Daniel Davies
Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

Ar hyd y blynyddoedd dwi wedi gwylio cyfarfodydd di-ri o’r Senedd - rhai ohonyn nhw’n llai cofiadwy nag eraill.

Ond mae heddiw am fod yn gyfarfod tra gwahanol, gyda newid mawr wedi bod yng ngwleidyddiaeth Cymru.

Des i lawr i’r siambr yn gynnar i sicrhau fod mod i’n cael tocyn i’r galeri cyhoeddus.

Mae ‘na alw mawr am seddi i wylio’r sesiwn heddiw, yn ôl y sôn, gyda’r holl aelodau newydd yn gwahodd eu teuluoedd i’r Bae.

Dros Frecwast
BBC Radio Cymru

Un fydd yn "sicr yn cefnogi" Huw Irranca-Davies fel Llywydd y Senedd y prynhawn 'ma ydy aelod newydd Llafur dros Gaerdydd Penarth, Huw Thomas.

Yn siarad ar Dros Frecwast y bore 'ma, dywedodd Mr Thomas - sydd wedi bod yn arweinydd Cyngor Caerdydd - bod Huw Irranca-Davies yn "wleidydd o statws fydd yn gallu cynnal disgyblaeth ac urddas o fewn y Senedd".

Mr Irranca-Davies oedd y dirprwy brif weinidog yn ystod cyfnod Eluned Morgan yn brif weinidog, a bu hefyd yn gwasanaethu fel ysgrifennydd amaeth.

Ychwanegodd Mr Thomas: "Mae ganddo brofiad yn y Senedd ei hunan a San Steffan, sydd yn ddefnyddiol, dwi'n credu. Felly dwi’n mawr obeithio fod y niferoedd yno i ethol Huw yn Llywydd.”

Dydd Sul dywedodd Ken Skates - arweinydd dros dro Llafur yn y Senedd wedi i Eluned Morgan golli ei sedd - y byddai aelodau'r blaid yn cyfarfod ddydd Llun i benderfynu ar eu sefyllfa, ond “roedd y teimlad o gefnogi Reform yn un hynod amhleserus i holl aelodau’r grŵp”.

Dywedodd Jane Dodds o’r Democratiaid Rhyddfrydol: “Ni fyddwn yn cefnogi unrhyw brif weinidog Reform UK”, gan ychwanegu: “Byddaf yn ymatal os mai enw Rhun fydd yn cael ei gynnig.”

Dywedodd arweinydd y Blaid Werdd, Anthony Slaughter, fod cefnogi Rhun yn “no-brainer”, am fod gan Blaid Cymru “fandad clir iawn” ac “mae’n rhaid i ni yrru neges glir ei fod yn amser am wleidyddiaeth adeiladol yng Nghymru”.

Dywedodd Llŷr Powell wrth BBC Cymru y bydd aelodau Reform o’r Senedd yn enwebu eu harweinydd, Dan Thomas, i fod yn brif weinidog.

Mae Rhun ap Iorwerth wedi cadarnhau mai nod Plaid Cymru yw ffurfio llywodraeth leiafrifol, gan gydweithio gyda phleidiau eraill ar ddeddfwriaeth a chyllidebau unigol.

Dywedodd dros y penwythnos ei fod "barod i ffurfio llywodraeth nesaf Cymru ac rydym yma fel cynrychiolwyr o Gymru gyfan - heb amheuaeth, pob cymuned".

"Byddwn yn gwneud popeth i ad-dalu'r ffydd y mae pobl wedi rhoi ynom ni, oherwydd mae gennym yr awch amlwg i wneud gwahaniaeth i'r hyn sy'n bwysig i fywydau pobl.

"Rydym yn cofio am y rheiny a wnaeth yr holl waith caled i Gymru ac sydd ddim yma i weld hyn.

"'Da ni'n gwneud hyn dros Gymru gyfan, a fy mraint i yw bod yma rŵan fel darpar brif weinidog fel rhan o grŵp o 43 o aelodau."

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Daniel Davies
Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

“Diwrnod mawr,” meddai Rhun ap Iorwerth wrth iddo frasgamu mewn i’r Senedd y bore 'ma. Mae'n amhosibl anghytuno â hynny.

O’n i yma yn gynnar yn darlledu i Radio Cymru cyn i Mr ap Iorwerth gael ei benodi, siŵr o fod, fel prif weinidog Cymru - y cyntaf i beidio â bod yn aelod o’r Blaid Lafur.

Efallai wnaiff helynt San Steffan dynnu’r sylw i ffwrdd o Fae Caerdydd heddiw, ond canlyniad trychinebus yr etholiad i Lafur yw’r cyd-destun i ddigwyddiadau yn y naill le.

Bydd angen i'r Senedd newydd, sydd â 96 aelod, hefyd benderfynu heddiw pwy fydd Llywydd nesa' Senedd Cymru - gydag enwau Huw Irranca-Davies o Lafur a Paul Davies o'r Ceidwadwyr yn y ras.

Dydd Llun doedd hi ddim yn glir a fyddai'r bleidlais i ethol prif weinidog yn mynd yn ei blaen heddiw, oherwydd ansicrwydd ynghylch pwy fyddai'n cymryd swydd y dirprwy Lywydd.

Ond yn unol â rheolau sefydlog y Senedd, mae llefarydd ar ran Plaid Cymru bellach wedi cadarnhau y bydd y blaid yn enwebu rhywun ar gyfer y rôl.

Os yw'r Llywydd yn aelod o wrthblaid - fel Huw Irranca-Davies o Lafur neu Paul Davies o'r Ceidwadwyr - yna mae rhaid i'r dirprwy Lywydd fod yn aelod o'r llywodraeth.

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Mae disgwyl i Rhun ap Iorwerth gael ei gadarnhau'n brif weinidog nesaf Cymru yng nghyfarfod cyntaf y Senedd heddiw, yn dilyn buddugoliaeth hanesyddol ei blaid yn yr etholiad.

Daeth Plaid Cymru â chanrif o lwyddiant etholiadol Llafur yng Nghymru i ben yr wythnos diwethaf, ynghyd â 27 mlynedd wrth y llyw yng Nghaerdydd.

Mae'r llwybr nawr yn glir i Mr ap Iorwerth gael ei gadarnhau yn brif weinidog gan fod disgwyl i Lafur a'r Democrat Rhyddfrydol Jane Dodds ymatal, tra bod dau aelod newydd y Gwyrddion yn bwriadu cefnogi Plaid Cymru.

Rhun ap Iorwerth fydd arweinydd cyntaf Llywodraeth Cymru i beidio â bod o'r blaid Lafur.

Croeso i'n llif byw ar ddiwrnod hanesyddol i wleidyddiaeth yng Nghymru.

Wedi eu llwyddiant yn yr etholiad yr wythnos diwethaf, mae disgwyl y bydd arweinydd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth, yn cael ei ethol yn brif weinidog wrth i'r Senedd newydd gyfarfod am y tro cyntaf.

Ond mae gwaith i'w wneud cyn hynny, gyda'r Senedd angen ethol Llywydd a dirprwy Lywydd yn gyntaf.

Arhoswch gyda ni am y cyfan!

Ffynhonnell y llun, PA Media