Nga đứng sau các vụ phóng hỏa nhằm vào Thủ tướng Anh, theo điều tra của BBC

Ngay cả sau khi phóng hỏa ngôi nhà của Thủ tướng Anh Keir Starmer, Roman Lavrynovych – người bị kết án hôm 15/6 vì âm mưu thực hiện hành vi phóng hỏa – dường như không hề biết về vị thủ tướng.

Người chỉ đạo giấu tên của anh ta, được biết đến với tên viết tắt "EL", đã để lộ manh mối trong một tin nhắn:

"Nghe này, cậu vừa tấn công nhà của một nhân vật cấp rất cao ở Anh. Tôi sẽ gửi tiền cho cậu, cậu cần phải rời khỏi thành phố."

Nhưng đã quá muộn: Lavrynovych bị bắt chỉ vài giờ sau đó.

Người thợ xây 22 tuổi mang quốc tịch Ukraine đã bị biến thành công cụ để tấn công người đứng đầu chính phủ Anh. Nhưng ai là kẻ đứng sau?

Cuộc điều tra của chúng tôi cho thấy vụ phóng hỏa này chỉ là một phần của chiến dịch phá hoại, khiêu khích và tung tin sai lệch quy mô lớn.

Và dấu vết dẫn thẳng tới chính quyền Nga.

EL, người đứng sau chỉ đạo Lavrynovych, từng hứa hẹn cấp quốc tịch Nga để đổi lấy việc thực hiện thêm các vụ tấn công khác, đồng thời ca ngợi Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Chúng tôi đã phát hiện những bằng chứng cho thấy EL có thể là một nhà ngoại giao Nga trẻ tuổi có tên là Evgeny Lyukshin. Người này 23 tuổi, là con trai của một quan chức cấp cao và được các điệp viên và nhà tuyên truyền đào tạo về chiến tranh thông tin, đồng thời có quan hệ gần gũi với các tầng lớp quyền lực cấp cao nhất ở Moscow.

Cuộc điều tra của BBC cho thấy các điệp viên Nga đã điều hành chiến dịch phá hoại và khiêu khích này từ xa thông qua mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin Telegram.

Họ lập ra các nhóm cực hữu và Hồi giáo giả danh trên mạng để rồi tổ chức các hoạt động phá hoại tại Anh cũng như kích động chia rẽ và gieo rắc nỗi sợ hãi trong xã hội.

Các tài khoản có nguồn gốc từ Nga cũng phát tán thông tin sai về động cơ của các vụ phóng hỏa nhằm vào ông Starmer.

Những thông tin này sau đó được các nhân vật như nhà hoạt động cực hữu bài Hồi giáo Tommy Robinson phát tán.

Đại sứ quán Nga tuyên bố:

"Chúng tôi bác bỏ mọi nỗ lực nhằm liên kết Nga hoặc Bộ Ngoại giao Nga với các hoạt động phi pháp."

Đại sứ quán cũng khẳng định Nga "không gây ra bất kỳ mối đe dọa nào đối với Vương quốc Anh hay người dân nước này, đồng thời không có ý định thù địch nào đối với Anh".

Lyukshin không trả lời các câu hỏi của BBC. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau khi BBC liên hệ với Lyukshin, một kênh tuyên truyền mà BBC đã nêu ra để chất vấn anh ta đã biến mất.

'Cống hiến cho vinh quang của tổ quốc'

Roman Lavrynovych, công dân Ukraine, và Stanislav Carpiuc, 27 tuổi, công dân Romania sinh tại Ukraine, đã bị Tòa án Old Bailey ở London kết tội âm mưu thực hiện các vụ tấn công nhằm vào tài sản và một chiếc xe có liên hệ với ông Starmer.

Một bị cáo khác, Petro Pochynok, 35 tuổi, được tuyên vô tội đối với cáo buộc âm mưu phóng hỏa.

