Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Akka Habtaamuun jedhutti, taateen erga mudatee torbee tokko ta'uuf deemu kuni ammalleen akkuma waan ammma ta'eetti imimmaan isa hudha. Balaa kanaaf sababni rakkoo daandii naannoo isaanii akka ta'es hima.

'Saatii dheeraaf dhoqqee qotee ambulaansiin bahuu dinnaan taa'ee boo'e'

Saalqunnamtiin araada ta'a moo hin ta'u kan jedhurratti ogeeyyiin ammallee waliigaltee tokkorra hin geenye. 

Saalqunnamtiin araada ta'aa? Waldhaansa qabaa?

Raayilaa Odiingaa dhibamanii biyya Hindiitti osoo yaalarra jiranii umurii isaanii waggaa 80'n boqatan,.

Keeniyaatti sirni paartii tokkoo gara paartii daneessaatti  akka jijjiiramu kan qabsaa'e, Raayilaa Odiingaa, eenyu?

Hoo'a qaamaa olaanaa, qufaa, bowwoo mataa, dadhabbii, qaama caccabsuu akkasumas axxiffachiisuun mallattoolee namoota dhukkubichaan qabaman baay'eerratti mul'atanidha.

Utaalloon 'cimaa' tibbana Itoophiyaa bakka garagaraatti mul'achaa jiru maali?

Qorattootni dhimmaa soorataa tokko tokko nyaanni soogidda xiqqaa qabu akkuma soogidda baay'ee fayyadamuu balaa qaba jedhanii falmu. Garuu dhugaan jiru maali?

Soogidda baayyee soorachuun miidhaa qaba, fayyadamuu dhiisun hoo?

Dandeettiin waa yaadachuu guutuu hin tanee fi muraasa ta'e qabaachuun mallattoo sammuu fayyaa ta'uu agarsiisaa jedha ogeessi niwuroo Charan Ranganathi kitaaba dhiheenya kana baasee keessatti.  Akkamitti?

Dagachuun faayidaa qabaa? Namoonni akkuma umuriin dabalaa deemuun maaliif waa dagatu?

Manaa ala yoo taatu qaama kee keessa wantoota safaramuu danda'an hedduutu jijiirama. Hangi dhiphina sammuu kee keessa jiruu ni hir'isa, dhiibbaan dhiigaa ni hir'isa, fayyaan garaachaallee ni fooyya'a. 

Daqiiqaa 20f uumama keessa socho'uun akkamiin fayyaa namaa dabala? 

Habtaamuun ogeessa bayomeedikal injinariingii yoo ta'u, hiriyootasaa kaan waliin ta'uun dhaabbata Simboonaa Afrikaa Healthcare jedhamu bara 2015 hundeessa. Kalqabni isaa biyya keessatti kan jalqabaati jedhamaa jira.

Kalaqa ganna kudhan booda milkaa'ee abdii biyyaa ta'e: Simboonaa Afrikaa 'Healthcare'

Waan asoosama saayinsii fakkaatu garuu qorattoonni lakkoofsaan muraasa tahan seelii lubbuu qaburraa kompiitara hojjechuuf jijjiirama fidaa jiru.

Saayintistoonni sammuu namaarraa kompiitara hojjechuutti jiru

Itoophiyaan hordoffiifi to'annii qorichaarratti taasifteen sadarkaa gahumsaa Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO ) kan World Health Organization (WHO) Maturity Level 3 (ML3)  jedhamu milkeessuun qaamota garagaraa dhimmi ilaallatuun dinqisiifannaa argattetti.

Sadarkaan gahumsaa WHOn kaa'e Itoophiyaan milkeessuun diqisiifannaa argatte maali?

Naannoo Amaaraa Godiina Kaaba Wallootti haleellaa diroonii buufata fayyaarrratti gaggeeffameen namoonni nagaan afur du'uufi kudhan kan ta'an ammoo madaa'uu kanneen ijaan arganiifi ogeeyyiin fayyaa BBC Amaariffatti himan. 

Haleellaa diroonii Kaaba Wallootti buufata fayyaarratti gaggeeffameen namoonni nagaan du'an 

Mana ykn maatii kamiyyu keessatti yoo xiqqaate kophee miila lamaa kan ajaa isaa (foolii badaa isaa) hambisuun hin danda'amne ni jiraata. 
Baayyina kophee jijjiirraa namni tokko qabaachuu danda'uu fi maatii miseensa baayyee qabutti yoo baayyistan ajaan isaa mana keessatti hangam akka dabalu yaadaa


Fooliin kophee akkamitti qorannoo Badhaasa Noobeelii mo'ate kakaase?

