Gặp nhà sư Tuệ Nhân: Vì sao đoàn Bộ hành vì Hòa bình làm lay động hàng triệu người?

Một buổi chiều tháng Sáu, ga tàu điện Wutthakat ở vùng ngoại ô Bangkok, Thái Lan bỗng nhộn nhịp một cách bất thường dù chưa đến giờ cao điểm.

Mặc cho những đám mây đen nặng trĩu báo hiệu một cơn mưa nhiệt đới có thể trút xuống bất cứ lúc nào, dòng người vẫn hối hả đổ về Wat Nak Prok, ngôi cổ tự nằm nép mình giữa những tòa nhà chung cư cao tầng hiện đại cách đó vài trăm mét.

Nơi đây vốn nổi tiếng với pho tượng đồng Luang Pho Chao Sua có niên đại hơn 700 năm từ thời Sukhothai, được nhiều người Thái Lan tôn kính như biểu tượng của tài lộc và sự thịnh vượng.

Thế nhưng chiều hôm ấy, ngày 6/6, điều thu hút đám đông không phải là pho tượng cổ linh thiêng.

Rất nhiều người, đến từ Thái Lan, Việt Nam, Lào, Malaysia, Đài Loan... và nhiều nước khác, đã đến đây mong gặp mặt đoàn nhà sư thực hiện cuộc Bộ hành vì Hòa bình (Walk for Peace) dài 3.200 km xuyên qua 9 bang của Mỹ vài tháng trước.

Các nhà sư xuất phát từ chùa Hương Đạo của cộng đồng người Việt ở Fort Worth, bang Texas, ngày 26/10/2025 và sau 108 ngày bộ hành – có những đoạn đi chân trần hoặc băng qua tuyết – đã đến thủ đô Washington DC vào ngày 10/2/2026.

Hành trình của họ cùng người bạn đồng hành đặc biệt – chú chó có tên Aloka – khi đó đã trở thành hiện tượng lan truyền trên mạng, thu hút sự chú ý của hàng triệu người trong lẫn ngoài nước Mỹ, trong bối cảnh thế giới đang bị phủ bóng bởi chiến tranh, xung đột và sự phân cực ngày càng sâu sắc.

Tăng đoàn có mặt tại Thái Lan từ ngày 2 đến 8/6/2026 theo lời mời của Giáo hội Phật giáo Thái Lan và Hoàng gia Thái Lan.

Trong thời gian lưu lại xứ sở chùa vàng, họ được trao giải thưởng "Ashoka Pillar of Moral Leadership" (Giải thưởng Cột trụ Lãnh đạo Đạo đức) năm 2026, tương ứng với năm Phật lịch 2569 của Thái Lan.

Một phụ nữ trẻ người Việt, sống ở Hà Nội, cho biết chị tìm đến đây khi "hữu duyên" đọc được thông tin trên mạng xã hội trong lúc đang du lịch Thái Lan.

"Tôi rất ngưỡng mộ những người tu hành chân chính và mong được tận mắt nhìn thấy những bước chân đã vượt qua tuyết lạnh, nắng gắt và hàng ngàn cây số trên hành trình mang theo thông điệp về hòa bình và chánh niệm," chị nói với BBC News Tiếng Việt vào tối 6/6.

Bà Susan Loone, một phụ nữ trung niên theo Công giáo đến từ Penang, Malaysia, cho biết bà bay sang Bangkok vì muốn gặp mặt tăng đoàn mà bà nói là đã theo dõi từ những ngày đầu bộ hành bên Mỹ.

"Tôi rất ấn tượng và cảm động bởi thông điệp về hòa bình và nỗ lực bộ hành đi xa như vậy của họ. Thông điệp mà họ mang theo có sức lan tỏa vượt qua mọi biên giới, bởi hòa bình là điều mà mọi người trên thế giới đều hướng tới," bà cho hay.

Trao đổi với BBC News Tiếng Việt vào chiều 6/6, sư Thích Tuệ Nhân (Venerable Bhikkhu Paññākāra), người dẫn đoàn của tăng đoàn Phật giáo Nguyên thủy (hay Theravāda), cho biết "tình thương" từ những Phật tử Thái Lan, Myanmar, Đài Loan, Việt Nam đến Wat Nak Prok để gặp họ là "quá lớn"...

"Không hẳn là vì quý các sư mà là vì giáo pháp, vì tinh thần bình an cho nhân loại cho nên mọi người tìm đến," sư Tuệ Nhân cho hay.

