira ONU atanga izo mfashanyo.

    Ahmed Koshin, yigeze kuba umutegetsi mukuru mu bushikiranganji bwumutekano muri Somalia, yavuze ko iyo ngingo ishobora kugira ingaruka zikomeye ku mutekano w'ico gihugu.

    ONU yatangaje ko iriko iraganira n'Ubumwe bwa Africa, reta ya Somalia n'abandi bafatanyabikorwa kugira barabe ingene ico kibazo cokwatorerwa umuti.

    Izindi nkuru wosoma:

  7. Irani yatanguye ikigandaro co kwibuka Ayatollah yishwe mu kwa kabiri

  8. Ubusuwisi buheje gutsinda Algerie bitabagoye

    Ubusuwisi bwerekanye umukino mwiza maze butsinda Algerie ibitsindo 2-0, buca bwegukana itike yo gushika mu kindi gice c'Igikombe c'Isi ca 2026.

    Mu mukino wo mu cicaro ca 1/16 c'Igikombe c'Isi wakiniwe ku kibuga ca Vancouver, Ubusuwisi bwatsinze Alijeriya ibitsindo bibiri ku busa.

    Ibitsindo vy'Ubusuwisi vyatsinzwe ku munota wa 10 no ku munota wa 46.

    Kubera iyo ntsinzi, Ubusuwisi bwaciye buronka itike yo gushika mu gice gikurikira. Ku wa 16 Mukakaro (7) , buzohura n'uwuzoba yatsinze hagati ya Colombia na Ghana mu rukino ruza kuba mubucagucagu bwo kumunsi w’ejo.

    Izindi nkuru wosoma:

  9. Umukuru w’igisirikare ca Amerika i Buraya no muri Afrika yirukanywe

    Jenerali Christopher Donahue, yari arongoye igisirikare ca Amerika kirwanira ku butaka i Buraya no muri Afrika, akaba kandi yari arongoye ingabo za OTAN (NATO) zirwanira ku butaka, yakuwe inyuma y’amezi 18 gusa ari muri ayo mabanga.

    Amakuru y’uko agiye kuva muri ayo mabanga yatangajwe mu mpera za Ruheshi(6), ariko yagumye akora gushika ku wa Kane, igenekerezo rya 2 Mukakaro (7).

    Igisirikare ca Leta Zunze Ubumwe za Amerika ntikiratangaza icatumye haba iyo mpinduka. Mu kurindira ko hagenwa uwundi zosubirira Donahue, Majoro Jenerali Christopher Norrie ni we yagenywe kurongora vy’agateganyo igisirikare ca Amerika kirwanira ku butaka i Buraya no muri Afrika.

    Uku gusezererwaa kwa Donahue kuje mu gihe umushikiranganji wa Amerika ajejwe kwivuna abansi, Pete Hegseth, ariko arashira mu ngiro ihindagurika rikomeye mu butegetsi bukuru bwa Pentagon. Amakuru kandi avuga ko ico kibanza gishobora guhindurwa kigatwarwa n’umujenerali afise inyenyeri zitatu aho gutwarwa n’uwufise inyeneyeri zine.

    Mbere yo kurongora igisirikare ca Amerika Iburaya no muri Afrika, Jenerali Donahue yari yararongoye imirwi itandukanye ya gisirikare.

    Azwi cane nk’umusirikare wa nyuma w’umunyamerika yavuye muri Afghanistan mu gihe ingabo za Amerika zariko zirahava mu mwaka wa 2021.

    Izindi nkuru wosoma:

  10. Umurambo wa Ayatollah Ali Khamenei wajyanywe mu musigiti muri Tehran

    Umurambo w'uwahoze ari Umuyobozi w'Ikirenga wa Irani, Ayatollah Ali Khamenei, hamwe n'imirambo ya bamwe mu bagize umuryango we baguye mu gitero cyagabwe ku bufatanye bwa Israel n'Abanyamerika tariki 29 Werurwe(3), yajyanywe mu musigiti mu murwa mukuru Tehran.

    Ibiro ntaramakuru bya ISNA byavuze ko bamwe mu bashyitsi b'abanyamahanga bageze muri Irani bari mu bitabiriye umuhango wo kwibuka ababo i Tehran. Biteganijwe ko ibikorwa byo kunamira abapfyue mu ntambara biza gukomeza umunsi wose.

    Mu bayobozi bageze i Tehran kwitabira uyu muhango harimo Minisitiri w’imbere mu gihugu wa Pakisitan, Mohsin Naqvi, na Minisitiri w’ububanyi n’amahanga wa reta y'aba Taliban muri Afghanistan, Amir Khan Muttaqi.

