Beirniaid yr Eisteddfod yn 'sarhaus' drwy ddisgrifio nofel awdur fel un gan AI

Mae awdur sydd wedi dysgu Cymraeg wedi dweud fod beirniaid Gwobr Goffa Daniel Owen yn "sarhaus" tuag at ei nofel.

Daw wedi iddyn nhw ddweud yn y seremoni ddydd Mawrth eu bod yn credu i un o'r ymgeiswyr ddefnyddio deallusrwydd artiffisial yn eu gwaith.

Fe gysylltodd awdur y nofel, Romy Wood o Gaerdydd, gyda BBC Cymru yn dweud nad oedd hi wedi defnyddio AI i ysgrifennu'r nofel.

Yn ôl y beirniaid, sy'n gweithredu'n annibynnol i'r Eisteddfod Genedlaethol, maen nhw'n "llwyr dderbyn canllawiau parch yr Eisteddfod".

Rebecca Thomas o Gaerdydd gipiodd Gwobr Goffa Daniel Owen am ei nofel Ynys Gwales.

Yn ôl y beirniaid Meinir Wyn Edwards, Llwyd Owen a Lleucu Roberts, roedd hi'n "gywilyddus" bod un o'r naw ymgeisydd wedi penderfynu defnyddio AI mewn "cystadleuaeth mor bwysig â hon".

Enw'r darn dan sylw oedd Y Dderwen gan Lithedora, ac fe gafodd y nofel ei gosod "ar waelod y pentwr" yn ôl y beirniaid.

Mae Romy Wood wedi dysgu Cymraeg yn Nant Gwrtheyrn, ac yn teimlo fod y beirniaid wedi bod yn "sarhaus" tuag at ei "nofel bersonol".

"Oedd e'n stori bersonol am fy nheulu felly oeddwn i eisiau ysgrifennu'r llyfr, ond gan fy mod wedi dysgu roeddwn i eisiau trio ysgrifennu rhywbeth yn y Gymraeg.

"O'n i jest isio trio, o'n i'n licio'r nofel felly wnes i ddewis Gwobr Daniel Owen fel rhywbeth i anelu at."

Ychwanegodd bod ei hyder fel siaradwr Cymraeg "wedi'i chwalu".

"O'n i'n disgwyl dod yn olaf ond o'n i ddim yn meddwl bod hi'n gywilyddus.

"Roedd y seremoni yn ofnadwy, roedd pobl yn chwerthin am fy mhen.

"Oeddwn i'n devastated. O'n i'n meddwl thank god doeddwn i ddim yn y babell gyda 'mhlant, gyda'n rhieni yn llefain y glaw."

Mae BBC Cymru wedi gweld cadarnhad fod Romy Wood wedi cystadlu yn y gystadleuaeth.

Yn ôl yr Eisteddfod Genedlaethol: "Os bydd beirniad yn gofyn i waith gael ei wirio, mae gennym broses yn ei le sy'n cynnwys cyngor cyfreithiol.

"Ar hyn o bryd, fodd bynnag, nid oes proses awtomatig na system sy'n ein galluogi i wirio am ddefnydd o AI a llên-ladrad."

Ychwanegon nhw gan nad oedd gwaith Lithedora yn y categori uwch "ni ofynnwyd iddo gael ei wirio yn y modd hwn".

Anfonodd Romy Wood lythyr at yr Eisteddfod yn dweud: "I fod yn glir, dwi ddim am gwestiynu eich penderfyniad i fy rhoi ar y gwaelod a dwi'n falch iawn gweld bod Rebecca Thomas yn fuddugol.

"Beth dwi am agor yma ydy trafodaeth ynghylch a ydy hi'n dderbyniol chwerthin a gwawdio ein gilydd, yn enwedig mewn lleoliad cyhoeddus ac mewn cyd-destun sy'n cael ei ddarlledu ar ein sianel annwyl S4C, yn ogystal ag ar y BBC."

Dywedodd nad ydy hi wedi cael ymateb o'r Eisteddfod Genedlaethol i'w llythyr.

Dywedodd Meinir Wyn Edwards yn y feirniadaeth: "Does dim cynllun na bwa storïol yn y nofel yma, ac mae'r mynegiant carbwl a gwallus yn gwneud y cyfan bron yn amhosib ei ddarllen.

"Cymaint felly nes ein bod ni yn amau mai peiriant deallusrwydd artiffisial sydd wedi creu'r nofel a bod yr awdur ddim wedi trafferthu darllen dros y gwaith chwaith.

"Yn ôl Llwyd Owen, yr unig gysur yw hyn - os mai dyma'r gorau sydd gan ein darpar uwch-arglwyddi i'w gynnig, mae dyfodol llenyddiaeth Cymru yn ddiogel."

Mewn ymateb i sylwadau Romy Wood fe ddywedodd y beirniaid, Lleucu Roberts, Meinir Wyn Edwards a Llwyd Owen eu bod nhw'n "llwyr dderbyn canllawiau parch yr Eisteddfod".

"Mae'n ddrwg calon gennym ein bod wedi peri gofid, ond roedd y tri ohonom yn unfarn mai rhyw fath o ddeallusrwydd artiffisial oedd wedi creu'r gwaith.

"Braf gweld dysgwyr yn hogi eu crefft ar gystadlaethau'r Eisteddfod. Rhyw ddydd, diau y gwelwn yr awdures newydd hon i'n hiaith yn gwisgo'r Fedal.

"Llongyfarchiadau gwresog iawn i Rebecca Thomas ar greu nofel wirioneddol arbennig."

Yn ôl yr Eisteddfod Genedlaethol: "Mae beirniaid yr Eisteddfod yn gwbl annibynnol, mae'n bwysig i ni fel sefydliad barchu'r annibyniaeth honno.

"Ar yr un pryd, rydym am weld adborth yn cael ei gyflwyno mewn ffordd barchus, ac adeiladol, ac ni fyddwn byth am i unrhyw gystadleuydd deimlo bod y profiad wedi'i ddifetha gan y ffordd y cafodd yr adborth ei roi.

"Mae annog dysgwyr i gymryd rhan yn llawn yn ein cystadlaethau hefyd yn egwyddor hollbwysig i ni, fel rhan o'n hymrwymiad i gefnogi twf y Gymraeg ac i groesawu siaradwyr newydd i'n cystadlaethau.

"Byddwn yn rhannu'r adborth â'r panel o feirniaid ac yn ei ystyried wrth barhau i feithrin amgylchedd cynhwysol a chefnogol i bawb sy'n cymryd rhan."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.