Kan argaa jirtan oduu barreeffamaan qofa marsaritii keenya daataa xiqqaan hojjetudha. Fuula isa guutuu suuraaleefi viidiyoowwan qabate banadhaa.
Gara fuula marsariitii guutuutti na geessi
Filannoo daataa qusatu fayyadamu kanarratti hubannoo dabalataaf
Murtoo Tiraampi oomishaalee Kanaadaa, Chaayinaa fi Meksiikoo irratti dabarsan daldala adunyaa jijjiiruu danda'a. Isaanis deebii kennaa jiru.
Ashamaa hordoftoota BBC Afaan Oromoo bakka jirtan maratti nageenyi isiniif haa ta'u.
Tamsaasa kallattii kan ittiin odeessaalee gaggabaaboo isin biraan geenyu kan guyyaa Jimaataa kunoo ammoo eegalleerra.
Egaan yoo fuula Facebook keenya, marsariitii keenyaa fi WhatApp Chaanaalii keenya hordoftan ammoo odeessa keenya bal'inaan ni argattu.
Bakka nagaa oolaa!
Pirezidantin Ameerikaa Doonaald Tiraamp balaa xiyyaaraa Washingitanitti namoota heddu galaafate ilaalchisee lammiilee biyyattiif haasaa taasisan.
Ameerikaan "gadda keessa jirti" jechuun balaa mudateen gaddi itti dhagahamuu ibsan.
Xiyyaarri Qilleensa Ameerikaa namoota 60 ol fe'ee deemaa tureefi helikoptarri waraanaa Bilaak Haawuk jedhamu walitti bu'uun laga Potomook keessatti kufanii caccabuu mirkaneessan.
Hojjattoota yeroo balaa bobba'an galateeffachuun garuummoo hanga ammaa namoonni lubbuun hafan akka jirre himan.
Sababa balaa kanaa baruuf qorannoon eegaluu kan dubbatan Tiraamp, lammiileen biyyoota biroos kanneen balaa kanaan du'an keessatti akka argaman mirkaneessaniiru.
Hojjattoonni daandii qilleensaafi tiraafika xayyaaraa to'atan gahuumsa olaanaa kan qaban qofaa akka ta'an gochuuf waadaa galuun, bulchiinsi Obaamafi Baayidan hojjattoota daandii qilleensaa gahuumsa hin qabne qacaraa akka turan himan.
Akkaataa waliigaltee dhukaasa dhaabuu Israa'elifi Hamaasitti har'a Hamaas namoota bute torba yoo gadi dhiisu Israa'el ammoo Filisxeemota 110 mana hidhaatii gadhiiste.
Konkolaatonni namoota Filisxeem mana hidhaatii fudhanii bahaa akka jiran Hamaas beeksiseera.
Kanarraa ka'uun, Weest Baank magaala Ramaalaa keessatti uummanni bahee gammachuu ibsataa jira.
Namoota 110 Israa'el gadhiifte keessaa 32 hidhaan umurii guutuu itti muramee ture.
Ijoolleen waggaa 15 gadii 30 ta'anis kanneen har'a gadi lakkifaman keessaayi.
Lammiileen Israa'el har'a ganama yeroo Gaazaa keessaa gadi lakkifaman namoonni itti tuucha'anii wal-daddarbachuufi karaa darbaa dhabuun Israa'el dheekkamsiisee ture.
Inumaayyuu Filisxeemota gadhiisuu nan tursiisa jettee turte.
MM Netaaniyaahun jaarsolii araaraa irraa nageenya lammiilee Israa'eel harka Hamaas jiraniif wabii barbaanna erga jedhanii booda, biyyoota jaarsummaa taa'anii turan waliin dubbachuu himan.
Xiyyaarri Ameerikaa namoota 60 fe'ee deemaa ture helikoptara waraanaa wajjin walitti bu'uun kufee caccabee namoonni heddu du'an.
Hojjattoonni yeroo balaa hanga ammaa reeffa namoota 30 baasuu qondaalonni naannichaa himan.