Vụ phóng hỏa đầu tiên xảy ra vào năm ngoái khi một chiếc Toyota từng thuộc sở hữu của thủ tướng bị đốt cháy ở phía bắc London. Tiếp đó là hai vụ tấn công khác: một vụ nhằm vào lối vào khu căn hộ nơi ông Starmer từng sinh sống và một vụ nhằm vào lối vào ngôi nhà của ông, vốn được cho chị dâu thuê sau khi ông chuyển đến số 10 Phố Downing.

Tuy nhiên, phiên tòa xét xử ba người này diễn ra theo một cách khá bất thường vì nhân vật thực sự đứng sau toàn bộ vụ việc chưa bao giờ được đưa ra ánh sáng.

Các công tố viên chỉ tập trung vào động cơ tài chính. Danh tính, các mối liên hệ cũng như động cơ của người chỉ đạo bí ẩn đã trả tiền cho Lavrynovych để thực hiện các vụ tấn công gần như không được đề cập.

Tại tòa, người này được gọi là "EL Money" – theo cách lưu tên trong điện thoại của Lavrynovych. Trên ứng dụng Telegram, người này chỉ sử dụng hai chữ cái viết tắt "EL".

EL đã tiếp cận và tuyển mộ Lavrynovych thông qua một nhóm Telegram dành cho người Ukraine ở London đang tìm việc làm.

Từ mối liên hệ tưởng chừng vô hại đó, Lavrynovych dần được giao thực hiện những hành vi tội phạm ngày càng nghiêm trọng, từ dán áp phích, vẽ bậy lên tường cho đến phóng hỏa. Dù biết rõ những việc mình làm là sai trái, Lavrynovych vẫn tiếp tục với hy vọng nhận được tiền công.

Tại tòa, chỉ có một số ít tin nhắn của EL được công bố. Tất cả đều gửi cho Lavrynovych và Carpiuc, cho thấy người này sử dụng tiếng Nga khá chuẩn mực nhưng khả năng tiếng Ukraine kém hơn nhiều.

Tuy nhiên, bằng các công cụ điều tra nguồn mở, BBC đã lần theo nhiều hoạt động khác của EL.

Hệ tư tưởng và mục tiêu của người này hiện lên khá rõ ràng.

Các tin nhắn từ tài khoản EL trên nhiều kênh Telegram cho thấy người này thường xuyên ca ngợi Tổng thống Nga Vladimir Putin và nước Nga, công kích người Ukraine, đồng thời lan truyền các luận điệu tuyên truyền của Moscow.

"Rõ ràng Putin là lãnh đạo của chủng tộc da trắng," EL viết trong một cuộc trò chuyện.

Trong các nhóm việc làm dành cho người Ukraine, EL đăng tin tuyển người "vẽ graffiti" tại London. Thế nhưng, ở những nhóm trò chuyện khác, người này lại sử dụng các từ ngữ miệt thị nặng nề bằng tiếng Nga để chỉ người Ukraine.

EL cũng kêu gọi tấn công các trung tâm tuyển quân tại Ukraine, quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện năm 2022.

Người này tuyên bố những ai ủng hộ "chủng tộc Slav da trắng" nên gia nhập "La Mã thứ ba đích thực" – một khái niệm trong tư tưởng dân tộc chủ nghĩa Nga cho rằng Nga là quốc gia kế thừa Đế chế La Mã.

"Hãy cống hiến vì vinh quang của dân tộc để đáp trả kẻ thù của các bạn," EL viết, trước khi đề nghị trả 1.000 USD (khoảng 26,2 triệu đồng) cùng quốc tịch Nga cho những người phóng hỏa.

EL cũng hé lộ một số manh mối về thân thế của mình khi tuyên bố với các thành viên khác trên Telegram rằng anh ta có thể tiếp cận các tài liệu của NATO và CIA.

"Cha tôi tiết lộ cho tôi một phần trong số đó. Không phải vô cớ mà ông ấy sang châu Âu," EL viết.

'Đây là chiến tranh'

Phiên tòa không hề đề cập đến đối tượng mà những tấm áp phích mà Lavrynovych treo theo lệnh của EL thực sự quảng cáo: một nhóm cực hữu được cho là tồn tại mang tên Direct Action UK.

