ኢትዮጵያ

ፖለቲካ

ሴቶች

ጤና

ስፖርት

ጥበብ

ቴክኖሎጂ

ምጣኔ ሃብት

ዜና

ቪዲዮ

ይመልከቱ

Radio

ያድምጡ

ከ4ሺህ 500 ዓመታት በላይ ያስቆጠረው የፈርዖን ‹ሶላር ጀልባ› ወደ ግብፅ ሙዚየም ተዛወረ

በአውሮፓውያኑ 2015 በመንግሥት ስር ባለው ብሔራዊ የሴቶች ምክር ቤት (ኤንሲደብልዩ) በታተመ ጥናት መሰረት በየዓመቱ በትዳር ውስጥ 6500 ያህል ሴቶች ይደፈራሉ፣ ወሲባዊ ትንኮሳ እንዲሁም ሌሎች አስገዳጅ ነገሮችን እንዲፈጽሙ ይገደዳሉ ይላል።

"ባለቤቴ መልዓክ ነበር ከዚያ ደፈረኝ"

የግብጽ መገናኛ ብዙኃን የሕዳሴ ግድቡ ሁለተኛ ዙር የውሃ ሙሌትን በተመለከተ ሲያሰራጩ የነበረውን ዘገባ የውጪ ጉዳይ ሚንስቴር አጣጣለ። ከሰሞኑ በርካታ የግብጽ መገናኛ ብዙኃን "ኢትዮጵያ ያቀደችውን ያህል ውሃ ማከማቸት አልቻለችም" የሚሉ ዘገባዎችን ሲያሰራጩ ነበር።

ኢትዮጵያ የግብጽ መገናኛ ብዙኃን ዘገባዎችን ውድቅ አደረገች

በግብጽ ገናና ስም ካላቸው ጋዜጠኞች አንዱ የሆነው አብዱናስር ሰላማ ፕሬዝዳንት አብዱልፈታህ አልሲሲን ከሥልጣን ይልቀቁ ሲል በይፋ በመናገሩ ዘብጥያ ወረደ፡፡

ሥመ ጥሩ ግብጻዊ ጋዜጠኛ በሕዳሴው ግድብ ዙርያ ፕሬዝዳንት አል ሲሲን በመተቸቱ ዘብጥያ ወረደ

ከጥቂት ሳምንት በፊት የተጀመረው የታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግደብ ሁለተኛ ዙር የውሃ ሙሌት መጠናቀቁ ተገለጸ። ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ ላይ እየገነባች ያለችው የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ሁለተኛ ዙር ውሃ ሙሌት መጠናቀቁን የውሃ፣ ኢነርጂ እና መስኖ ሚንስትሩ ዶ/ር ኢንጅ. ስለሺ በቀለ አስታውቀዋል። "የሁለተኛው ዙር የውሃ ሙሌት በመጠናቀቁ እጅግ በጣም ደስተኛ ነኝ" ያሉት ዶ/ር ኢንጅነር ስለሺ "ግድቡ በአሁኑ ወቅት መያዝ የሚያስፈልገውን ውሃ ይዟል" ብለዋል።

የሕዳሴ ግድብ ሁለተኛ ዙር የውሃ ሙሌት ተጠናቀቀ

ኢትዮጵያ ሱዳንና ግብፅ በአፍሪካ ህብረት ጥላ ስር ወደሚደረገው የሶስትዮሽ ድርድር እንዲመለሱ ጠይቃለች።

ሱዳንና ግብፅ ወደ ሶስትዮሽ ድርድሩ እንዲመለሱ ኢትዮጵያ ጠየቀች

በተለይም የሕዳሴ ግድብ ሙሌትም ጋር ተያይዞ ግብጽና ሱዳን የሕዳሴ ግድብ የትብብር መግለጫ ስምምነትን (የመርሆዎችን ስምምነት) በመጥቀስም ሲሟገቱ ይሰማል።

ሦስቱ አገራት በሕዳሴ ግድብ ዙሪያ የተፈራረሙት የመርሆዎች ስምምነት ይዘት ምንድነው?

