Impanga zifatanye zatandukanyijwe ku bw'ikoranabuhanga rya VR

Ahavuye isanamu, PA Media
Impanga zo muri Brezil zari zifatanye umutwe zatandukanyijwe ku bw'ikoranabuhanga.
Bernardo na Arthur Lima b'imyaka itatu y'amavuko babagiwe i Rio de Janeiro, ku gikorwa cyayobowe n'ibitaro bya Great Ormond Street i London hifashishijwe ikoranabuhanga rya mudasobwa yiyambaza amashusho atanga amakuru ku bakora ibikorwa byo muri ubu buryo bw'ikoranabuhanga bizwi nka 'virtual reality'.
Amatsinda [y'abaganga] yamaze igihe cy'amezi agerageza ubuhanga bwo gukoresha amafoto y'impanga hifashishijwe amakuru yavuye mu kubanyuza mu cyuma (CT na MRI).
Umuganga w'inzobere mu kubaga, Noor ul Owase Jeelani yabisobanuye nk'igikorwa gisa no 'kujya mu isanzure' (space).
Ni cyo gikorwa cyo gutandukanya abantu bavutse bafatanye gikomeye kurusha ibindi gikozwe, nk'uko bivugwa n'umuryango wagiteye inkunga-- Gemini Untwined --washiznwe na Bwana Jeelani muri 2018.
Yavuze ko ku nshuro ya mbere, abaganga b'inzobere mu kubaga, bari mu bihugu bitandukanye, bambaye ibyuma bifashisha mu kubaga, batangira kubaga basa n'abari mu cyumba kimwe [ku buryo bwa virtual reality].
Izi mpanga cyangwa amahasa mu Kirundi zabazwe inshuro zirindwi, mu gikorwa cyatwaye amasaha 27 n'abaganga 100.

Ahavuye isanamu, PA Media
'Nko kujya ku kwezi kwa muntu'
Igihe Bwana Jeelani yavugaga ku gikorwa cyo kubaga muri ubu buryo bwa virtual reality [VR], yabwiye ibiro ntaramakuru bya PA ati: "Ni byiza cyane rwose. Ni byiza kureba imiterere y'umubiri no kubaga mbere yo gushyira abana mu kaga. Urumva ukuntu biha icyizere abaganga.
"Mu buryo bumwe, ibi bisobanurwa nk'igikorwa gikomeye kurusha ibindi cyo mu bihe byacu, kandi kubikora hifashishijwe amashusho ya VR, ni 'nko kujya ku kwezi kwa muntu'".
Yavuze ko amagerageza yo gutandukanya abana b'abahungu yakozwe mbere ataragenze neza yasobanuraga ko imiterere y'umubiri wabo yakomejwe n'inkovu ku turemangingo, kandi yari "ahangayitse rwose" ku gikorwa kirimo ibyago.
Bwana Jeelani yavuze ko "yari ananiwe burundu" nyuma y'amasaha 27 yo kubaga, aho yafashe akaruhuko k'iminota 15 gusa yo kurya no kunywa amazi, ariko byari binejeje kubona umuryango "wuzuye ibyishimo" nyuma.
Yongeyeho ko, kimwe n'izindi mpanga zifatanye nyuma yo gutandukanywa, umuvuduko w'amaraso w'aba bahungu ndetse n'intiku z'umutima byari hejuru cyane kugeza bongeye guhuzwa nyuma y'iminsi ine bagakorana mu ntoki. Impanga ziri koroherwa mu bitaro, kandi zizafashwa mu gihe cy'amezi atandatu.

Ahavuye isanamu, PA Media
Bizahindura ubuzima
Iyi ni inshuro ya gatandatu Bwana Jeelani akoze igikorwa cyo gutandukanya abantu bavuka bafatanye, binyuze mu muryango Gemini Untwined, nyuma yo kubaga izindi mpanga zo muri Pakistani, Sudani, Isiraheli no muri Turukiya.
Yayoboye igikorwa ari kumwe na Dr Gabriel Mufarrej, umukuru w'ishami ry'ubuganga bwo kubaga abana ku kigo cya Instituto Estadual do Cerebro Paulo Niemeyer muri Brezil.
Dr Mufarrej yavuze ko ibitaro akoramo bimaze imyaka ibiri n'igice byita kuri aba bana kandi ko kubatandukanya ari ibintu "bizahindura ubuzima".
"Kuva ababyeyi b'aba bahungu bava iwabo mu karere ka Roraima bakaza i Rio gushaka ubufasha bwacu mu myaka ibiri n'igice ishize, bahindutse nk'abagize umuryango wacu hano ku bitaro. Tunejejwe no kuba ukubabaga kwaragenze neza cyane."
Bernardo na Arthur, bari hafi yo kuzuza imyaka ine, ni zo mpanga zikuze zifatanye imitwe, zitandukanyijwe.
Uwo muryango wabafashije uvuga ko, uruhinja rumwe mu bihumbi 60 zivuka, ruba rufatanye n'urundi, kandi 5% gusa ni bo baba bafatanye imitwe.