Chia sẻ về cuộc bộ hành tại Mỹ, ông nói rằng hành trình này "bắt nguồn từ những nỗi thống khổ của những người mà sư đã gặp qua".

Trong đại dịch Covid-19, chùa Hương Đạo, nơi ông làm phó trụ trì, đã có chương trình phát thực phẩm cho người dân địa phương.

Trong khoảng thời gian đó, ông nói rằng bản thân nhìn thấy có rất nhiều mảnh đời trên khắp thế giới đều chịu cảnh khổ đau khi mất người thân và mất công việc. Sau đó, khi bay sang châu Phi để cứu trợ, ông nói thấy con người đang chìm trong những biển khổ như vậy.

"Ngoài những lúc bị dịch bệnh, thiên tai thì có những người vẫn đang bế tắc trong cuộc sống... có những người muốn quyên sinh, họ tìm đến chùa rất nhiều để tìm lời khuyên.

"Sư thường xuyên hỏi bản thân rằng là một người tu hành, mình có thể làm gì để giúp đỡ bá tánh được phần nào. Trải qua gần ba năm, sư có nguyện trong tâm là nếu đủ duyên thì mình sẽ lan tỏa thông điệp về bình an, hòa bình cho những người hữu duyên bằng cách là sẽ bộ hành," sư Tuệ Nhân cho biết.

'Bỏ sanh mạng của mình sang một bên'

Khi khởi hành từ Texas, đoàn Bộ hành vì Hòa bình có 19 nhà sư đến từ các ngôi chùa Phật giáo Nguyên thủy (Theravāda) khác nhau, cùng với Aloka, chú chó hoang được sư Tuệ Nhân nhận nuôi khi bộ hành tại Ấn Độ vào năm 2022.

Vào ngày 19/11/2025, khi đoàn bộ hành đến Dayton, Texas thì bị một chiếc xe bán tải đâm mạnh vào xe hộ tống, khiến chiếc xe này lao vào nhóm các nhà sư đang đi bộ ven đường.

Vụ tai nạn khiến sư Maha Dam Phommasan (người Lào) bị thương ở chân và phải phẫu thuật cắt bỏ chân trái.

Sư Tuệ Nhân cho biết sức khỏe của sư Maha Dam đã ổn định và được lắp chân giả, song hiện tại, mỗi ngày ông chỉ có thể đi được 30 phút.

"Thật ra đi bộ bên Mỹ khó hơn nhiều so với bên Ấn Độ. Khó ở điểm rằng tại Ấn Độ chỗ nào mình cũng có thể ở lại và dừng chân, nhưng bên Mỹ thì không, đất của tư nhân mình không thể đặt chân nếu không có sự cho phép của họ.

"Thời điểm đầu tiên các nhà sư phải ngủ ở lề đường và chính giữa luồng của hai bên xa lộ, có xe chạy rất nhanh. Những lúc đó chỉ cần một chiếc xe mất phanh hay tài xế buồn ngủ là cả đoàn sẽ gặp nguy hiểm," ông cho biết.

Nhà sư người Mỹ gốc Việt cũng nói rằng thời tiết ở Ấn Độ dù lạnh nhưng không đến mức có tuyết và băng như bên Mỹ. Ông cho biết thêm rằng dù có một chiếc xe đi theo để cho chư tăng dùng vệ sinh, nhưng cũng "trở ngại nhiều".

Ngoài ra, một trở ngại khác ở Mỹ với đoàn bộ hành là vấn đề tôn giáo.

"Ở đất nước mà đạo Tin Lành và các đạo khác rất lớn mạnh, còn đạo Phật người ta chưa biết nhiều, thì hành trình đã vấp phải sự biểu tình chống đối của những người đạo khác, gần như từ khi bắt đầu cho đến Washington DC."

"Có những lúc họ còn dí súng vào mình nữa, nhưng tăng đoàn vẫn đi bình thường thôi, bởi vì đối với sư thì đã quyết định chọn đi trên hành trình này rồi thì cái chết là chuyện bình thường."

"Một khi mình đã quyết tâm đi trên hành trình này là đã chọn sẵn cái chết rồi và đã bỏ cái sanh mạng của mình sang một bên, cho nên ngay cả khi vị sư Maha Dam bị đụng xe thì vẫn hoan hỉ, đón nhận và tinh thần của các chư tăng trong đoàn cũng tương tự như vậy," sư Tuệ Nhân kể lại.

