Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Jalqaba ji'a Caamsaa irraa kaasee hojii dhaabuun mormii gaggeessaa kan turan ogeessonni fayyaa A L I Waxabajji 9, 2017 irraa kaasee gara hojiitti akka deebiyan BBCtti himan.

Hakiimoonni lagannaa hojii gaggeessaa turan ji'aan booda hojiitti deebi'an

Liyaat Tamasgeen jedhamti. Dhalattee kan guddatte magaalaa Jimmaatti. Barnootashees kutaa tokkoo haaga kudha lamaatti achuma Jimmatti baratte.  Digirii jalqabaa ammoo ogummaa Baayomeedikaal Injinariingiitiin Yunivarsiitii Jimmaarraa eebbifamte. Amma dhaabbata dhuunfaashee qabdi. Seenaashee guutuun kunooti dhiyaadhaa.

Shamarree dhibee gaggabdoon wallaansoo walqabaa barattee hanga dhaabbata hundeeffachuu geesse

Ogeeyyiin fayyaa torbaan sadii oliif hidhaarra turan Waxabajjii 11 galgala Ministeera Fayyaa waliin erga mari’atanii booda akka hiikaman, Manneen Murtii Federaalaa kamittuu gorsaa seeraa fi abukaatoo kan ta’an Jambar Abdoo BBC’tti himan. 

Dr. Maahilet dabalatee hakimoonni hedduun marii Ministeera Fayyaa waliin booda hiikaman- Abukaatoo

Gosi vaayirasii maaree jaldeessaa (mpox) Itoophiyaatti argame ''balaafamaa fi lubbuu hedduu galaafachuun kan beekamu,'' akkasumas ''saffisaan kan tamsa'u'' ta'uu Ministeerri Fayyaa fi Inistitiyuutiin Fayyaa Hawaasaa Itoophiyaa ibsan.

Gosi mpox Itoophiyaatti argame 'balaafamaa fi saffisaan kan tamsa'uudha'- Ministeera Fayyaa 

Kaansarii harmaan daran kan miidhamte Nikoolaa Purdii akkamiin harmashee bitaa gara mirgaatti akka dabarsite ibsiteetti.

'Sababa kaansariitiin harmikoo bitaa gara mirgaatti darbe', akkamiin?

"Guyyoota muraasa dura dubartoonni shan da'umsaaf gara mana yaalaa ani hojjadhu dhufan. Shanan isaaniituu tokko tokkoonan deesise. Tokko seesisee xumureen kan itti aantu sireetti baasa jechuun narsiin qofaa ummata kuma 16 ta'aajiltu BBCtti himte

'Yoon ani hojiirra hin jirre namni deessuu aanichaa gargaaru biraa omtuu hin jiru' 

US keessatti kutaan bulchiinsa Utaah albuuda Filooraayidii irra uggura kaa'uun ogeessota yaala ilkaanii biratti yaaddoo uumeera. Garuu fayyaa ikaan keenyaatiif maal gargaara?

Bu'aa filooraayidii bishaan dhugnu keessaa hangam beekna?

Samuuda bobbaa namaa qorichummaaf oolu kana nama fayyummaansaa eegamerraa fudhatu. 



Qorichi bobbaarraa hojjetame yaaliif hojiirra oole

Guyyaatti bishaan hangam dhuguu qabna? Yoo bishaan baayyee dhugnee hoo maaltu nu mudachu danda'a? 

Guyyaatti bishaan hangamiituu qaama keenyaaf barbaachisa? 

Itoophiyaatti lakkoofsi namoota dhukkuba Maaree Jaldeessaa (Mpox) qabamanii 8 ga'eera. 

Jireenyi hawaasummaa Itoophiyaa tatamsa'ina dhibee Maaree jaldeessaaf 'yaaddoodha'

Kondomiin umrii waggaa 200 qabu Neezarlaandis magaala Amistardaamitti agarsiisaf dhiyaate

Kondomiin waggaa 200 ture agarsiisaf dhiyaate

Itoophiyaatti dhukkuba Maaree Jaldeessaan (Mpox) namoota qabaman keessaa  namni tokko lubbuun darbuun ibsame daa'ima umuriin guyyaa 21 ta'un barame. 

Eenyummaan nama Moyyaaleetti Maaree Jaldeessaan lubbuun darbe adda bahe

Manni Murtii ogeeyyii fayyaa sagal "jeequmsaafi hokkora kaasuudhaan" shakkaman irratti murtoo kennuudhaaf Roobii Waxabajjii 4tti beellama qabe.

Manni murtii ogeeyyii fayyaa 'jeequmsaafi hokkora kaasuun' shakkaman irratti murtoo kennuuf beellama qabate

Akka Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa jedhutti, dhukkuboonni saal-qunnamtiin dadarban addunyaarratti rakkoo fayyaa ijoo qaqqabsisu.
Guyyaa guyyaatti namoonni miliyoona tokkoo ol dhukkuba saal-quunamtii wal'aanamuu danda'aniin qabamu jedha jaarmiyaan kun.


