Tên lửa Anh có thể giúp Ukraine, nhưng không phải điều ông Zelensky cần nhất

Anh chuẩn bị chuyển giao bản thiết kế tên lửa hành trình Storm Shadow của Anh và Pháp cho Ukraine – sau động thái tương tự từ Pháp – cho phép Ukraine tự sản xuất vũ khí này.

Nước đi này gửi đi một tín hiệu quan trọng, cho thấy một số quốc gia phương Tây sẵn sàng chia sẻ chuyên môn và bí quyết của họ để giúp Ukraine tự vệ.

Tuy nhiên, chỉ riêng điều này sẽ không làm thay đổi đáng kể cục diện chiến tranh.

Tên lửa Scalp và Storm Shadow đã được Anh và Pháp cung cấp cho Kyiv. Các vũ khí này đã được sử dụng để tấn công các mục tiêu quân sự bên trong Nga.

Những vũ khí này không phải là mới – vốn được phát triển từ những năm 1990 và rất đắt tiền – khoảng 1 triệu bảng Anh (1,36 triệu USD) mỗi chiếc.

Tên lửa này cũng phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp và được sản xuất trong thời bình với năng suất tương đối thấp – chỉ vài trăm chiếc, chứ không phải hàng ngàn chiếc.

Ngay cả khi có bản thiết kế, Ukraine cũng có thể gặp khó khăn trong việc tìm nguồn cung cấp linh kiện. Có thể mất hàng tháng, thậm chí hàng năm để tự chế tạo tên lửa hành trình.

Sao chép sản xuất vũ khí của phương Tây trong thời bình thực chất không phải là cách để giành chiến thắng trong chiến tranh. Ngay cả các quốc gia NATO hiện nay cũng nhận ra điều đó.

Anh và nhiều đồng minh của họ có xu hướng sản xuất số lượng nhỏ các loại tên lửa tiên tiến, đắt tiền, sẽ nhanh chóng cạn kiệt trong bất kỳ cuộc xung đột kéo dài nào.

Năm 2021, cựu chỉ huy Lục quân Mỹ tại châu Âu, Tướng Ben Hodges, cho biết trong một cuộc tập trận của NATO, quân đội Anh đã hết các loại vũ khí chủ chốt chỉ trong vài ngày.

Bằng chứng cho sự thay đổi tư duy gần đây là quân đội Anh không còn tự mua tên lửa Storm Shadow nữa.

Thay vào đó, theo Dự án Brakestop, Anh đang phát triển các tên lửa hành trình tầm xa của riêng mình, không sử dụng linh kiện nước ngoài và có giá chưa bằng một nửa so với tên lửa Storm Shadow.

Dự án Brakestop cũng đang được tiến hành với tốc độ chóng mặt. Anh hy vọng sẽ có tên lửa hành trình mới sẵn sàng vào cuối năm nay. Họ cam kết sẽ cung cấp vũ khí mới này cho Ukraine.

Chính Ukraine đã cho thế giới thấy cách sản xuất vũ khí tương đối rẻ, sản xuất hàng loạt, cần thiết cho một cuộc xung đột kéo dài.

Douglas Barrie, Nghiên cứu viên cao cấp về Hàng không vũ trụ quân sự tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), nói với BBC: "Quyết định chia sẻ thông tin mật của Anh về tên lửa MBDA SCALP với Ukraine, trong bối cảnh Pháp và Ukraine đang nỗ lực xây dựng dây chuyền lắp ráp nội địa tại Ukraine, là đáng chú ý. Tuy nhiên, bất kỳ tác động nào cũng sẽ phụ thuộc một phần vào tốc độ đưa tên lửa hành trình SCALP do Ukraine lắp ráp vào phục vụ.

"Vì Ukraine đã từng vận hành cả Storm Shadow và SCALP, sự quen thuộc với tên lửa có thể giúp đẩy nhanh quá trình tổng thể, nhưng điều này cũng sẽ phụ thuộc vào quy mô và tốc độ thiết lập dây chuyền lắp ráp nội địa."