Đoàn Walk for Peace không phải là một đoàn tu đầu đà (dhutanga) theo nghĩa chặt chẽ như cách nhiều người hiểu về các vị hành giả đầu đà ở Đông Nam Á, nhưng hành trình của họ được mô tả là lấy cảm hứng từ hạnh đầu đà trong truyền thống Phật giáo Theravāda.

"Nếu như nói tới bộ hành thì trong Phật giáo có 13 hạnh đầu đà mà Đức Phật đã dạy. Trong 13 hạnh đầu đà không hề nói rằng là phải đi bộ, mà chỉ có là tìm một trú xứ trong núi rừng hay là bãi tha ma, đất trống...

"Trong kinh thì Đức Phật nói là trú xứ đó phải cách xa với làng xóm 500 lần mũi tên bắn, để đảm bảo trú xứ đó không quá xa với làng mạc, để các chư tăng có thể xuống đó khất thực nuôi mạng rồi trở về tu tập và cũng không quá gần để sự tu tập bị làm phiền," sư Tuệ Nhân giải thích.

Ông nói thêm rằng 13 pháp hạnh đầu đà là chú trọng vào việc tu tập tự thân, ẩn tu chứ không đi bộ, cho nên "hành trình này mới gọi là Bộ hành vì Hòa bình chứ không phải là đi đầu đà."

Việc bộ hành này được giải thích là hạnh nguyện của chư tăng, để lan tỏa một thông điệp từ, bi, hỉ, xả và sự chánh niệm tỉnh giác.

"Tại sao không đi xe, đi máy bay mà phải đi bộ, vì khi đi bộ mình nhìn thấy mình được rõ ràng hơn, thấy được tâm thức của mình như thế nào khi đau, mệt, đói khát, bệnh tật...

"Mình cũng nhìn thấy những cảnh vật cây cối mà vốn dĩ nó đã tồn tại như vậy nhưng lâu nay không nhìn thấy được hết vẻ đẹp hay sự tàn lụi của nó.

"Mình cũng nhìn thấy được tất cả những con người bước ra ngoài đường chờ tăng đoàn hàng giờ, nhìn thấy nỗi khổ của họ và từ đâu mà họ đến," ông nói với BBC.

Người Mỹ dừng lại lắng nghe

Bên cạnh những trở ngại, đoàn Bộ hành vì Hòa bình đã nhận được sự hưởng ứng từ đông đảo người dân Mỹ mà sư Tuệ Nhân mô tả là "choáng ngợp".

Trong hành trình qua từng bang, hình ảnh các bà mẹ bồng con, vợ chồng tay trong tay dắt đàn con nhỏ, người già, em bé, người tàn tật trên xe lăn, học trò, sinh viên, thanh niên, thiếu nữ đứng đông đảo hai bên đường chào đón các nhà sư với đôi mắt hoen ướt đã tràn ngập trên mạng xã hội.

Khi đoàn đi qua các thành phố và thị trấn, hàng chục ngàn người đã tới để chào đón bất kể thời tiết.

"Trong một tháng đầu khi khởi hành từ Texas thì sự hưởng ứng không mạnh là bởi vì chưa ai biết về cái hành trình này cả, nhưng khi đến ranh giới của các bang Louisiana, Mississippi qua tới Georgia, là chỉ thấy biển người thôi," sư Tuệ Nhân cho biết.

Ông nói rằng "những con người đang đau khổ tìm đến với tăng đoàn thì họ khóc rất nhiều", dù màu da chủng tộc và tôn giáo hoàn toàn khác biệt.

"Khi tìm hiểu qua thì họ cho biết họ chỉ nghĩ đến cái chết thôi chứ không tha thiết gì sống nữa cả, thậm chí cả gia đình sẵn sàng tìm đến cái chết... Các sư lắng nghe và chia sẻ với họ cách tu tập để họ có nội tâm vững mạnh, an lạc và có được bình an trong gia đình dù ngoài kia nhiều sóng gió, thì họ đã chấp nhận và hoan hỉ đón lấy những thông điệp của các sư lan tỏa, và họ đứng lên đi tiếp được," ông cho biết.

Aloka – chú chó hòa bình

Dù không phải là một thành viên chính thức của đoàn sư, nhưng chú chó Aloka là một trong những nhân vật được nhắc đến nhiều nhất trong hành trình Walk for Peace.

Những hình ảnh Aloka lẽo đẽo theo sau các nhà sư, nằm nghỉ bên đường hay ngồi giữa đám đông Phật tử đã thu hút sự quan tâm của hàng chục ngàn người theo dõi hành trình.

