Idibo Naijiria 2027

Eré ìdárayá

Èyí to gbajúmọ̀ jù

Ìròyìn

Fídíò

Kò ṣe é má gbọ̀ ọ́?

Gbọ́

Yoruba

Ní òní àyàjọ́ àìsàn fòníkú-fọ̀lańde ní àgbàyé, BBC Yorùbá ṣe àkójọpọ̀ ohun méje pàtàkí tó jẹ́ ìdààmú ọkàn fáwọn aláìsàn náà, tí wọn kìí sọ síta.

World Sickle Cell Day: Wo ìdààmú méje tí aláìsàn SS ń là kọjá àmọ́ tí kò le sọ 

BBC Yorùbá bá Farouk Oreagba, tí ọ̀pọ̀ èèyàn mọ̀ sí ‘Mr Steeze’ sọ̀rọ̀, ẹni tó sọ nípa ìrírí rẹ̀ nílé ayé, ìdílé rẹ̀ àti ìfẹ́ tó ní sí Ojude Oba pẹ̀lú ìfẹ́ tí ọ̀pọ̀ èèyàn ń nà sí.

Farouk Oreagba ní ọ̀pọ̀ èèyàn ló ti fún òun ní ìyàwó lórí ayélujára, tí wọ́n tún ń bá ara wọn jà torí òun

Aarẹ Bola Tinubu kede idasilẹ igbimọ awọn olori ti yoo wa bi alaafia yoo ṣe jọba lẹyin ọpọ ọdun ti ija yii ti n waye ni ipinlẹ Benue.

Kókó ọ̀rọ̀ tí ààrẹ Bola Tinubu sọ lásìkò tó ṣàbẹ̀wò sí ìpínlẹ̀ Benue

BBC wa se awari awọn alaisan ati akẹkọọ to fori sọta isẹlẹ aisi ina ọba nile iwosan UCH sọrọ lati mọ nnkan ti oju wọn ri.

" Iná orí fóònù àti 'Torchlight' ni dókítà fi gbẹ̀bí, rán ojú ara mi tó ya lásìkò ìbímọ nílé ìwòsàn UCH"

Awọn onimọ sọ pe lara agutan kan ni wọn ti rí rọba idaabobo naa to si ni aworan alufaa ọkunrin mẹta ati obinrin kan.

Mọ̀ nípa rọ́bà ìdáàbò bò tó ti pé igba ọdún tí wọ́n ṣàfihàn rẹ̀ nílé ìkó nǹkan ìṣẹ̀mbáyé sí

Nàìjíríà ni orílẹ̀ èdè tó léwu jùlọ ní àgbáyé láti bímọ sí pẹ̀lú àkọ́ọ́lẹ̀ ìdá mọ́kàndínlọ́gbọ̀n (29%) àwọn obìnrin tó pàdánù ẹ̀mí wọn lásìkò ìbímọ káàkiri àgbáyé.

'Mo mọ̀ pé agbede méjì ayé àti ọ̀run ni mo wà lásìkò tí mo bá n bímọ'

Mọlẹbi to ni aisan Trichoepithelioma, aisan kan to ma n ran ninu ẹbi, ba BBC Yoruba sọrọ lori iriri wọn

'Àwọn èèyàn ma n sá, wọ́n sì má n bẹ̀rù ẹbí mi nítorí Trichoepithelioma tó mú wa'

Tí obìnrin kò bá rí nǹkan oṣù rẹ̀ láàárín ọjọ́ péréte tàbí tí ọjọ́ tó yẹ kó ri bá lé díẹ̀, ó ṣeéṣe kó má jẹ̀ ẹ́ ohun tó nira àmọ́ tó bá ń léra ní gbogbo ìgbà, ó nílò àmójútó, ó sì lè jẹ́ àmì àpẹẹrẹ àìsàn kan tàbí òmíràn.

Nǹkan mẹ́jọ tó le mú kí obìnrin má rì í nǹkan oṣù láì lóyún

Àwọn kan gbàgbọ́ pé àwọn èròjà aṣaralóore wà nínú olubi ọmọ èyí tí ọmọ ń gbà lára ìyá rẹ̀ nínú oyún àti pé kò yẹ káwọn èròjà náà ṣòfò lẹ́yìn tí ọmọ bá dáyé tán.

Kí nídìí táwọn obìnrin kan fi máa ń jẹ olubi ọmọ lẹ́yìn ìbímọ?

Eso igi jẹ ohun jijẹ fun ọpọ eeyan ati ẹranko, to si maa n dun lẹnu pupọ. Ṣugbọn n jẹ o mọ pe awọn eso kan wa to le ṣe fun akoba agọ ara eeyan tabi ẹranko to ba jẹ wọn?


Wo àwọn èso tó lè ṣàkóbá fún àgọ́ ara tàbí fa ikú òjijì

Awọn onimọ ilera sọ pe kokoro aifojuri to pọ, to si lewu, ni bata maa n ko sabẹ, bi eeyan ba si ṣe bẹẹ gbe e wọ ibugbe rẹ, aisan lo ko wọle yẹn.