Vào đầu cuộc chiến, lực lượng vũ trang của nước này dựa vào vũ khí cũ thời Chiến tranh Lạnh của Liên Xô.

Việc cung cấp vũ khí phương Tây chậm rãi đã giúp họ thích nghi. Nhưng hiện nay Ukraine tự sản xuất 70% vũ khí của mình.

Yếu tố then chốt là sự phát triển nhanh chóng công nghệ drone – từ những drone tấn công một chiều nhỏ gọn (FPV) cho tiền tuyến, đến những drone tầm xa lớn hơn có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, xa hơn tầm bay của Storm Shadow.

Kyiv đang trên đà chế tạo 10 triệu drone vào cuối năm nay. Và họ có thể làm điều đó rẻ hơn phương Tây bằng cách sử dụng các linh kiện sản xuất hàng loạt của Trung Quốc.

Các loại drone tương đương của các đồng minh NATO có thể đắt gấp đôi vì họ cố gắng tránh sử dụng linh kiện Trung Quốc.

Tuy nhiên, vẫn còn những loại vũ khí mà Ukraine cần và đang gặp khó khăn trong việc tự sản xuất. Từ máy bay chiến đấu tốc độ cao đến những trường hợp cấp bách nhất, tên lửa đánh chặn để bắn hạ tên lửa đạn đạo của Nga.

Vũ khí hiệu quả nhất để làm điều đó, cho đến nay, là tên lửa đánh chặn Patriot do Mỹ sản xuất. Ukraine gần như đã cạn kiệt loại tên lửa này và tên lửa đạn đạo của Nga hiện nay dễ dàng vượt qua hệ thống phòng không của Ukraine.

Cuộc chiến của Mỹ ở Iran đã khiến nguồn cung cấp chúng càng khan hiếm hơn.

Chúng cũng rất đắt – khoảng 3 triệu bảng Anh (4 triệu USD) một tên lửa – và tốc độ sản xuất chậm. Mỹ đang lên kế hoạch tăng gấp đôi tốc độ sản xuất từ ​​khoảng 600 tên lửa Patriot mỗi năm lên 2.000, nhưng điều đó sẽ mất vài năm.

Tổng thống Donald Trump tháng trước đã ra tín hiệu rằng ông sẵn sàng chia sẻ công nghệ Patriot với Ukraine, nhưng sau đó đã rút lại.

Ngay cả khi ông ấy đã chấp thuận, Ukraine cũng sẽ mất một thời gian để tự sản xuất Patriot – một số ước tính ít nhất là một năm. Ukraine cũng sẽ dựa vào những linh kiện tinh vi tương tự đang có nhu cầu cao trên toàn cầu.

Ukraine đã bắt đầu một chương trình phát triển tên lửa đánh chặn của riêng mình với sự hỗ trợ của châu Âu – được gọi là Dự án Freya.

Nhưng việc chế tạo một tên lửa tốc độ cao để bắn hạ một tên lửa khác đang di chuyển với tốc độ hàng ngàn dặm một giờ là một thách thức công nghệ rất lớn. Điều đó tốn kém và thường mất nhiều thời gian.

Quân đội Ukraine và các nhà sản xuất vũ khí của họ đã chứng tỏ khả năng học hỏi nhanh chóng.

Một trong những công ty của họ, Fire Point, đang phát triển tên lửa đạn đạo của riêng mình và hy vọng sẽ sẵn sàng khai hỏa vào năm tới.

Nhưng Nga đã tăng cường sản xuất tên lửa đạn đạo của riêng mình, lên khoảng 100 quả mỗi tháng.

Việc phát triển vũ khí tinh vi rất tốn kém và không thể thực hiện nhanh chóng. Ukraine thiếu cả thời gian và tiền bạc.

Do đó, việc chuyển giao bản thiết kế tên lửa cho Ukraine là một tín hiệu đáng mừng, nhưng đây không phải là giải pháp tháo gỡ tức thì cho những khó khăn cấp bách nhất của nước này, và cũng sẽ không tạo ra bước ngoặt giúp Kyiv thực hiện các đòn tập kích mới vào Nga.