Xiyyaarri Daandii Qilleensaa Ameerikaa 5432 jedhamu namoota 60 fe'ee deemaa ture helikooptara waraanaa wajjin walitti bu'uun caccabe.
Helikooptarri waraanaa loltoota sadi fe'ee deemaa akka tures himame. Balaan xayyaaraa kun waggaa 16 keessatti balaa guddaadha jedhame.
Itti gaafatamaa ittisa balaa Waashingitan Diisii kan ta'an Joon Dooneelii akka jedhanitti, caccabaa xayyaaraa sassaabbun yeroo fudhata.
Bubbee cimaan naannicha mudate caccabaa xiyyaaraa fuudhee bakkaa bakkatti bittimsuus himan.
Reeffi namoota 30 hanga ammaa argamus ammayyuu barbaachi itti fufee jiraachus himan.
Joon Duuran gara kilaba Saawudii Al-Nasiir deemuf walii gale. Arsenaal ammoo Oolee Waatkiins irra ija kaawwatee jira.
Tapahattoonni lamaanuu Aston Viladhaaf qaalidha. Taphattoonni lamaan kun Aston Viillan bara kana Shaampiyoons Liigii irratti akka hirmaatu gochuuf gaheensaanii guddaadha.
Waatkiins kaleessa tapha Aston Viilan Seeltik 4-2 mo'aterratti galchii lakkoofsiseera.
Leenjisaan kilabichaa Uunaa Emireen tapha kana booda Waatkiins Arsenaalitti akka hin gurgurre dubbatee ture.
Arsenaal kaleessa Waatkiins fudhachuuf paawundii miliyeena 60 dhiyeessee ture. Ammas abdii hin kutanne.
Daily Mail akka gabaasetti, Waatkiins deeggaraa Arsenaal ta'ee waan guddateef gara Arsenaal deemuu mala.
Arsenaal jifataa sarara duraa akkaan barbaadaa jira. Keessumaa Gabreel Yesuus miidhamaan yeroo dheeraf akka hin hirmaanne erga baramee booda bituuf jifattoota ija irra kaawwate keessaa taphataan sarara duraa Aston Viilaa Oolee Waatkiins tokko.
Namoonni Israa'elii butamanii waggaa tokkoo oliif harka Hamaas turan torba har'a gadi dhiifamuusaanii Humni Waraanaa Israa'el beeksise.
"Namoonni butamanii gadi lakkifaman torba Humna Addaa Waraana Israa'eliin marfamanii...gara daangaa Israa'el bakka itti waldhaansa sadarkaa duraa itti argatanitti geeffamaa jiru," jiru jechuun ibse humni waraana biyyattii.
Yeroo Hamaas lammiilee Israa'el gadi lakkisutti namoonni heddu itti marsanii karaa darbaa hanga dhorkanitti gahee ture.
Ministiirri Muummee Israa'el Beenjaamiin Netaaniyaahuu haala Gaazaa keessatti uumameen heddu dheekkamuun ibsa kennan.
Har'a namoonni yeroo gadi lakkifaman Kaan Yuunis keessatti waanti mudate "qaanessaadha" jechuun Hamaas akeekkachiisan.
"Jaarsoliin araaraa haalli yaaddessaan akkasii deebi'ee akka hin mudanne akkasumas nageenyi namoota nu jalaa butamanii akka mirkanaa'un gaafadha.
''Kan lammiilee keenya butaman miidhuu barbaadu, dhiigatu harkasaarra jira," jedhan MM Netaaniyaahun.
Guyyaa har'aa Gaazaa, kaampii Kaan Yuunis keessatti yeroo namoonni butaman torba Fannoo Diimatti dabarfamuuf jedhan namoonni hedduu walitti tuucha'uun namoota butaman daddarbachaafi karaa darbaa dhabanii rakkataa osoo jiranuu viidiyoowwaniifi suuraan Gaazaadhaa bahe ni mul'isa.
Seenaatarri duraanii Niiw Jarsii, Boob Meenendeez himannaa malaamaltummaa irratti dhiyaateen hidhaan waggaa 11 itti murtaa'e.