Wo ewu tó wà nínú wíwọ bàtà inú wọlé


Abo ẹfọn lo maa n fa aisan iba nigba ti wọn ba mu ẹjẹ eeyan, o si kere tan, eeyan ẹgbẹrun mẹfa (600,000) ni wọn n pa ninu ọdun kan, paapaa julọ awọn ọmọde.

Nítorí àti dènà àìsàn ibà, àwọn onímọ̀ ìjìnlẹ̀ ń fẹ́ máa lo ògùn ibà fún ẹ̀fọn

Àwọn ààrùn yìí, èyí tó máa ń wáyé nípa ìbálòpọ̀ tó fi mọ́ ojú ara obìnrin, ojú ìdí tàbí ìbálòpọ̀ láti ẹnu le fa ìpèníjà ìlera tó lágbára.

Wo ààrùn márùn-ún tí èèyàn le kó látara ìbálòpọ̀ àti ìtọ́jú wọn

Perimenopause jẹ́ àsìkò tó máa ń wáyé ṣáájú kí obìnrin má tò rí nǹkan oṣù mọ́, nígbà tí àwọn ẹ̀yà ara obìnrin bá ń yípadà, táwọn ẹ̀yà ara tó wà fún ọmọ bíbí bá ń lọ sílẹ̀.

Perimenopause: Wo àwọn ọ̀nà mẹ́fà láti mójútó ìlera lásìkò tí nǹkan oṣù obìnrin ti fẹ́ dúró

Awoniyi ni wọn gbe digbadigba lọ ile iwosan ni ọjọ Aje, lẹyin to kọlu opo oju ile bọọlu lori paapa nigba ti ikọ agbabọọlu rẹ n koju ikọ Leicester City lọjọ Aiku to kọja.

Lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ kejì ní ikùn rẹ̀, Taiwo Awoniyi jí sáyé padà, ó kúrò ní ẹsẹ̀ kan ayé, ẹsẹ̀ kan ọ̀run 

Nínú fọ́nrán ohùn àti àwòrán kan tó gba orí ayélujára, ni gbajúmọ̀ òṣèré tíátà, Jumoke George pẹlu omije loju ṣalaye pe, ọdun kẹrin ree ti ọmọ rẹ obinrin ti di awati, to si tun da ọmọ meji silẹ fun oun lati maa tọju wọn.

Jumoke George tí mọ ibi tí ọmọ rẹ̀ àmọ́ nǹkan kò fara rọ fún-un níbẹ̀ - Biola Bayo

Ọkunrin naa, Arinze Robinson Ahalu, ṣalaye ninu ifọrọwanilẹnuwo to ṣe pẹlu BBC  pe irẹsi lawọn ọmọ oun ati iyawo jẹ lọjọ naa, ti wọn si gba ibẹ ku.

"Ìyàwó àti ọmọ mi márùn-ún kú lọ́jọ́ kan ṣoṣo lẹ́yìn tí wọ́n jẹ ìrẹsì tán"

Ijọba apapọ sọ pe ilana Medipool yii wa ni ibamu pẹlu ohun ti wọn n lo ni Kenya, South Africa, Singapore, ati Saudi Arabia.

Ohun tó yẹ kí o mọ̀ nípa ètò ìlera Medipool tí ìjọba ṣẹ̀ṣẹ̀ buwọ́lù fún aráàlú

Ileeṣẹ ijọba to n ri eto ilera ni iwadii fidi rẹ mulẹ pe ajẹju iyọ tawọn eeyan n jẹ lo n fa oriṣiiriiṣi aisan to n pa ẹgbẹẹgbẹrun eeyan lọdọọdun.

Kí ni ìdí abájọ tí Pásítọ̀ Chris fi sọ pé òun máa jẹ iyọ̀ tó pọ̀ nínú oúnjẹ?

Bo ti wu ko kere to, akoko diẹ ti eeyan ba fi ṣofo ko too bẹrẹ itọju rọparọsẹ le di isọro nla, o si le fa iku ẹni ti aisan naa kọlu.

Wo ìrànlọ́wọ́ tó yẹ kí o ṣe fún ẹni tí rọpárọsẹ̀ bá kọlù lójijì

Awọn onimọ sọ pe ile aye miran ni inu ikun ẹda.

Àlàyé rèé lórí ìbáṣepọ̀ tó wà láàrin ọpọlọ àti ikùn ẹ̀dá

Awọn aisan miran wa ti ko ni Ie pa ọmọ ikoko, ṣugbọn ko ni Ie jẹ ki wọn dagba, rin tabi sọrọ.

Kà nípa àìsàn tó lè pa ọmọ ìkókó

Abílékọ Modupe Olopade Popoola ṣàlàyé àwọn ìlàkàkà tó dojúkọ gẹ́gẹ́ bí ẹni tó ní àìsàn Sickle Cell nígbà tó ń dàgbà.

'Wọ́n sọ fún ìyá mi láti jù mí nù ní kékeré nítorí mo ní àìsàn 'Sickle Cell' àmọ́ mo tí pé ọdún 65 báyìí'

Gbígbé oúnjẹ sínú ẹ̀rọ a-mú-oúnjẹ-gbóná (microwave) ní àwọn ipa kan tó máa ń ní lórí ìlera èèyàn pàápàá látara àwọn oúnjẹ tí èèyàn ń gbé sínú ẹ̀rọ yìí.

Eto Ilera