Nhóm này tìm cách tạo dựng hình ảnh như một phong trào bắt nguồn một cách tự nhiên tại Anh.

Tuy nhiên, cuộc điều tra của chúng tôi cho thấy Direct Action thực chất được các phần tử Nga tạo ra trên mạng nhằm gây chia rẽ trong xã hội Anh.

Các tin nhắn trong nhóm này mang dấu thời gian theo giờ Moscow, sử dụng chữ Cyrillic và đặt ký hiệu bảng Anh (£) sau con số thay vì đứng trước như thông lệ ở Anh – một đặc điểm phản ánh cách viết của tiếng Nga.

Các tài khoản chủ chốt điều hành Direct Action, đặc biệt là tài khoản của EL, cũng đồng thời hoạt động trên các kênh khác để thúc đẩy mục tiêu chính trị của Nga, và sử dụng tiếng Nga trong liên lạc.

Direct Action xuất hiện lần đầu vào mùa thu năm 2024, sau các cuộc bạo loạn liên quan đến vụ sát hại ở Southport, và đã khai thác hình ảnh từ các vụ bạo loạn này cho hoạt động tuyên truyền.

Các kênh mạng xã hội của nhóm này – vốn được quảng cáo trên các tấm áp phích – đăng tải video gọi Thủ tướng Keir Starmer là kẻ phản bội, kích động thù hận đối với người Hồi giáo, và đưa ra tiền thưởng cho các hành vi bạo lực và phóng hỏa, bao gồm cả tấn công đền thờ Hồi giáo và cảnh sát.

Direct Action cũng tôn vinh nhà hoạt động cực hữu Tommy Robinson.

"Đây là chiến tranh," nhóm này tuyên bố.

Tuy nhiên, dù là một tổ chức giả mạo, Direct Action vẫn gây ra những hành vi bạo lực ngoài đời thực. Tại London, sáu đền thờ Hồi giáo và một trường học Hồi giáo đã bị phá hoại trong năm ngoái sau khi nhóm này trả tiền cho các hành vi vẽ bậy mang tính bài Hồi giáo.

Các khẩu hiệu như "remigration" (trở về nơi xuất phát) và "Stop Islam" (ngăn chặn Hồi giáo) đã được phun sơn lên các đền thờ Hồi giáo, từ khu Croydon ở nam London tới Leyton ở phía đông thành phố.

Sau đó, Direct Action biến những đoạn video ghi lại hành vi phá hoại thành nội dung mạng xã hội mang tính giật gân nhằm khuếch đại sự thù hận và gieo rắc nỗi sợ.

Sáng hôm sau ngày một đền thờ Hồi giáo và một trường tiểu học ở Leyton bị phá hoại trong một vụ tấn công liên quan đến Direct Action, EL đã đăng một tin nhắn có vẻ vô hại trong nhóm Telegram dành cho người Ukraine đang tìm việc tại London:

"Việc làm bán thời gian hôm nay! Khu Leyton. Bạn cần chụp ảnh hai tòa nhà."

Mục đích là thu thập hình ảnh hiện trường sau vụ phá hoại để đăng lên mạng.

Ngay cả việc Direct Action dường như được ủng hộ ngoài đời thực cũng là giả, thực ra sự ủng hộ đó là do người ta được trả tiền để làm vậy.

Tại tòa, Lavrynovych cũng được xác định là hành động vì tiền, chứ không phải vì chia sẻ hệ tư tưởng của nhóm Direct Action.

Tổ chức chống phân biệt chủng tộc Hope Not Hate đã điều tra về Direct Action và báo cáo các lo ngại của họ tới cảnh sát chống khủng bố vào tháng 2/2025, nhiều tháng trước khi xảy ra các vụ phóng hỏa liên quan đến Thủ tướng Starmer. Hope Not Hate kết luận rằng có dấu hiệu cho thấy người Nga đứng sau Direct Action.

Tổ chức này cho biết họ đã cảnh báo giới chức rằng những người đứng sau nhóm này có thể đang dụ dỗ cư dân tại Anh thực hiện một "vụ tấn công khủng bố nhằm vào một đền thờ Hồi giáo hoặc mục tiêu Hồi giáo dễ nhận diện tại Anh".