Dhukkuboota saal-qunnamtiin dadarban cimoo fi wal'aansaa isaanii

Ogeessonni fayyaa miindaan, faayidaan garaa garaafi haalonni biroon akka sirraa'aniif gaafachuun hojii dhaabuun mormii erga jalqabanii torban sadii guute, A L I Camsaa 15, 2017 yeroo jaqabaatiif aanga'oota mooummaa waliin mariyachuu isaanii BBCtti himan.

Ogeessonni fayyaa mootummaa waliin maal mariyatan? 

Ministeerri Fayyaa Itoophiyaa lagannaa hojii ogeeyyii fayyaa addumatti ammoo hakimoota intarnii fi reezidantiin taasisan hordofee, "maqaa reezidantoota hojiirratti hin argamnee fi miidhaa sababa sanaan dhukkubsattootarra gahe ragaa waliin na beeksisaa" jechuun yunivarsiitiifi kolleejjii barnoota fayyaa barsiisaniif xalayaa barreessuun dhagahame. 

Adeemsi Ministeerri Fayyaa itti jiru fala fiduu caalaa daran dubbii hammeessa - Hakiimota buleeyyii 

Dubartoonni umurii ijoollee godhachuu danda'anitti laguu isaanii arguu dhabuun emaanooriyaa jedhama.



Ulfi osoo hin umamiin sababiiwwan laguun yeroo dheeraaf akka badu taasisan maalidha?

Abbootiin muraasni qullubbii qunciisaa, killee cabsaa fi naanawa minjaalaatti yoo kuduraalee muran, kaan isaanii ammoo daa'imman reefuu dhalatan uruursu. Ijoolleen ammoo ashanguliitiidhaan taphatu, haadholiin ammoo taa'anii isaan ilaalaa jiru.

'Lubbuukoo balleessuufan ture, amma garuu hadhoolii kaanan gargaaraa jira' 

Shamarreen waggaan 12 Kaatiriin Meengaanii bara tokko akkuma yeroo biraas waggaa waggaan raawwatuutti maatiishee wallii ayyaana Gannaa dabarsuuf wayita deemteetti taateen jireenyashee jijjire tokko ishee mudate.

'Ayyaana kabajuuf maatii bira deemeen dhaqna na qaban'

Kibba naannoo Oromiyaa magaala bulchiinsa Moyyaaleetti daa'imti dhalattuun tokko dhibee Maaree Jaldeessaa (Mpox)n qabamun mirkannaa'uu Ministeerri Fayyaa fi Institiutiin Fayyaa Hawaasaa beeksiise.

Maaree Jaldeessaa tibbana Oromiyaa Moyaaleetti daa'imarratti mul'ate maali, akkamiin daddarba?

Dr Isteefaanii Giriin jedhamti, hakiimota jalqabaa Kaanaadaa keessatti namoonni akka du'an gargaaran keessaa tokkodha. Muuxannooshii BBCtti himtee jirti kunooti.  

Hakiima dhukkubsatoonni akka du'aniif gargaartu- Dr. Isteefaanii Giriin

Yaadannoo dhumaa Haan Tesuun waa'ee ijoolluummaa intalashee irratti qabdu kan Caamsaa 1975, mana isaanii Saawoo keessatti.
"Ani gabaa dhaqee Kunghaan 'hin dhuftuu?' jedheen. Isheenis 'lakki hiriyyoota koo waliin taphachuuf deema' naan jette," jechuun yaadatti Aadde Haan. Amma waggaa 40n booda intalasheetiin wal arganiiru.


Haati waggaa 44 booda intallishee hatamtee UStti ergamteen wal agarte 

“Biyya gaarren kumaa” jedhamuun kan beekamtu Ruwaandan biyyoota gama fayyaan jijjiirama guddaa agarsiisaa jiru jedhaman keessatti ramadamti.
Ragaan Fooramii Diinagdee Addunyaa akka agarsiisutti, lammiileen Ruwaandaa miliyeena 15 ta’an keessaa dhibbeentaa 90 kan ta’an inshuraansii fayyaa qabu. Namoonni vaayirasiin HIV isaan keessatti argame dhibbeentaa 90 kan ta’an dhiyeessii qorichaa ni argatu.


Hakimoonni Itoophiyaa buleeyyii ta'an maalif Ruwaandaatti godaanu?

Poolisiin Federaalaa sochii ogeeyiin fayyaa dhimmaa mindaa fi faayidaa ilaalchisuun tibbana taasisa turan hordofee ogeeyyii fayyaa 47 to'annoo jala oolchuun qorachuu eegaluu isaa ibsa har'a baaseen beeksiseera.