Adooleessa darbe ture gareen murtii Meenendeeziin mootummooata biyya alaa deeggaruudhaaf jecha konkolaataa Mercedes-Benz dabalatee, kennaa warqeefi maallaqaa fudhachuu isaatiin himannaa 16 irratti yakkamaa ta'uu isaa murteesse.
Abbaan alangaa yakkoota senaatarri duraanii kanaa ''raawwataman cimaa ta'u'' kaasuun, yoo xiqqaate hidhaa waggaa 15 itti gaafataa turuunsaanii ni yaadatama.
Abukaatoon Menendez, maanguddoo waggaa 71 kan ta'ee gamasaanitiin, adabbiin gabaabaan tajaajila hawaasaa waliin wal madaalu akka itti murtaa'an gaafataniiru.
Dhimmicha kan hordofaa turan abbaan seeraa Siidiinii Istaayiin, osoo murticha hin dabarsiin dura ''kana jechuukootti dhiifamni naaf haa taasifamuutii, yeroo ta'een booda nama siyaasaa malaamalaa ta'anii ture'' jechuusaanii michun BBC Amerikaa CBS gabaaseera.
Meenendeeziin murticha osoo hin simatiin dura wayita mana murtichaarratti haasaa taasisan bohunsaanii barameera.
Gaazexessitoonni mana murtichaa akka ibsaniitti, ''Maatiikootiin alatti warran kan kooti jedhuun hunda dhabeera. Tokkoon tokkoo guyyaa anaaf adabbiidha'' jedhan.
Miseensa paartii Dimikiraatii kan turan ilmi Meeneendiizi, Roob Meeneendeez fi intallii saanii gaazexessituun MSNBC, Alishiiyaa Meeneedeez abbaasheetiin duuba mana murtichaa keessa teessee turte.
Kana malees namoonni dhimma aanga'aa duraanii kanaan wal qabateen lama irratti Roobii darbe murteen darbeera.
Abbaan qabeenyaa riil isteetii Niiw Jeersii keessaa fi seenaatara kanaaf warqee fi maallaqa callaa kennuun himame, Fireed Daaybees hidhaan waggaa torbaa fi doolaarri miiliyoona 1.75 itti murtaa'e.
Himatamaan gara biraa Meeneendiz fi mootummaa Masrii jidduu riqicha ta'u tajaajileera kan jedhamuun himatame, Waa'el Haanaa kan jedhamu lammiin Masrii-Ameerikaa fi nama daldalaa ta'eetti hidhaan waggaa saddeetiif i adabbii doolaara miiliyoona 1.25 itti murtaa'era.
Meenendeez irra deddebiidhaan gochiicha hin raawwannee jechuun haaluudhaan alattis murtee irratti dabarfame irratti ol iyyannoo dhiheeffachuuf karoorfachuutu dhagahame.
Seenaatarri koree quunnamtii alaa dursaa turan kunis baatii Hagayya darbe keessa mana mareetii gadhiisanii ture.
Lammilee Israa’el sadii lammilee Taayilaand shan wajjin Kamisa har’aa Gaazaa keessaa gadhiifamu jettee akka eegdu Israa’el beeksifte.
Dubartoonni lama- Arbel Yihud (nama sivilii) fi maanguddoon ganna 80 kan keessatti argaman ni gadhiifamu jedhamee eegamu.
Yoo kun milkaa’e waliigalteen dhukaasa dhaabuu erga mallatta’ee si’a sadaffaaf namoonni ugguraman gadhiifamu jechuudha.
Namoota Israa’elirraa butaman gadhiisuuf Filisxeemoonni 110 mana hidhaa Israa’eli har'a akka bahan eeggama.
Akkasumas lammileen Taayilaand akka gadhiifaman eegamu maqaan isaanii hin ibsamne.
Lammileen Taayilaand gadhiisuuf addatti waliigalteen mootummaa Taayilaandiifi Hamaas jidduutti taasifamutu ibsame.
Lammileen Taayilaand kunneen ooryiruu qonnaa keessa otoo hojjataaa jjiranu turte Onkololeessa 7, 2023 kan hidhattoota Hamaasiin butamanii gara Gaazaatti geeffaman.
