Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
George Pell: Urukiko rukuru rwa Australia rwatesheje agaciro ibyaha byari byaramuhamye byo gusambanya abana
Kardinali George Pell yasohotse muri gereza nyuma yaho urukiko rukuru rwa Australia rutesheje agaciro icyemezo cy'urukiko rwari rwaramuhamije gusambanya abana.
Pell w'imyaka 78 y'amavuko yahoze ari umubitsi w'ibiro bikuru bya Kiliziya Gatolika i Vatican.
Ni we wari uwo ku rwego rwo hejuru cyane muri Kiliziya Gatolika ufungiwe ibyaha nk'ibyo.
Mu mwaka wa 2018, inteko y'abacamanza yasanze ko yasambanyije abana babiri b'abahungu mu mujyi wa Melbourne muri Australia mu myaka ya 1990.
Ariko kuri uyu wa kabiri urukiko rukuru rwa Australia rwatesheje agaciro uwo mwanzuro w'abo bacamanza.
Byatumye ako kanya igihano cy'imyaka itandatu Kardinali Pell yari yarakatiwe gihita kiburizamwo.
Pell yari yarakomeje kuvuga ko ari umwere, kuva polisi yamumenyesha ibyo aregwa mu kwezi kwa gatandatu mu 2017.
Urubanza rwe rwashyize Kiliziya Gatolika mu mazi abira, akaba yari yarigeze kuba umwe mu bajyanama bakuru cyane ba Papa.
Inteko y'abacamanza barindwi b'urukiko rukuru rwa Australia bemeje bose nta n'umwe uvuyemo ko Kardinal Pell ari umwere.
Bavuze ko basanze inteko y'abacamanza bari baramukatiye igifungo mbere batari barize neza ku bimenyetso byose byagaragajwe mu rubanza.
Ni yo nzira ya nyuma yo mu bucamanza yari asigaje yashoboraga kwitura, nyuma yaho mu mwaka ushize urukiko rw'ibanze rushimangiye umwanzuro wo kumuhamya ibyaha.
Mu itangazo yasohoye nyuma yo kugirwa umwere, Kardinali Pell yagize ati:
"Nakomeje iteka kuvuga ko ndi umwere mu gihe nari nkomeje gukorerwa akarengane gakomeye".
Yari amaze iminsi 400 muri gereza ku gihano cy'imyaka itandatu yari yakatiwe mbere. Kandi ubu ntashobora kongera kuburanishwa kuri ibyo byaha.
Yasohotse muri gereza ya Barwon yo muri leta ya Victoria - muri Australia - nyuma gato ya saa munani za mu gitondo ku isaha ya GMT, ni nyuma gato ya saa kumi za mugitondo mu Rwanda no mu Burundi.
Ibitangazamakuru byo muri Australia byatangaje ko yahise atwarwa mu modoka ajyanwa mu nzu y'abihayimana bo mu muryango wa 'Carmelites' mu mujyi wa Melbourne.
Kuki Pell yari afunzwe?
Mu kwezi kwa cumi na kabiri mu 2018, inteko y'abacamanza yasanze ahamwa no gusambanya abana babiri b'abahungu b'imyaka 13 y'amavuko baririmba muri korali.
Iyo nteko yavuze ko yabasambanyirije mu byumba byo mu muhezo byo kuri Kiliziya nkuru ya St Patrick's Cathedral hagati mu myaka ya 1990 ubwo yari Musenyeri mukuru wa Melbourne.
Urukiko rwumvise ubuhamya by'umugabo wavuze ko ari we wenyine ukiriho mu bo yasambanyije. Abandi batangabuhamya babarirwa muri za mirongo na bo barumviswe.
Kardinali Pell yajuririye icyo cyemezo mu rukiko rw'ubujurire rw'i Victoria mu mwaka ushize, ariko abacamanza batatu bashimangira umwanzuro w'urukiko rwa mbere.
Hari ku bwiganze bw'abacamanza babiri bashimangiye uwo mwanzuro, undi mucamanza umwe atora awamagana.
Kurekurwa kwa Pell kwakiriwe gute?
Kardinal Pell yavuze ko akarengane "kakemutse", ndetse avuga ko nta "kibi" yifuriza uwamushinjaga.
Mu itangazo yasohoye yagize ati:
"Ntabwo nshaka ko kugirwa umwere kwanjye kwiyongera ku gikomere n'umubabaro abantu benshi cyane bafite; mu by'ukuri igikomere n'umubabaro biriho birahagije ubwabyo".
"Ariko urubanza rwanjye ntabwo rwari urwa Kiliziya Gatolika; nta n'ubwo rwari igipimo cyo kureba uko abategetsi ba Kiliziya Gatolika muri Australia bitwaye ku cyaha cy'abihayimana basambanya abana".
Se w'umuhungu umwe wapfuye muri abo babiri baririmbaga muri korali, yaguye mu kantu kubera kugirwa umwere kwa Pell, nkuko umwunganizi we mu mategeko yabivuze.
Lisa Flynn, uwo munyamategeko, yagize ati:
"Avuga ko nta cyizere akigirira urwego rw'ubucamanza mpanabyaha rwacu [rwo mu gihugu cyacu]".
Minisitiri w'intebe wa Australia, Scott Morrison, yagize ati:
"Urukiko rukuru rwafashe icyemezo cyarwo kandi ibyo bigomba kubahirizwa".
Yongeyeho ko buri gihe aba azirikana abarokotse ibyaha by'ihohoterwa, avuga ko kuri bo "no kubiganiraho byonyine byongera kubakomeretsa bikomeye".
Polisi yo muri leta ya Victoria yatangaje ko igishishikajwe no "gukora iperereza ku byaha by'ihohoterwa rishingiye ku gitsina no gutanga ubutabera kuri bo hatitawe ku myaka myinshi yaba ishize bibaye".
Ibya Pell na Kiliziya Gatolika bigiye kugenda gute?
I Vatican kwa Papa bariruhutsa ku mutima kubera iki cyemezo cy'urukiko rukuru rwa Australia cyatesheje agaciro ibyaha Pell yari yarahamijwe mbere.
Kuri uyu wa kabiri, habura amasaha ngo urukiko rugire Pell umwere, Papa Francis yasomye misa ye ya mugitondo asabira abakatiwe mu manza z'akarengane.
Ariko ntabwo yigeze avuga Kardinali Pell mu izina.
Papa Francis yari yaririnze kumanura George Pell mu ntera yari agezeho muri Kiliziya Gatolika, mu gihe cyose inzira zose zo mu bucamanza atari bwaziheture.
Ariko na n'ubu ntibizwi niba Kardinali Pell azasubira mu mirimo ye nk'umubitsi w'i Vatican.
Mbere yuko atangira kuburanishwa, yari yaratangiye gahunda y'amavugurura.
Yatangije gahunda yuko akayabo k'imari ya Vatican igenzurwa bikomeye uko ikoreshwa - mu buryo bw'igenzura bwo ku rwego rwo hejuru butari bwarigeze bubaho mbere.
Ndetse iyo gahunda y'amavugurura ye yarwanyijwe bikomeye n'ababifitemo inyungu zihariye b'imbere muri Kiliziya Gatolika.