ኢትዮጵያ

ፖለቲካ

ሴቶች

ጤና

ስፖርት

ጥበብ

ቴክኖሎጂ

ምጣኔ ሃብት

ዜና

ቪዲዮ

ይመልከቱ

Radio

ያድምጡ

በሰሜናዊቷ አፍሪካ አገር አልጄሪያ የምግብ ዋጋ በከፍተኛ ደረጃ እየጨመረ ሲሆን ለዚህም የአንበሳ ድርሻውን የያዘው በአገሪቱ የተከሰተው የዘይት እጥረት ነው።

በዘይት እጦት እየተንገፈገፉ ያሉት አልጄሪያውያን

በሩሲያና በዩክሬን ጦርነት ምክንያት በአፍሪካ የስንዴ እጥረት ሊከሰት አንደሚችል የተባበሩት መንግሥታት አስጠነቀቀ።

በዩክሬን ጦርነት ሳቢያ በአፍሪካ የስንዴ እጥረት ሊከሰት እንደሚችል ተገለጸ

ከሰሞኑ የምግብ ዘይት ዋጋ መናር የኢትዮጵያውያን ዋነኛ መነጋገሪያ አጀንዳ ሆኖ ሰንብቷል። ትልቁን የገበያ ደርሻ በሚይዘው የፓልም ዘይትም ሆነ በሱፍ (ሰንፍላወር) ዘይት ላይ ድንገተኛ የሆነ ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪ ታይቷል። ይህም በተጠቃሚው ላይ ከፍተኛ ጫናን ፈጥሯል። እንደው በድንገት የዘይት ዋጋ ለምን ጣራ ይነካል? ስንል አምራቾችን፣ ጅምላ አካፋፋዮችን፣ ቸርቻሪዎችን እና የሚመለከተውን የመንግሥት አካል ጠይቀናል።

የኢትዮጵያ የምግብ ዘይት እጥረት አዙሪት እና ምክንያቱ

ዓይነታቸው ብዙ ነው። ክብደትን ይቀንሳል እንዲሁም ሰውነትን ያጸዳል ብለው ቃል ከሚገቡ የፍራፍሬ እና የአትክልት ጭማቂዎች እስከ ዝቅተኛ የካሎሪ ይዘት ያለው ጭማቂዎች እና ሾርባዎች ይደርሳል።

ክብደት ለመቀነስ የሚወሰዱ ፈሳሽ ምግቦች ይጠቅማሉ? ጤናማስ ናቸው?

የዓለም አቀፉ ምግብ ፕሮግራም ኃላፊ ዴቪድ ቢዝሊ የዩክሬን ጦርነት የምግብ ዋጋን እንደሚያንረውና ያላደጉ አገራትን ምጣኔ ሃብት ሊያደቅ እንደሚችል አስጠነቀቁ።

'በዩክሬን ጦርነት ሳቢያ የምግብ ዋጋ ጣራ እየነካ ነው'

ከሰሞኑ የዘይት ዋጋ መናር የሸማቾች ራስ ምታት ሆኗል። ከዋጋው ንረት ባሻገር በገበያው ላይ እጥረት መፈጠሩን በማንሳት በርካታ ሸማቾች ቅሬታ ያሰማሉ። ለመሆኑ ምግባችንን ለማብሰል ዘይት የግድ ነው?

ምግብ ያለ ዘይት ማብሰል እንችላለን?

ለመሆኑ ዓይን የማትሞላዋ ጤፍ ምን ምን ነገሮችን ይዛለች? የዘርፉ ምሁራን ከ600 የሚልቁ የጤፍ ዝርያዎች አሉ ሲሆን ሁሉም በተለያየ መጠን የሚገለጽ ንጥረ ነገር ቢኖራቸውም በጥቅሉ ጤፍ ካርቦሃይድሬት፣ አይረን/ብረት፣ ፕሮቲን፣ ከስንዴ እና ሩዝ የተሻለ ስብ (ፋቲ አሲድ)፣ ሚነራል፣ ካልሺየም እና ፋይበርን ጨምሮ በርካታ ንጠረ ነገሮችን እንደያዘ ይመሰክራሉ። ለመሆኑ የእለት እንጀራችን ምን ያህል ለጤናችን ጠቃሚ ነው?