Trong hành trình "theo dấu chân Phật" kéo dài 112 ngày ở Ấn Độ vào năm 2022, sư Tuệ Nhân bắt gặp chú chó hoang này đi theo tăng đoàn.

"Ban đầu chú chó đốm này nhút nhát lắm chứ không dạn như bây giờ. Sư nhận thấy nhân duyên của chú chó khá đặc biệt, vì nhiều chú chó hoang cũng đi theo tăng đoàn nhưng chỉ vài ngày cà bỏ cuộc, nhưng Aloka thì không.

"Sư đặt tên cho chú chó là Aloka, một trong 10 đề mục thiền định trong lời Phật dạy. Aloka là ánh sáng, sư mong mỏi chú chó sẽ gặp được ánh sáng của Phật pháp để rồi tu tập và giải thoát khỏi kiếp sống luân hồi này," sư Tuệ Nhân cho biết.

Sau chuyến đi ở Ấn Độ, ông đã nhận nuôi và đem Aloka về Mỹ, vì "theo tăng đoàn suốt 112 ngày đâu phải là chuyện dễ, chú chó đã phải chịu biết bao thống khổ, từ tiêu chảy, ói mửa, sốt rét đến khi sắp chết luôn".

Ông cho biết các Phật tử bên Ấn Độ sau đó đã quyên góp 14.000 USD và làm thủ tục để đưa Aloka sang Mỹ, có "quốc tịch Mỹ" và tiếp tục tham gia bộ hành Walk for Peace.

"Hình ảnh một chú chó chịu lạnh, chịu nóng, đói khát đi theo tăng đoàn mỗi ngày như vậy vì hòa bình đã đánh động vào tâm thức nhiều người. Mà bên các nước phương Tây, người ta rất thương thú vật."

Với nhiều người, Aloka không chỉ là một chú chó đồng hành mà còn là biểu tượng cho sự gắn kết giản dị giữa con người với động vật, thiên nhiên và thông điệp mà đoàn Walk for Peace mong muốn lan tỏa.

Bà Susan Loone cho biết rất hạnh phúc vì đã được nhìn thấy và vuốt ve Aloka khi bay từ Malaysia sang Thái Lan.

"Tôi rất vui khi gặp Aloka vì chính chú chó này đã thúc đẩy tôi học hỏi nhiều hơn. Và tất nhiên tôi yêu chó, tôi thương chó hoang," bà chia sẻ.

Bạn của bà Loone, bà Sulee, người Thái, nói rằng bà cảm thấy rất may mắn vì được tận mắt thấy Aloka và tăng đoàn, vì lịch trình của họ tại Thái Lan rất dày đặc.

Hiện tại, sư Tuệ Nhân cho biết chú chó đã có một quỹ từ thiện riêng mang tên Aloka The Peace Foundation để hỗ trợ thú vật như chó, mèo, voi... ở khắp thế giới.

'Không phản ứng hay đính đính điều gì cả'

Dù sức lan tỏa của đoàn bộ hành Walk for Peace là rất lớn, song cũng đi kèm những tranh luận trên mạng xã hội.

Trên Facebook, một số người đăng ảnh người dân bỏ tiền và vật phẩm vào bát khi cúng dường cho đoàn tăng sĩ, cho rằng các khoản tiền mặt, vật chất hoặc các hoạt động gây quỹ công khai có thể làm lu mờ ý nghĩa tâm linh của hoạt động.

Một số người khác băn khoăn về cách quản lý và sử dụng các khoản tiền được trao tặng.

Sư Tuệ Nhân nói với BBC rằng ông "không có phản hồi về những ý kiến trái chiều trên mạng", song cho biết, ngay từ khi bắt đầu bộ hành, ông đã biết chắc chắn là sẽ "không bao giờ làm vừa lòng được tất cả mọi người".

"Nói tới tinh thần của Phật giáo thì chúng ta đã từng là thân bằng quyến thuộc của nhau rồi, và trong tương lai cũng sẽ là thân bằng quyến thuộc của nhau. Cho nên dù mấy người đó không hiểu, chưa hiểu, có chửi mắng hay giống như những người đạo khác tới biểu tình thì tăng đoàn cũng vẫn chỉ cười và chúc phúc cho họ thôi, không phản ứng hay đính đính điều gì cả," ông cho biết.