Lammiilee Taayi butaman keessaa lama Gaazaa keessatti osoo hin ajjeeffamiin hin ollee jedhamee yaadama.
Hogganaa Olaanaan Daandiiwwan Qilleensa Ameerikaa ibsa karaa viidiyootiin kennuudhaan marsariitii daandii qilleensichaa irratti maxxanfameen, balaa qaqabeen ''garmalee gadduu'' ibsan.
Doganichi Roobarti Isoom waa'ee "balaa hamaa" jedhaman kanarratti ibsa kennanii, xiyyaarichi imaltoota 60 fi hojjettoota xiyyaarichaa afran qabatee balalii'aa akka ture mirkaneessa.
Isom, daandiin xiyyaaraa kun aanga'oota naannoo, isteetii fi federaalaa waliin qindoominaan hojjechaa jiraachuu fi qorannoo Boordii Nageenya Geejjibaa Biyyaalessaa waliin ammoo ''guutumaan guutuutti tumsaa jirra'' jedhan.
"Wanta gochuu dandeenyu hunda hojjechaa jirra," jechuudhaan, Isoom itti dabaluudhaan, Daandiin Xiyyaaraa Ameerikaa garee gara Waashingitan DCtti erguu isaa fi ofiisaatinis gara sanatti akka imalu hubachiisa.
Waldaan hojjettoonni balaliinsa daandiiwwan qilleensaa 20 irraa hojjettoota balaliinsaa kuma 55 bakka bu’u, miseensonni isaa lama xiyyaara Potomac irratti kufe kana keessa akka turan ibseera.
"Maatii fi hojjettoota xiyyaarichaa kallattiidhaan taatee kanaan miidhaman deeggaruuf osoo sochoonu, baraarsitoota kanneen lubbuun hafan baraaruudhaaf kanneen kan danda'an hunda gochuun deebii jalqabaa kennan hundaaf jabina erginaaf," jechuun pirezidaantiin waldichaa ibsa kennaniin dubbataniiru.
"Ummanni maatiiwwan akka yaada saanitiin yaadataniifi tattaaffii dursanii namoota firootasaanii bira ga'uuf tattaaffii godhamu akka kabaju gaafanna, sababiin isaas namni hundi namoota lubbuun hafan arguudhaaf gara sanatti maxxanaa waan jiruuf."
Dhaabbatichi itti dabaluudhaan, ''Hundi keenya lubbuu baraaruu irratti xiyyeeffannee haa taasifnu,'' jechuun gaafateera.
FBIn waajjira isaa Waashingitan irraa ibsa baaseen, taatee walitti bu’iinsa qilleensa gidduutti mudateef deebii kennuuf gargaaraa jirra jedhe.
Ibsi ejensichaa guutummaatti kunooti: "Waajjirri Dirree FBI Waashingitan National Capital Response Squad Michoota keenya seera kabachiisuu fi nageenya hawaasaa deeggaruuf, taatee aviyeeshinii Buufata Xiyyaaraa Biyyoolessaa Roonaald Reegan Waashingitan keessatti mudateef deebii kennaa jira. Maaloo gaaffiiwwan taatee kana ilaalchisee qabdan gara Boordii Nageenya Geejjibaa Biyyaalessaatti qajeelchaa."
Waraanni gamasaatiin helikooptarri amma balaan mudate Fort Belvoir irraa akka kaasee mirkaneesse.
"Xiyyaarri taatee balaa kana keessatti hirmaate helikooptara Waraanaa UH-60 kan Fort Belvoir, Virginia keessaa kaate ta’uu mirkaneessuu dandeenya. Qondaaltota naannoo waliin hojjechaa jirra. Erga tokkicha odeeffannoon argamee booda odeeffannoo dabalataa ni kennina.”
Fort Belvoir dhaabbata guddaa buufata xiyyaaraa irraa gara maayilii 15 fagaatee, naannoo Gaara Vernon, mana Joorji Waashingitanitti argamudha.
Qondaalli pooliisii CBStti dubbatan reeffi namoota 18 iddoo balaan mudatee argamuu fi namni lubbuun baraarame akka hin jirre himan.