አዘውትረን የምንመገበው እንጀራ ለጤናችን ምን ያህል ይጠቅመናል?

እንጀራ መጋገርን እንደ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ የተማረችው ከእናቷ ነው። እጆቿ ለሥራ ሳይደርሱ በፊት ከእናቷ የተማረችው ይህ ሙያ ባሕር ማዶ ተሻግሮ ሕይወቷን በዚህ መልክ ይጽፋል ብላ አስባ አታውቅም።

'ሊጥ መጥኖ ቀድቶ እንጀራ የሚያሰፋ' ዘመናዊ ማሽን የፈጠረችው ኢትዮጵያዊት

ልጅ በዕድሉ አያድግም። ይልቁንም በቂ እንክብካቤ፣ እንቅልፍ፣ አካላዊ እንቅስቃሴ እና መልካም ከባቢን ጨምሮ በርካታ ጉዳዮች ከግምት ውስጥ ገብተው የልጆችን ዕድገት ይወስናሉ።

በልጆቻችን ምሳ ዕቃ ሊቋጠር የሚገባው ምግብ ምንድን ነው?

በአሜሪካዋ የካሊፎርኒያ ግዛት በርካታ መኖሪያ ቤቶች ሰብሮ እየገባ የሰዎች ምግብ የሚበላው ግዙፍ ድብ በፖሊስ እየታደነ ነው።

በአሜሪካ መኖሪያ ቤቶችን እየሰበረ ምግብ የሚሰርቀው ግዙፍ ድብ በፖሊስ እየታደነ ነው

ይህም ምግብ በሰው ልጆች አካላዊ እና አዕምሮአዊ ዕድገት ውስጥ ካለው ቁልፍ ተግባር አልፎ ማኅበራዊ ትስስርን የሚገነባ ተጨማሪ መንገድ መሆኑን ያመላክት ይሆናል። የሆነው ሆኖ የምግብ ዋነኛ ዓላማዎች ሁለት ናቸው - ለሰውነት ጉልበት እና ኃይልን መስጠት እንዲሁም በሽታ የመከላከልን ሥርዓትን ማዳበር። የምግብ ተግባር ይህ ከሆነ በቀን ስንት ጊዜ፣ ምን እና እንዴት እንመገብ?

በቀን ሦስት ጊዜ ባንመገብስ?

አመጋገባችን ከጤናችን ጋር መሳ ለመሳ የሚሄድ መሆን እንዳለበት የዘርፉ ባለሙያዎች ይናገራሉ። አትክልት፣ ፍራፍሬ፣ ጥራጥሬዎችን፣ ለውዝን የመሰሉ የቅባት እህሎችን አዘውትሮ መመገብ ለጤናና ለሰውነት ዕድገት የተሻለ ጥቅም ያስገኛል። ባለሙያዎቹ አክለውም ተመሳሳይ ምግብን አዘውትሮ መመገብ የተሟላና ለሰውነት የሚያስፈልጉ ንጥረ ነገሮችን ከማግኘት ያርቃል ብለዋል። እነዚህ ባለሙያዎች መመገብ ስላለብን ብቻ ሳይሆን እንዳናዘወትራቸው የሚመክሩን የምግብ አይነቶችም አሉ።

ባለሙያዎች እንዳናዘወትር የሚመክሩን አምስት የምግብ አይነቶች

ጎብኝዎች ወደ ኤቨረስት ለመሄድ ካትማንዱን ከመሰናበታቸው በፊት በ'ቶፕ ኦፍ ዘ ዎርልድ ሬስቶራንት' ተገኝተው የኢትዮጵያን ጨምሮ ሌሎች ምግቦችን ያጣጥማሉ። ሲመለሱም ቢሆን ማረፊያቸው ነው።