Tuy nhiên, theo ông Nick Lowles – Giám đốc điều hành của Hope Not Hate – không ai phản hồi cảnh báo này. Tổ chức này sau đó đã hợp tác với BBC để điều tra về Direct Action và những người đứng sau.

Tổ chức Tell Mama, một nhóm giám sát các hành vi thù ghét nhằm vào người Hồi giáo, cũng đã chuyển bằng chứng tới lực lượng chống khủng bố và kết luận rằng Direct Action dường như là một chiến dịch do Nga vận hành. Họ chỉ nhận được xác nhận đã tiếp nhận thông tin, nhưng không có phản hồi thêm từ cảnh sát.

Bà Iman Atta, Giám đốc điều hành của Tell Mama, cho biết bà tin rằng những hành vi như vậy chưa được phía cảnh sát đánh giá đúng mức, và điều này khiến cộng đồng Hồi giáo lo ngại khi thấy một nhóm công khai trả tiền bằng tiền điện tử để phá hoại đền thờ Hồi giáo và gây chia rẽ xã hội.

"Đây là những thứ diễn ra trên mạng, nhưng thực chất nó đang trực tiếp trở thành hành vi phá hoại tài sản và bạo lực hình sự, thậm chí là khủng bố, ngay trên đường phố của chúng ta," bà nói.

Cảnh sát London nói với BBC rằng họ đang điều tra bảy vụ phá hoại hình sự được xác định là tội phạm thù ghét nhằm vào người Hồi giáo. Hiện chưa có ai bị bắt giữ, và lực lượng này vẫn "giữ quan điểm mở" về việc liệu các vụ việc ấy có liên quan với nhau hay không.

Truyền đơn kích động thù hận

Trước khi EL bắt đầu điều hành các nhóm cực hữu giả danh, người này từng tham gia tạo dựng một tổ chức Hồi giáo giả mang tên Takbir Foundation.

Chúng tôi phát hiện điều này vì tên người dùng của tài khoản Telegram của EL từng mang tên của tổ chức giả mạo này.

Takbir Foundation tìm cách tuyển mộ người Hồi giáo để sơn "graffiti thiêng liêng" tại Anh.

Nhưng mục tiêu thực sự của họ là rõ ràng: kích động phe cực hữu thông qua các hành vi phá hoại này. Các tài khoản Telegram giả vờ là người Hồi giáo sùng đạo sau đó dần đổi sang đường lối bài Hồi giáo cực đoan khi tham gia Direct Action.

Trong một nhóm Telegram dành cho người Hồi giáo, một tài khoản có tên "El" đã đăng nội dung nói rằng Takbir Foundation sẽ "tận tâm hỗ trợ tài chính cho thánh chiến (jihad) trên khắp nước Anh. Hỡi các chiến binh mujahideen, hãy dũng cảm và vươn tay hướng tới nhà nước Hồi giáo sắp xuất hiện."

Tổ chức này trả tới 150 bảng Anh (khoảng 5,2 triệu đồng) cho mỗi vụ sơn graffiti tại một địa điểm và nói rằng: "đây là tiền halal để truyền bá lời của Allah".

Tuy nhiên, cũng giống như Direct Action sau này trả tiền cho những người không thực sự thuộc phe cực hữu, Takbir Foundation trả tiền cho những người không phải Hồi giáo để vẽ graffiti mang biểu tượng Hồi giáo.

Chúng tôi đã truy vết được hai nghệ sĩ graffiti ở Bristol, những người đã phản hồi riêng lẻ một mẩu quảng cáo mời gọi "cơ hội với mức giá hào phóng", không đề cập gì đến Hồi giáo, từ tài khoản Facebook giả mang tên "Michael John".