ሱዳን እና ግብፅ በጉዳዩ ላይ የመንግሥታቱ ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት እንዲመክር ጠርተው ነበር። ምክር ቤቱም በጉዳዩ ላይ ውይይት አካሂዷል። ለመሆኑ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት ማን ነው? ኃላፊነቶቹስ ምንድን ናቸው?

የግድቡን ጉዳይ የተመለከተው የፀጥታው ምክር ቤት ማን ነው? ኃላፊነቶቹስ ምንድን ናቸው?

የታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ሲነሳ በቀዳሚነት ስማቸው ከሚጠቀሱ ሰዎች መካከል አንዱ የሆኑት የውሃ፣ መስኖና ኤነርጂ ሚኒስትሩ ዶክተር ኢንጂኒየር ስለሺ በቀለ በተደጋጋሚ ስማቸው ይነሳል። በተለይ ከሱዳንና ግብጽ ግድቡን አሰራርና ዓመታዊ የውሃ ፍሰትን በተመለከተ ከሚካሄደው ከባድ እና የተራዘመ ድርድር ውስጥ ኢትዮጵያን ወክለው ከፊት የሚቀርቡት ኢንጂኒየር ስለሺ ናቸው።

'የሕዳሴው ግድብ ጠበቃ'፡ ዶክተር ኢንጂኒየር ስለሺ በቀለ ማን ናቸው?

የተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክር ቤት አባላት የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ግንባታ እና ሥራን በተመለከተ በኢትዮጵያ፣ ግብፅና ሱዳን አለመግባባት ላይ መክረዋል።

የፀጥታው ምክር ቤት አባላት ስለ ሕዳሴ ግድቡ ምን አሉ?

የውሃ፣ መስኖና፣ ኢነርጂ ሚኒስትር ዶ/ር ኢ/ር ስለሺ በቀለ በኢትዮጵያ፣ በግብጽና በሱዳን መካከል የሚደረገው ድርድር ወደተባበሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት መሄድ አልነበረበትም አሉ። የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ግንባታን በተመለከተ በሦስቱ አገራት መካከል የሚደረገው ድርድር በአፍሪካ ሕብረት የበላይ አሸማጋይነት እንዲቀጥል ጠይቀዋል። ግብጽና ሱዳን በቅኝ ግዛት ወቅት የተደረሰ ስምምነትን እያጣቀሱ ነው ብለውም "ወደድንም ጠላንም ከአንድ ወንዝ ስለምጠጣ መተባበርን መማር አለብን" ሲሉ ጠንካራ ንግግር አሰምተዋል።

"ወደድንም ጠላንም ከአንድ ወንዝ ስለምንጠጣ መተባበርን መማር አለብን" ስለሺ በቀለ (ዶ/ር ኢ/ር)

ትናንት በታላቁ ሕዳሴ ግድብ ዙሪያ የተባባሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት በተወያየበት ወቅት አሜሪካ በግድቡ ዙሪያ የሚደረገው ድርድር በአፍሪካ ሕብረት መሪነት መቀጠል አለበት አለች። በተመድ የአሜሪካ አምባሳደር ሊንዳ ቶምሰን-ግሪንፊልድ "አለመግባባቱን ለመፍታት የአፍሪካ ሕብረት ትክክለኛው ቦታ ነው" ካሉ በኋላ ሦስቱ አገራት ከስምምነት እንዲደርሱ አሜሪካ ፖለቲካዊ እና ቴክኒካዊ ድጋፎችን ለማድረግ ቁርጠኛ መሆኗን ገልጸዋል።