ከኤቨረስት ተራራ ግርጌ የኢትዮጵያን ምግቦችና ሥነ ጽሑፍ የምታስተዋውቀው ኢትዮጵያዊት

ቻይናውያን አዲስ ዓመታቸውን ዛሬ፣ ሰኞ ጥር 24/2014 ዓ.ም ይይዛሉ። በመቶ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ቻይናውያን የአዲስ ዓመት ክብረ በዓልን ከቤተሰቦቻቸው ጋር ለማክበር ከተለያዩ ስፍራዎች ወደ ቤተሰቦቻቸው ያቀናሉ።

ከቀሪው ዓለም ለየት የሚለው የቻይናውያን አዲስ ዓመት እና አከባበሩ

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የዓለም ምግብ ፕሮግራም በሰሜን ኢትዮጵያ የከፋ ረሃብ ሊከሰት እንደሚችል አስጠነቀቀ።

በሰሜን ኢትዮጵያ የከፋ ረሃብ ሊከሰት እንደሚችል የዓለም ምግብ ፕሮግራም አስጠነቀቀ

በኢትዮጵያ የጤናማ አመጋገብን መመሪያ [dietary guideline] ከአንድ ወይም ከሁለት ወር በኋላ ይፋ እንደሚሆን በኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢኒስቲትዩት የምግብ ስርዓት እና ስነ ምግብ ምርምር ዳይሬክተሩ ዶ/ር ማስረሻ ተሰማ ለቢቢሲ ገለጹ።

ኢትዮጵያ የጤናማ አመጋገብ መመሪያን ይፋ ልታደርግ ነው

ሳይንቲስቶች በኢትዮጵያ ከዋነኛ ተክሎች አንዱ የሆነው እንሰት በአየር ንብረት ለውጥ በርካታ ቀውሶችን እያስተናገደች ላለችው ዓለም ልዕለ ምግብ እንዲሁም ነፍስ አድን ሊሆን ይችላል እያሉ ነው።

የኢትዮጵያ እንሰት፡ በዓለም የአየር ንብረት ለውጥ ላይ ተስፋን የፈነጠቀው ልዕለ ምግብ

በቻይና ዢያን ከተማ በእንቅስቃሴ ገደብ ምክንያት የምግብ እጥረት ስጋት በመፈጠሩ ነዋሪዎች ንብረታቸውን በምግብ እየቀየሩ ነው።

የእንቅስቃሴ ገደብ በተጣለባት የቻይና ከተማ ነዋሪዎች ንብረታቸውን በምግብ እየቀየሩ ነው

ያሳለፍነው የኅዳር ወር ክረምቱን ተሰቅሎ የሚቆየው የበርበሬ ዋጋ የሚረጋጋበት፤ አዲስ ምርት የሚገባበት እና በርካታ ኢትዮጵያዊያን ረዘም ላለ ጊዜ የሚያቆያቸውን የበርበሬ ምርት የሚሸምቱበት ነው። ወቅቱ ገበሬው፣ ሸማቹ፣ ነጋዴው እና ደላላው በጋራ የሚረባረቡበት ነው። ታዲያ ካለፈው ሐምሌ ወር ጀምሮ በእነዚህ አከፋፋዮች ዘንድ ያልተለመደ ምርት "የቻይና በርበሬ" በሚል ስያሜ ብቅ ብሎ መስከረም አጋማሽ ላይ መጥፋቱን ነጋዴዎች ይናገራሉ።

የኢትዮጵያን ገበያ ያንኳኳው 'የቻይና በርበሬ' የት ገባ?

