Tổng thống Ba Lan tước huân chương Đại bàng Trắng của ông Zelensky

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã bị tước huân chương cấp nhà nước cao quý nhất của Ba Lan, Huân chương Đại bàng Trắng, sau khi Kyiv quyết định đặt tên một đơn vị quân đội theo những chiến binh gây tranh cãi trong Thế chiến II.

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki cho rằng quyết định của Ukraine vào cuối tháng trước đặt tên đơn vị này theo Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) là hành động "thái quá", "khó hiểu" và "gây thất vọng sâu sắc".

Ông Nawrocki nhấn mạnh rằng bất đồng ngoại giao này sẽ không ảnh hưởng đến sự ủng hộ của Ba Lan dành cho Ukraine trong cuộc chiến chống Nga.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã lên án động thái của Warsaw, gọi đây là một "sai lầm mang tính chiến lược" và là hành động "thiếu tôn trọng".

Nhiều người ở Ukraine coi UPA, lực lượng tồn tại trong thập niên 1940 và 1950, là những anh hùng đã chiến đấu vì nền độc lập của Ukraine chống lại cả Hồng quân Liên Xô, Đức Quốc xã và chính quyền Ba Lan.

Vì vậy, đối với người Ukraine, danh hiệu "Anh hùng Quân đội Khởi nghĩa Ukraine" là một vinh dự lớn.

Tuy nhiên, Ba Lan cáo buộc UPA đã thực hiện hành vi diệt chủng nhằm vào người gốc Ba Lan tại vùng Volhynia (nay là vùng Volyn của Ukraine) trong giai đoạn 1943-1945.

"Đối với đại đa số người dân Ba Lan, UPA trước hết vẫn là một lực lượng chịu trách nhiệm cho những tội ác tàn bạo gây ra đối với các công dân của Cộng hòa Ba Lan trong Thế chiến II," Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki nói trong một đoạn video được đăng tải trên trang web chính thức của tổng thống.

"Đó là lý do vì sao quyết định của chính quyền Ukraine trong việc tôn vinh UPA không chỉ là điều đáng phẫn nộ, mà còn khó hiểu và gây thất vọng sâu sắc," ông nói.

"Việc này không chỉ làm tổn thương ký ức lịch sử của chúng tôi mà còn làm xói mòn lòng tin được xây dựng trong nhiều năm qua và cả trong những tháng gần đây," ông nói thêm.

Tổng thống Ba Lan cũng nhắc tới việc nước này đã tiếp nhận hàng trăm ngàn người tị nạn Ukraine kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022.

"Người Ba Lan đã mở cửa biên giới, mở cửa nhà mình và mở rộng vòng tay đón hàng triệu người Ukraine," ông nói.

Ông Nawrocki tiếp tục nói:

"Con đường hội nhập vào các thể chế châu Âu của Ukraine cũng đòi hỏi nước này phải sẵn sàng đối diện một cách trung thực với những chương khó khăn trong lịch sử của chính mình.

Một châu Âu thống nhất được xây dựng trên sự bác bỏ chủ nghĩa toàn trị và việc sùng bái bạo lực. Những nguyên tắc này phải được áp dụng cho tất cả mọi người. Những ai không hiểu điều đó sẽ không có chỗ đứng trong Liên minh châu Âu, và Ba Lan chắc chắn sẽ không chấp nhận điều đó."

Ukraine đang theo đuổi mục tiêu trở thành thành viên của Liên minh châu Âu (EU) và trong tuần này đã tham dự giai đoạn đầu tiên của các cuộc đàm phán gia nhập tại Luxembourg.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã tìm cách hạ nhiệt căng thẳng ngoại giao đang gia tăng giữa Kyiv và Warsaw.

Đăng trên mạng xã hội hôm 19/6, cựu Chủ tịch Hội đồng châu Âu cho rằng cuộc tranh cãi này đang khiến Tổng thống Nga Vladimir Putin "hài lòng" và kêu gọi ông Zelensky cùng ông Nawrocki "kiềm chế cảm xúc thay vì làm gia tăng căng thẳng".

Đối với Ukraine, UPA là biểu tượng của tinh thần kháng cự và cuộc đấu tranh giành độc lập, mặc dù Warsaw cho rằng khoảng 100.000 người gốc Ba Lan đã thiệt mạng trong các vụ thảm sát ở vùng Volhynia.

Lá cờ đỏ-đen của tổ chức này hiện vẫn thường được các binh sĩ Ukraine sử dụng ở tiền tuyến.

Đó là lý do ông Zelensky cho biết ông sẽ dùng tên của UPA để đặt cho một đơn vị quân đội, "nhằm khôi phục các truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia".

Huân chương Đại bàng Trắng của Ba Lan được cựu Tổng thống Andrzej Duda trao cho ông Zelensky vào năm 2023.

Bản thân ông Zelensky chưa trực tiếp bình luận về tranh cãi này.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha gọi đây là "một sai lầm mang tính chiến lược của Tổng thống Ba Lan mà chỉ Moscow được hưởng lợi".

Ông cho biết, để phản đối quyết định trên, ông sẽ trả lại phần thưởng mà Ba Lan trao cho mình vào năm 2022.

"Không một tổng thống của quốc gia nào khác có quyền áp đặt cách nhìn nhận lịch sử của họ lên chúng tôi," ông nói.