    Byanavuzwe ko abayobozi ba Tajikistan, Ubushinwa n'Ubuhinde biteganijwe ko bazitabira ibi bikorwa.

    Abantu benshi bo mu muryango wa Khamenei, barimo umukwe we, umwuzukuru we, umwe mu bakobwa be n'umugore w'umuhungu we Mojtaba Khamenei, bishwe hamwe na we muri icyo gitero.

    Dukurikije gahunda yatangajwe n'abayobozi ba Irani, imihango yo gusezera no gushyingura Khamenei izakorwa mu byiciro bitandukanye mu minsi ikurikirana.

    Nyuma y'imihango yo mu cyunamo i Tehran ndetse no muri Qom, biteganijwe ko azashyingurwa i Mashhad kuwa kane mu cyumweru gitaha. Mbere yuko ashyingurwa, umurambo we uzajyanwa mu mijyi ya Najaf na Karbala muri Iraq.

    Izindi nkuru wasoma:

  11. Igikombe cy’Isi: Portugal yatsinze Croatia mu intsinzi yabonetse mu buryo butunguranye

    Ikipe y’Igihugu ya Portugal yabonye itike yo gukomeza mu cyiciro gikurikiraho cy’igikombe cy’isi cya FIFA nyuma yo gutsinda Croatia ibitego 2-1, mu mukino warangiye mu buryo butunguranye nyuma y’iminota 18 mu minota y’inyongera.

    Croatia ni yo yabanje kubona igitego cyatsinzwe na Ivan Perišić. Nyuma y’iminota mike, Perišić, yongeye gutsinda ikindi gitego ariko umusifuzi aracyanga kuko babonaga yaraririye.

    Kapiteni wa Portugal, Cristiano Ronaldo, yatsinze igitego cyo kwishyura kuri penaliti ku munota wa 68, ibyatumye iminota ya nyuma y’umukino iba igoye cyane, aho amakipe yombi yashyiraga imbaraga mu gushaka igitego cy’intsinzi.

    Igitego cyahesheje Portugal intsinzi cyatsinzwe na Gonçalo Ramos ku munota wa kane w’iminota y’inyongera .

    Mu masegonda ya nyuma y’umukino, Croatia yibwiraga ko ibonye igitego cyo kwishyura mu buryo butunguranye mu masegonda ya nyuma y’umukino. Icyakora, umukino wahise uhagarara mu gihe cy’iminota igera kuri itanu kugira ngo VAR isuzume icyo gitego. Nyuma yo kugenzura amashusho, hemejwe ko uwagitsinze yari yaraririye, maze igitego kirangwa burundu.

    Abafana ba Croatia bari bizeye ko ikipe yabo yishyura igitego bityo umukino ukajya mu minota y’inyongera, ariko ibyishimo byabo byaje kuyoyoka mu minota ya nyuma.

    Benshi bagaragaje kutishimira icyemezo cy’umusifuzi.

    Nyuma y’iyi ntsinzi, Cristiano Ronaldo na bagenzi be bazahura na Espagne mu mukino utegerejwe na benshi, uzahuza ibi bihugu by’ibituranyi bifite amateka akomeye mu mupira w’amaguru.

    Mbere yaho, Espagne yari yabonye itike itsinze Austria ibitego 3-0 ihita ikomeza mu kindi cyiciro.

    Izindi nkuru wasoma:

  12. Videwo: Reba abakunzi buriye mu nyubako ya Empire State, bambikana impeta hanyuma batabwa muri yombi

    Umugabo n'umugore we b’Abarusiya buriye hejuru y'inyubako ya Empire State iri mu Mujyi wa New York, mbere yo gusezerana. Bageze hejuru bambikana impeta z’urukundo.

    Angela Nikolau w'imyaka 33 na Ivan Beerkus w'imyaka 32,ntabwo bagize amahirwe kuko nyuma yo kumanuka bahise batabwa muri yombi na polisi.

  13. Iran iravuga ko umuhango wo gushyingura Ayatollah Ali Khamenei uzatuma isi yose yumva ubusabe bwayo bwo kwihorera

    Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko ya Irani akaba n’umuyobozi mukuru w’ibiganiro by’ubwiyunge muri icyo gihugu, Mohammad Baqer Qalibaf, yasabye Abanya-Irani kwitabira ari benshi umuhango wo gushyingura uwahoze ari Umuyobozi w’Ikirenga wa Irani, Ayatollah Ali Khamenei, avuga ko kwitabira bizaba ari kimwe mu bikorwa byo kwihorera ku rupfu rwe.