ሰሞኑን በርካታ ሰዎች 'በኃይለኛ ጉንፋን' ተይዘው ከአሳሳቢው የኮሮናቫይረስ ስጋት ጋር ተደምሮ ግራ መጋባት ተፈጥሯል። ሕመሙ ኮቪድ ካልሆነ ምንድን ነው? እንዴትስ ነው እንዲህ የተስፋፋው? የሚሉ ጥያቄዎች በስፋት እየተነሱ ነው። ቢቢሲ ያነጋገራቸው ዶክተር በአሁኑ ወቅት በርካቶችን ለሕመም የዳረገውና በተለይ ህጻናት ላይ የሚበረታው ጉንፋን መሰል በሽታ ምክንያቱ "የጥንቃቄ ጉድለትን ነው" ይላሉ።

ሰሞነኛው ጉንፋን ማንን ለከፋ ጉዳት ሊዳርግ ይችላል?

ምናልባት በዓላት ሲደርሱ ለቤተሰቦቼ ቆንጆ ምግብ ባበስልላቸው ብለው አስበው ይሆናል። በዓላት ወቅት አብዛኛው ሰው ጣፋጭ ምግብ ሰርቶ ቤተሰቦቹን ስለማብላት ያስባል።

ጣት የሚያስቆረጥሙ ምግቦችን የሚያበስሉ ሮቦቶች ሥራ ላይ መዋል መነጋገሪ እየሆነ ነው

የመንግሥታቱ ድርጅት የዓለም ምግብ ፕሮግራም በሚቀጥሉት ስድስት ወራት በኢትዮጵያ ለሚያቀርበው ድጋፍ ከፍተኛ የገንዘብ ጉድለት እንዳጋጠመው ገለጸ። ይህ የገንዘብ ችግር ድርጅቱ በኢትዮጵያ ውስጥ በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ ዜጎችና ስደተኞች የምግብ ድጋፍ እንዲሁም አልሚ ምግቦች ለሚያስፈልጋቸው ሰዎች በሚያቀርበው ድጋፍ ላይ ተጽዕኖ እንደሚኖረው አመልክቷል።

የዓለም ምግብ ፕሮግራም በኢትዮጵያ ለሚያቀርበው ድጋፍ የገንዘብ እጥረት እንዳጋጠመው ገለጸ

ቅንጡ የሚባሉ ምግቦች በዋጋ ውድ ናቸው። በቀላሉም አይገኙም። የምግብ ታሪክ የሚያጠናው ፖሊ ራሰል እንደሚለው፤ በአንድ ወቅት ብዙም ውድ ያልነበሩ ምግቦች በሌላ ዘመን በዋጋ የናሩበት አጋጣሚ አለ። ከዚህ በተቃራኒው የ 'ሀብታሞች' ብቻ ይባሉ የነበሩ የምግብ አይነቶች በስፋት ጥቅም ላይ ሲውሉም በታሪክ ታይቷል። ለዚህ ዋነኛ ምሳሌ ስኳር ነው ይላል በኢንዲያና ዩኒቨርስቲ የአንትሮፖሎጂ መምህሩ ሪቻርድ ዊልክ።

የአየር ንብረት ለውጥ ቡና እና ቸኮሌትን ውድ ያደርጋቸው ይሆን?

አራት ናቸው። አራቱም የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጤና ሳይንስ ኮሌጅ የ4ተኛ ዓመት የፋርማሲ ተማሪ እና በአንድ ዶርም ውስጥ የሚኖሩ። ተማሪዎቹ ናኦል አዱኛ፣ ኪሩቤል እንግዳወርቅ፣ ሙሴ አብርሃም እና ዮሴፍ ታሪኩ ከባቄላ እና ከገብስ ለሕፃናት የሚሆን አልሚ ምግብ ፈጥረዋል። ፋባርሊ የተባለው ብስኩት የፕሮቲን እጥረት ለገጠማቸው ኢትዮጵያውያን ሕፃናት ታስቦ ነው የተዘጋጀው።