Tibbaa ayyaana akka Faasikaa fi Masqalaa yeroo horiin baayyinaan qalaman hadhooftuu horii keessaa wanti akka warqee fakkaatu argamuufi gatii guddaan yoo gurguramu ni dhagaahama. Ofii wanti kun maali?

Hadhooftuu horii keessaa bahee gatii guddaa wanti baasu warqiidhaa, maaliif gargaara? 

Yeroo ammaa muuziqaafi poodkaastiwwan heddu dhaggeeffachuuf heedfoonii fayyadamuun baramaadha. Gabaan heedfoonis heddu dabaluu ragaaleen ni agarsiisu. 

Heedfoonii fayyadamuun fayyaa keenyarratti dhiibbaan fidu jiraa?

Dawaan haaraan dhibee HIV gatii salphaadhaan dhihaachuuf jedhu kun waggoota lamaan dhufanitti biyyoota diinagdeensaanii gadi aanaa ta'e 100 keessatti ni raabsama jedhameera.

Dawaan HIV ittisu kan gatii salphaan dhihaachuuf jedhu maali?

Erga daa'ima godhatanii booda abbaanis haatis fedhiin saal-quunnamtii isaanii ni hir'ata, sababoonni ijoon kunooti.

'Erga daa'ima godhannee booda abbaa manaakoo waliin saal-qunnamtii raawwachuu hin barbaadu' 

Gareen hojjetoota Yunivarsiitii Jimmaa kan sodaan Kooviid-19 walitti fide, erga sodaan weerara vaayirasichaa badeellee waliin hafan. 

Walooma ispoortii sodaa Kooviidiin dhalatee hanga har'aatti itti fufe

Ministirri Fayyaa Jaappaan, Mr Taakaamaaroo Fuukokaan, biyyattii keessatti dubartoota umurii dheeraa jiraatan 87,784 fi dhiiroota 11,979niin baga gammaddan jedhaniiru. 

Iccitiin dubartoonni Jaappaan hedduun waggaa 100 ol akka jiraatan gargaare maali?

Waa'een kaansarii gaafa dhagahamu, dafee sammuutti kana nama dhufu dhibee balaafamaa ta'uusaati. 

Mallattoowwan dhibee kaansarii salphaatti hin mul'anne kanneen beektuu?

Dr. Biruuk barnootasaatti qaxaleedha. Bu'aa bayii dheeraan booda ogummaa hakima namaatiin [medicine] eebbifame. haata'u malee, oggummaa waggaa dheeraa barateen dhiisuun gara gaazexessummaatti gale. Sababiisaa akkasiin BBCtti himeera, dhiyaadhaa.

Hakima ogummaa waldhaansaa dhiisuun gaazexeessaa ispoortii ta'en wal baraa

Dhalattoonni Oromoo Ameerikaa jiraatan meeshaalee wal'aansa fayyaa doolara Ameerikaa miliyoona kudhanitti dhiyaatu baasu waggoota lamaan darban hospitaalota Oromiyaa keessatti argamaniif dhiyeessuun lubbuu namoota baayyee  du'arraa baraaraa jiru.

Dhalattoota Oromoo gargaarsa dhiyeessaniin Oromiyaatti lubbuu baraaraa jiran

Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimad ''buufata niwukilaraa nageenyaaf qofaaf oola'' jedhan  Itoophiyaan dhiyeenyatti ijaaruu akka eegaltu sirna  eebba Hidha Haaroomsaarratti tibbana beeksisan.

Buufanni niwukilaraa Itoophiyaan ijaartu kan akkamiiti?

Dorgommiin Liigiiwwan kubbaa miilaa biyyoota Awurooppaa ji'oota sadiif boqotee deebi'uun jaallattootaa kubbaa miilaa mukuu ji'ootaa keessaa baasee dadammaqseera. 
Ofii Miidhaa daawwannaan kubbaa miilaa qabu maali?

Faayidaafi miidhaa kubbaa miilaa  daawwachuun qabu maali?

Abbaan Maatewoos waggoota 80 dura hospitaala keessatti yeroo dhalatu wal jala jijjiirame. Seenaa maatiisaa isa dhugaa osoo hin bariin bara darbe boqate.