አሜሪካ የሕዳሴ ግድብ ድርድር በአፍሪካ ሕብረት መሪነት መቀጠል አለበት አለች

አሥር ዓመታት ለሚጠጋ ጊዜ በግንባታ ላይ የቆየው ታላቁ የሕዳሴ ግድብ ውሃ መያዝ መጀመሩ ሱዳንና ግብፅን ቅር አሰኝቷል። 2003 ዓ. ም ላይ ኢትዮጵያ ታላቁ ሕዳሴ ግድብን መገንባት ከጀመረችበት ጊዜ አንስቶ ግብፅና ሱዳን ተቃውሞና ስጋታቸውን በተለያዩ መንገዶች ሲገልጹ እስከ ዛሬ ደርሰዋል። ከዓለማችን ረዛዥም ወንዞች በቀዳሚነት ስለሚቀመጠው ዓባይ እንዲሁም በ80 ቢሊየን ብር እየተገነባ ስላለው ታላቁ ሕዳሴ ግድብ ጥቂት እውነታዎችን እንመልከት።

ስለ ዓባይ ወንዝ እና የሕዳሴ ግድቡ ጥቂት እውነታዎች

ኢትዮጵያ በያዘችው ዕቅድ መሠረት ግንባታው ወደ መጠናቀቁ እየተቃረበ ያለው የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ሁለተኛው ዙር የውሃ ሙሌትን ባለፈው ሰኞ ሰኔ 28/2013 ዓ. ም መጀመሯን ይፋ አድርጋለች። ሱዳንና ግብፅ በተለያዩ ጊዜያት ጉዳዩን በሚመለከት ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አቤቱታቸውን ሲያሰሙ የነበሩ ሲሆን፤ ዛሬ የሚካሄደው የጸጥታው ምክር ቤት ስብሰባ እንዲጠራ የጠየቀችው ሱዳን ናት።

የሕዳሴው ግድብ ሁለተኛ ዙር የውሃ ሙሌትና የጸጥታው ምክር ቤት ስብሰባ

ከውሃ በሚመነጭ ኃይል ምክንያት በኢትዮጵያ፣ ግብፅና ሱዳን መካከል ያለው ለዘመናት የቆየ ያለመግባባት አሁንም መቋጫ ያገኘ አይመስልም።

ኢትዮጵያ ግድቡን መሙላት ማቆም የማትችልባቸው ምክንያቶች

ኢትዮጵያ ሁለተኛውን ዙር የሕዳሴ ግድብ የውሃ ሙሌት መጀመሯን ተከትሎ ግብፅ የቀጠናውን መረጋጋት አደጋ የሚጥል ነው በማለት እርምጃውን ተቃውማዋለች። ለአመታት ያህል በግብፅ፣ በሱዳንና በኢትዮጵያ መካከል ሲደረግ የነበረው የሶስትዮሽ ድርድር ፍሬ ሳያፈራ የቀረ ሲሆን ሁለተኛውን ዙር የውሃ ሙሌቱን ተከትሎ ግብፅ ለተመድ የፀጥታ ጉባኤ ምክር ቤት ወስዳዋለች።

ስለ ሁለተኛው ዙር የህዳሴ ግድብ የውሃ ሙሌት አገራትና ተቋማት ምን አሉ?

የግብጽ ዋና የአክሲዮን ገበያ መረጃ ማክሰኞ ዕለት ሁለት በመቶ ያህል የቀነሰ ሲሆን ለዚህም ምክንያቱ ሁለተኛው ዙር የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ውሃ ሙሌት መጀመሩ ነው ተብሏል።

የግድቡ ሁለተኛ ዙር ሙሌት የግብጽ የአክሲዮን ገበያ እንዲቀዛቀዝ ማድረጉ ተገለጸ

የአረብ ሊግ በታላቁ ሕዳሴ ግድብ ግንባታ ጉዳይ ጣልቃ መግባቱን በመቃወም ኢትዮጵያ ለተባበሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት ደብዳቤ ጻፈች። ሊጉ ለተባበሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት ደብዳቤ አስገብቶ የግድቡን ግንባታ በተመለከተ ጣልቃ እንዲገቡ ጠይቋል። ይህንን የአረብ ሊግ ጥያቄ ተከትሎ ኢትዮጵያ ጥያቄውን በመቃወም ለጸጥታው ምክር ቤት ደብዳቤ ማስገባቷ ተገልጿል።

