Covid: Boris Johnson yarwanyije guma mu rugo kuko hapfaga abarengeje 80 gusa – Dominic Cummings

Yatangajwe

Minisitiri w'intebe w'Ubwongereza Boris Johnson yatsese ibirenge mu gukaza ingamba zo kurwanya Covid ubwo imibare yiyongeraga mu mwaka ushize kuko yatekerezaga ko abantu iki cyorezo cyicaga "urebye bose bari hejuru y'imyaka 80", nkuko bivugwa na Dominic Cummings wahoze ari umujyanama mukuru we.

Yanavuze ko Bwana Johnson yamwandikiye ubutumwa amubwira ati: "Sinkemera ibi byose bivugwa na NHS [urwego rw'ubuvuzi rw'Ubwongereza] ko yarengewe ubushobozi".

Minisitiri w'intebe w'Ubwongereza yari yashatse kureka Covid "igakumunzura [igakubura] mu gihugu", aho kugira ngo isenye ubukungu bw'igihugu, nkuko Bwana Cummings abivuga.

Ibi yabivugiye mu kiganiro yagiranye na Laura Kuenssberg, umwanditsi mukuru wa BBC w'inkuru za politiki.

Mu gihe cyose yamaze muri politiki, ubu ni bwo bwa mbere Bwana Cummings atanze ikiganiro kuri televiziyo abazwa n'umunyamakuru.

Mu gusubiza, ibiro bya Minisitiri w'intebe w'Ubwongereza bizwi nka Downing Street, byavuze ko Bwana Johnson "yakoze ibya ngombwa mu kurinda ubuzima n'imibereho, ashingiye ku nama nziza cyane y'abahanga muri siyansi" mu gihe cyose cy'iki cyorezo.

Umuvugizi w'ibyo biro yongeyeho ko leta yarinze ko NHS "irengerwa ubushobozi muri guma mu rugo eshatu zabaye mu gihugu".

Muri icyo kiganiro cyakoze ku ngingo zitandukanye, Bwana Cummings yanavuze ko mu mwaka ushize habura gato ngo iki cyorezo gitangire, Bwana Johnson yari yashatse kugumishaho inama za buri cyumweru agirana n'Umwamikazi imbonankubone.

Ariko uyu wahoze ari umujyanama we amusaba kubireka avuga ko Umwamikazi aramutse arwaye coronavirus bishobora kumuviramo gupfa.

Bwana Cummings yanashyigikiye icyemezo yafashe cyateje impaka cyo gutwara imodoka akajya ku isambu y'ababyeyi be mu karere ka Durham mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bw'Ubwongereza, ubwo guma mu rugo ya mbere yari yamaze gutangira.

Ariko yemera ko "atasobanuye byose" bijyanye n'impamvu zatumye ajyayo, zirimo nk'"impungenge z'umutekano" mu nkengero y'urugo rw'umuryango we i London.

Iki ni cyo kiganiro cya mbere gikomeye Bwana Cummings agiranye n'umunyamakuru, ariko yanasubije ibibazo by'abadepite ku buryo leta yitwaye mu guhangana na Covid.

Ibyo yavugiye muri uko kubazwa n'abadepite byari bikakaye, ariko kuva icyo gihe yanenzwe kunanirwa gutanga gihamya yo kwemeza bimwe mu byo yavuze.

Ibibazo ku guhura n'Umwamikazi

Mu gusubiza amaso inyuma ku gihe iki cyorezo cyatangiraga mu Bwongereza, Bwana Cummings yabwiye BBC ko yagize uruhare mu kubuza Bwana Johnson gukomeza kujya kureba Umwamikazi Elizabeth II, icyo gihe wari ufite imyaka 93, mu nama zabo za buri cyumweru zo mu buryo bw'imbonankubone.

Bwana Cummings yavuze ko ku itariki ya 18 y'ukwezi kwa gatatu mu mwaka ushize, Minisitiri w'intebe yagize ati: "Ngiye kureba Umwamikazi... Ibyo ni byo nkora buri wa gatatu... Ndagiye murebe".

Yongeyeho ko yabwiye Bwana Johnson ati: "Hari abantu muri ibi biro barimo kwishyira mu kato. Ushobora kuba ufite coronavirus. Nshobora kuba mfite coronavirus.

"Ntabwo ushobora kujya kureba Umwamikazi. Byagenda gute uramutse ugiye kureba Umwamikazi ukamwanduza coronavirus? Birumvikana ntabwo ushobora kugenda".

Yakomeje agira ati: "Naravuze nti 'Numwanduza coronavirus agatanga [agapfa], urakora iki? Ibyo ntushobora kubikora. Ntabwo ushobora kubyigerezaho. Ibyo ni ubusazi rwose'.

"Nuko [Minisitiri w'intebe] aravuga - urebye ntabwo yari yabanje kubitekerezaho - ati 'Yego... Ntabwo nshobora kugenda'".

Ibiro bye bya Downing Street byahakanye bivuga ko ibyo bitabayeho, n'ingoro y'Umwamikazi izwi nka Buckingham Palace yanze kugira icyo ibivugaho.