Vị phó trụ trì chùa Hương Đạo cũng cho hay ông xem đây là bài học cho bản thân, phải nhìn lại là khi có người chê trách như vậy thì phải xem mình có sai không để sửa, hoặc nếu không sai thì rút ra bài học trong tương lai đừng phạm phải.

"Trong những ngày ở đây [Thái Lan] thì khi các sư đi bát [hay còn gọi là trì bình khất thực, sớt bát – là nghi thức các nhà sư ôm bình bát đi xin thức ăn từ cư sĩ, Phật tử để nuôi sống thân mạng], Phật tử đến chùa đôi khi họ có gì trong người thì sẽ đặt vào bát.

"Đi bát không phải là đi khất thực nuôi mạng như đầu đà, mà ở đây là để gieo duyên cho bá tánh có cơ hội tạo chút công đức. Khi các sư đang đi, họ đặt vào bát thì chư tăng chỉ nhìn xuống đất chứ không nhìn trong bát mình có gì, cũng không nhìn trên tay họ là đồ chay hay đồ mặn hay cái gì."

Cũng theo sư Tuệ Nhân, vì số lượng người quá đông nên các sư thường phải để cư sĩ lấy đồ trong bát ra bỏ vào bao cho bát trống, và cũng không thể gạt tay những người muốn "gieo duyên" bỏ đồ vào bát vì hành động đó "không đẹp".

Ông chia sẻ rằng điều quan trọng là tâm thức của các nhà sư liệu có "dính mắt vào những cái này không", hay "tâm mình có cảm thấy khởi lên sự bức xúc hay sân hận khi người ta làm như vậy", và khẳng định rằng những điều đó là không đúng.

Đối với những vật phẩm cúng dường, ông cho hay những gì liên quan tới các hành trình bộ hành sẽ được giữ lại làm một phòng lưu niệm để giữ lại cho thế hệ mai sau. Bên cạnh đó, những gì các nhà sư đã có thì sẽ được chia sẻ đến những ngôi chùa hoặc các hội khác. Đồng thời, đồ mà chú chó Aloka được tặng cũng được mang đi làm từ thiện rất nhiều nên "không có cái gì hư hay để không cả".

'Về Việt Nam rất khó'

Sư Tuệ Nhân sinh năm 1981 trong một gia đình có 10 anh chị em ở Đắk Lắk.

Ông di cư sang Mỹ năm 1997, tốt nghiệp trường đại học University of Texas tại Arlington, sau làm kỹ sư điện toán tại hãng Motorola.

Ông cho biết khi còn ở Việt Nam thì "không biết Phật pháp là gì cả", cho đến khi qua Mỹ tham gia vào cộng đồng Phật tử thì ông mới biết "ngôi chùa là như vậy, Phật là như vậy"...

"Sau khi ra trường và đi làm ba năm [tại Mỹ] thì sư thấy đây không phải là con đường mình muốn chọn nữa. Một buổi trưa hè, sư đã chạy lên chùa Hương Đạo và mọi thứ đã thay đổi, sư đã xuất gia từ đó," ông kể lại cơ duyên với Phật giáo vào năm 2007.

Năm 2013, ông trở thành phó trụ trì của chùa Hương Đạo, ngôi chùa mà Hòa thượng Thích Bửu Đức đã sáng lập và làm sư trụ trì.

Trong năm 2022, ông đã tham gia chuyến hành hương cùng khoảng 100 tu sĩ đi bộ ở Ấn Độ và Nepal trong 112 ngày, sau đó viết cuốn hồi ký Bước chân hành giả.

Ông là người dẫn đoàn bộ hành Walk for Peace đi bộ tại Mỹ trong 108 ngày.

Sau Thái Lan, ông đang cùng đoàn sư tới Ấn Độ để tiếp tục hành trình chia sẻ giáo pháp, các hoạt động cầu nguyện vì hòa bình và thăm viếng các Phật tích tại Ấn Độ.

Chia sẻ với BBC, sư Tuệ Nhân cho biết sau chuyến bộ hành tại Ấn Độ vào năm 2022, ông đã về Việt Nam và trình bày với các sư bá tại đây để xin phép được bộ hành nhưng "về Việt Nam rất khó về nhiều mặt" nên việc này là "không khả thi".

Ông cũng cho hay cũng đã biết đến hành trình của sư Thích Minh Tuệ và nói rằng "mỗi người có một hạnh nguyện riêng".

Mie Mie Khaing từ BBC News Tiếng Miến Điện đã kết nối cuộc phỏng vấn này.