የአረብ ሊግ በግድቡ ጉዳይ ጣልቃ መግባቱን ኢትዮጵያ ተቃወመች

ኢትዮጵያ ሁለተኛውን ዙር የሕዳሴ ግድብ የውሃ ሙሌት መጀመሯን ተከትሎ ግብጽ የቀጠናውን መረጋጋት አደጋ የሚጥል ነው ስትል እርምጃውን ተቃወመች። የግብጽ የመስኖ ሚኒስትር መሐመድ አብደል አቲ ከኢትዮጵያ በኩል የውሃ ሙሌቱ ስለመጀመሩ የሚገልጽ ይፋዊ ደብዳቤ እንደደረሳቸው አመልክተው ውሳኔውን ግን አንቀበለውም ብለዋል።

ግብጽ የሕዳሴ ግድብ ሁለተኛ ዙር የውሃ ሙሌት መጀመርን ተቃወመች

ከመርከቡ ባለቤትና መድህን ሰጪ ጋር ከስምምነት ከደረሰች በኋላ ግብጽ ባለፈው መጋቢት ወር ላይ የስዊዝ ቦይ እንቅስቃሴ ለመስተጓጎሉ ምክንያት የነበረችውን መርከብ ለመልቀቅ ፍቃዷ ሆኗል።

ግብጽ ስዊዝ ቦይን ዘገቶ የነበረውን መርከብ ለመልቀቅ ተስማማች

ሱዳን እየተገነባ ያለውን ግዙፉን የታላቁ ሕዳሴ ግድብን ሁለተኛ ዙር ሙሌት ለማከናወን ኢትዮጵያ ያቀረበችውን ሐሳብ ተቃወመች። ሮይተርስ ስማቸው እንዳይገለጽ የፈለጉ አንድ የሱዳን ከፍተኛ ባለሥልጣንን ጠቅሶ እንደዘገበው ኢትዮጵያ ሁለተኛውን ዙር የግድቡን የውሃ ሙሌት ለማካሄድ ያቀረበችው ሐሳብ "ተጨባጭ ያለሆነ" እና "ጊዜ ለመግዛት የቀረበ" ነው ሲሉ አጣጥለውታል።

ሱዳን የሕዳሴ ግድብ የውሃ ሙሌትን በተመለከተ በኢትዮጵያ የቀረበውን ሐሳብ ተቃወመች

ግብጻዊው ተንታኝ ማግዲ አብደልሃዲ እንደሚሉት በአባይ ወንዝ ላይ እየተገነባ የሚገኘውን ግዙፍ ግድብን ተከትሎ ከኢትዮጵያ ጋር እየተባባሰ ባለው ውዝግብ ምክንያት ግብጽ አፍሪካ ውስጥ የዲፕሎማሲ እና ወታደራዊ አቅሟን ለማጠናከር እየሞከረች ነው።

ግብጽ ከናይል ተፋሰስ አገራት ጋር ግንኙነቷን ማደስ ለምን አስፈለጋት?

የሱዳን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የጸጥታ ምክር ቤት በታላቁ ሕዳሴ ግድብ ዙሪያ በተከሰተው አለመግባባት ውስጥ ጣልቃ እንዲገባ ጠየቀ።

ሱዳን የጸጥታው ምክር ቤት በሕዳሴው ግድብ ዙሪያ ስብሰባ እንዲጠራ ጠየቀች

የተባበሩት መንግሥታት የጸጥታው ምክር ቤት በታላቁ የሕዳሴ ግድብ ጉዳይ ላይ ውይይት እንዲያደረግ በአረብ ሊግ በኩል የቀረበውን ሐሳብ እንዳማትቀበለው ኢትዮጵያ አሳወቀች። ኳታር ዶሃ ላይ ተሰብስበው የነበሩት የአረብ ሊግ አባል አገራት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች አወዛጋቢውን የታላቁ የኢትዮጵያ የሕዳሴ ግድብ ጉዳይን በተመለከተ ተወያይተው የመንግሥታቱ ድርጅት ጸጥታ ምክር ቤት እንዲመለከተው ጥሪ አቅርበዋል።