Hamma yoonatti qondaalonni biyyattii lakkoofsa miidhamanii ifatti hin ibisne.
Hogganaan miidyaa humna waloo (Joint Task Force) heelilkoparri waraanaa ‘Black Hawk’ balaa kana keessaa qooda qabu shaakala balaliirra ture jedhan.
Xiyyaarrii Ameerikaa imaltoota 60 qabatee qubachuuf turee fi heelikoptarri waraanaa walitti bu'uun lagaa Waashingitan DC keessattu kufuunsaanii gabaafame.
Lubbuu baraartoonni bakkichatti namoota gargaaruurratti akka argaman himameera.
Gabaasoonni BBC buufata Xiyyaara Biyyaaleessaa Reegan bakka xiyyaarri osoo qubachuuf jedhuu walitti bu'uudhaan itti kufeetti argamu.
Hojjattoonni lubbuu baraartootaa buufata xiyyaarichaa duubatti suuraa irratti ni mul'atu.
Polisii naannichaa fi qondaaltoota federaalaa dabalatee ejansiiwwan hedduun ergama lubbu baraarsaa keessatti hirmaataa jiru.
Xiyyaarri PSA Airlines Bombardier CRJ70- hanga namoota 65tti baachuu kan danda’uudha. Xiyyaaricha keessa imalatoota 60 fi balaliistoota afuritu ture. Xiyyaarichi laga Waashingitenitti kufuun dhagahameera.
Balaa kana hordofuun Buufanni xiyyaara biyyaleessaa Roondaald Reegan wayita namoonni deeggarsa yeroo muddamaa kennanitti balalii hunda addaan kuteera.
Xiyyaaronni buufata xiyyaaricha qubachaa ta'ee lafaa ol ka'anii balali'aa hin jiran.
Ashamaa hordoftoota BBC Afaan Oromoo bakka jirtan maratti nageenyi isiniif haa ta'u.
Tamsaasa kallattii kan ittiin odeessaalee gaggabaaboo isin biraan geenyu kunoo ammoo eegalleerra.
Egaan yoo fuula Facebook keenya, marsariitii keenyaa fi WhatApp Chaanaalii keenya hordoftan ammoo odeessa keenya bal'inaan ni argattu.
Bakka nagaa oolaa!
Oduufi xiinxalli BBC Afaan Oromoo kallattiin gama bilbila keessanii akka isin gahuuf Chaanaalii WhatsApp BBC Afaan Oromoo hordofaa.
Facebook BBC Afaan Oromoos like tolchaa, yaada kennaa.
Lafa nagaa bulaa.
Naannoo Tigraayitti waldhabdee qondaalota TPLF gidduu jiru hordofee har'a miseensi paartichaa tokko hidhattoota shaniin deeggaramee buufata FM to'achuudhaaf yaalii taasisuun isaanii ibsame.
Dabalata: Maaltu Maqaleetti ta'e?
Yukireen dirooniwwan fayyadamuu buufata boba'aa Raashiyaa Kistoovoo keessatti argamu haleeluu beeksifte.
Buufanni boba'aa Yukireen haleeluu beeksifte kun daangaasheerraa km 800 fagaata.
Haleellaan kuni torban kana keessa qofa haleellaa lammataa Yukireen buufata boba'aa Raashiyaa irratti raawwattedha.
Miidiyaaleen Yukireen akka beeksisanitti dirooniiwwan afur buufata boba'aa Raashiyaa haleeluufi laboobni abiddaafi aarri samiitti ol-ka'ee mul'ata.
Bulchaa bulchiinsa Simoolenisk kan ta'an Vaasiilii Anookin Telegiraamii irratti, haleellaan diroonii cimaan naannichatti mudachuu ibsan.
Dirooniiwwan Yukireen kun buufata annisaa nikularaa haleeluf kan karoorfame ta'us rukutamee kufuu ibsite Raashiyaan.
Akkasumas, Yukireen dirooniwwan 100 ta'aniin Raashiyaa haleeltus Raashiyaan ofirraa qolachuu ibsite.