    Mu itangazo yashyize ahagaragara kuwa Kane, Qalibaf yagize ati: "Ndasaba abaturage bose ba Irani kwandika amateka kuri Rebubulika ya Ki-islam ya Irani bitabira umuhango wo gushyingura Khamenei."

    Yongeyeho ati: "Ubusabe bw'igihugu bwo kwihorera bugomba kumvikana hirya no hino ku isi."

    Inama Nkuru y'umutekano w'Igihugu muri Irani yavuze ko izihorera ku rupfu rw'uwahoze ari umuyobozi w'Ikirenga w'icyo gihugu, Ayatollah Ali Khamenei.

    Mu itangazo ryashyizweho umukono n'Umunyamabanga w'Inama Njyanama, Mohammad Baqer Zolqadr, Irani yavuze ko "kwihorera amaraso ya Ayatollah Ali Khamenei bizakorerwa abamwishe."

    Khamenei yishwe ku ya 28 Gashyantare (2) ku munsi wa mbere w'ibitero bya Amerika na Israel kuri Irani.

    Hagati aho, umuvugizi wa Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga ya Pakisitan yatangaje ko Minisitiri w'Intebe wa Pakistani Shehbaz Sharif azitabira umuhango wo gushyingura Khamenei, uzatangira ku wa Gatandatu i Tehran.

    Nk’uko BBC Persian ibitangaza, umuhango wo gushyingura Khamenei uzaba hagati ya tariki ya 4 na 8 Nyakanga (7) mu mijyi ya Tehran, Qom na Mashhad, ndetse hateganijwe n’imihango yi cyunamo mu mijyi ya Bagdad, Kazmin, Karbala na Najaf muri Iraq.

    Izindi nkuru wasoma:

  14. RD Congo : Hatangujwe igeragezwa ry'imiti ishobora kuvura Ebola ya Bundibugyo

    Ishirahamwe Mpuzamakungu ryitaho amagara y'abantu (OMS/WHO) ryatangaje ko hatangujwe igeragezwa ry'imiti ibiri ishobora kuvura ubwoko bwa virusi ya Ebola buri inyuma y'ikiza kiriko gihitana abantu benshi muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo .

    Umurwayi wa mbere yamaze kwakirwa muri iryo geragezwa, nk'uko uwurongoye OMS, Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, yabimenyesheje ku munsi wa Kane.

    Ibiharuro vya OMS vyerekana ko Repubulika ya Demokarasi ya Congo hamaze kwemezwa abarwayi banduye Ebola barenga 1.400, mu gihe abantu 438 bamaze kwemezwa ko bahitanywe n'ico kiza.

    Kugeza ubu, nta rukingo canke umuti vyemewe ku rwego mpuzamakungu vyashobora kuvura ubwoko bwa Ebola bwa Bundibugyo, buzwi ko bwandukira ningoga kandi bukaba bwica benshi.

    Iryo geragezwa rifashwe mu mugongo na OMS, rikaba ririko riratunganywa n'abashakashatsi bo mu kigo ca Congo gikorera mu bushakashatsi mu vy’amagara y’abantu, Ikigo c'Ubushakashatsi ku Ndwara zo mu Bihugu Bishushe co mu Bubiligi hamwe na Kaminuza ya Oxford mu Bwongereza.

    Avugira ku cicaro gikuru ca OMS i Genève, Dr. Tedros yavuze ati:

    "Uno musi twatanguje igeragezwa ry'imiti ibiri ishobora kuvura Ebola, kandi umurwayi wa mbere yamaze kwinjizwa muri iryo geragezwa."

    Yongeyeko ati:

    "N'aho ata muti wemerewe gukoreshwa ku mugaragaro uraboneka, hari abarwayi bamaze gukira. Ariko iyoba dufise imiti yemewe kandi ikora neza, tuba tumaze gukiza ubuzima bw'abantu benshi kurusha."

    Ikiza ca Ebola kiriko cibonekeza muri congo RD Congo no muri Uganda catanguye muri Rusama(5), kandi Ishirahamwe Mpuzamakungu ryitaho amagara y'abantu (OMS/WHO) ryaciye rigishira mu rwego rw'ikiza cihutirwa ku magara y'abantu ku rwego mpuzamakungu.

    Izindi nkuru wosoma:

  15. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.