Yukireen torban kana si'a lammaffaa haleellaa diroonii guddaa gaggeessuu isheeti.
Jimaata darbe dirooniwwan 121 gara Raashiyaatti erguun buufata boba'aa fi magaalaa Mooskoo irratti qiyyaafattee turte.
Halkan edaa ammoo dirooniiwwan 100 dhukaasun Raashiyaa irratti haleellaa gaggeessite.
Ministirri Muummee Israa’el Benjaamin Netaaniyaahu torban dhufu Pirezidantii US Donaald Tiraamp waliin wal arguufi.
Waajjirri Ministira Muummee Israa’el akka beeksisetti, Netaaniyaahuun torban dhufu gaafa Kibxataa Waashingitanitti Tiraamp waliin mari'atu.
Dabaluunis, MM Israa’el duree jalqabaa erga Tiraamp aangoo qabatan booda Waayit Haawusitti affeeramanidha jedhe.
Qondaalli Waayit Haawus dureewwan lamaan akka wal argan mirkaneessaniiru.
Haa ta’u malee, guyyaafi sa’aatiin itti wal argan ammatti akka hin murtoofne dubbachuu US’tti michuu BBC kan ta’e CBS gabaaseera.
Guyyaa Wiixataa Tiraamp rippoortarootatti yeroo dubbatan, Netaaniyaahuun ‘’yeroo dhihootti’’ akka isaan dubbisan dubbatani.
Ta’us, guyyaa addatti ibsan hin qaban.
Manni murtii Maaleeziyaa lammii Singaapoor bekkamtuu tokko suuqii daldalaa naannoo daangaa Maaleeziyaa fi Singaapoor jirutti butamuuf akka oolte sobaan himte adabe.
Dubartiin bareedinaa beekkmtuun, Amyraa Laayilaa Hoo, barreeffamni maxxansiteen, abbaafi haatii warraa tokko baala shaayii akka urggeeffattu erga dirqisiisuun erga mukaa'uun itti dhagahamee booda ishee butachuuf yaaluun isaanii ilaalichiisuun barreeffamni miidiyaa hawaasaa ishee irratti barreessite garmalee qoodame.
Haata'u malee, poolisiin qorannoon gaggeesseen himannaa dubartii tanaa kan garmalee qoodamee fi dhima eegumsa nageenya Joohor Baahruu irratti marii umee kun kan hin mirkanoofne ta'uu ibse.
Johor Baahru daandii guddaa tilmaamaan kiiloo meetira tokkoo dheeratu kan fiixee kibba Maaleeziyaa fi kaaba Singaapoor walitti hidhu irratti argamti.
Guyyaa guyyaan namoonni miliyoonaan lakkaa'aman kan qaxxaamuran yoo ta'u, kanaanis qaxxaamura daangaa addunyaa kan namoonni baay'ee irra qaxxaamuran keessaa tokko taasiseera.
Hoo qondaala poolisiitiif odeeffannoo sobaa kennuusheetti balleessaan irratti argamuudhaan ringgit 1,000 ($228; £183) kan adabamte yoo ta'u, addabichas battalumatti akka kaffalte miidiyaaleen Singaapoor fi Maaleeziyaa himaniiru.
Barreeffamni Hoo yaalii humnaan butuuf irratti taasifamee jedhame bal'inaan qoodamee tures akkaawuntii inistaagiraamii ishee maqaa Veenus Hoo jedhu irrarraa buufameera.
Yaaliin butamuu kun kan raawwatame erga isheen baala shaayii cimdiiwwan gaa'elaa tokko irraa bitachuu diddee booda ta'uu himattee turte.
Isaan booda ishee butuudhaa yaaluu himte. Namntichi ciqilleeshee qabuudhaan abbaa warraa isheef ta'u akka barbaadu itti himu, dubartiittiin ammoo buursaashee fudhachuun maallaqa biyyatti riinggit 400 lakkaa'aa akka turte himte.
Garuu waraabbii CCTV naannichaa irratti sochii kana fakkaatu omtu naannoo jedhameetti akka hin mudatiin adda baafamuutu himame.