Cả hai được yêu cầu phun sơn câu shahada của Hồi giáo – lời tuyên tín đức tin – bằng tiếng Ả Rập lên một cửa hàng Debenhams đã ngừng hoạt động ở trung tâm thành phố. Một người còn được yêu cầu phun một câu kinh Qur'an nói về "việc làm của quỷ dữ" lên một cơ sở của câu lạc bộ Đảng Bảo thủ trong thành phố.

Họ được gửi hình ảnh các tòa nhà với những khu vực được đánh dấu chính xác để chỉ nơi cần phun graffiti. Cách làm này giống với EL, người cũng từng gửi các hình ảnh tương tự về các đền thờ Hồi giáo khi yêu cầu phá hoại chúng bằng graffiti có nội dung bài Hồi giáo.

Các nghệ sĩ được Takbir Foundation đề nghị trả tiền, nhưng cả hai đều từ chối vì cho rằng các yêu cầu này là bất hợp pháp.

Một liên hệ khác giữa EL và Takbir Foundation cho thấy cách người điều khiển và các nhóm giả mạo của ông ta tìm cách kích động và chia rẽ người dân bình thường.

EL từng cung cấp cho Roman Lavrynovych một tấm áp phích bài Hồi giáo, được thiết kế để trông như do một người Hindu viết, bằng cách nhắc đến việc phá hủy một đền thờ Hồi giáo cổ ở Ấn Độ năm 1992 bởi các nhóm Hindu cực hữu.

"Mỗi đền thờ Hồi giáo đóng cửa = có ít đi 100 tên tội phạm," tấm áp phích viết.

Lavrynovych được yêu cầu dán nó tại một con đường cụ thể ở Southall, phía tây London, nơi có một đền thờ Hồi giáo lớn là Southall Central Masjid.

Không rõ Lavrynovych có thực hiện nhiệm vụ này hay không. Tuy nhiên, chúng tôi phát hiện tài khoản Facebook của Takbir Foundation đã đăng một bức ảnh của chính tấm áp phích đó – dường như chụp trên một bức tường gạch – trong một nhóm cộng đồng người Hồi giáo và tuyên bố rằng nó đã được dán ở Southall.

"Các tờ rơi kích động thù hận được tìm thấy gần Southall Central Masjid," bài đăng viết.

EL đang gieo rắc thù hận trên đường phố nước Anh – và sau đó chính tổ chức giả của ông ta lại bảo đảm thông điệp đó lan truyền tới cộng đồng người Hồi giáo trên mạng.

Vụ tấn công vào tài sản của Thủ tướng Starmer cũng được sử dụng làm công cụ tuyên truyền trên mạng.

Một tin giả lan truyền trên mạng xã hội bằng các tài khoản có trụ sở tại Nga trở nên đặc biệt phổ biến – rằng ba nghi phạm người Ukraine là những người hành nghề mại dâm, với hàm ý rằng các vụ phóng hỏa là kết quả của một bê bối tình dục cá nhân.

Tất cả đều không đúng sự thật. Các nghi phạm không hề quen biết Thủ tướng và cũng không phải là người hành nghề mại dâm. Nhưng tin giả này đã được lan truyền bởi Tommy Robinson – người từng được Direct Action quảng bá.

Robinson, tên thật là Stephen Yaxley-Lennon, đã tuyên bố trên X rằng ông Starmer đã "quan hệ" với các nam mại dâm người Ukraine và đăng một hình ảnh giả của Thủ tướng cùng các nghi phạm. Đặc phái viên đặc biệt của Tổng thống Putin, Kirill Dimitriev, đã chia sẻ lại một trong các bài đăng của ông ta về vụ việc.

'Kích động thù hận và bạo lực'

Những vụ việc này phù hợp với mô hình của một làn sóng phá hoại do Nga hậu thuẫn đã diễn ra ở châu Âu trong 5 năm qua, với mục tiêu là Ukraine và các đồng minh của nước này, từ các vụ nổ trên đường sắt đến các vụ tấn công bằng bom xăng nhằm vào máy bay hướng đến Anh.

Nga tuyển dụng các "phần tử trung gian", trả tiền để thực hiện các hành vi bạo lực, phá hoại và gián điệp. Có thể tồn tại nhiều tầng trung gian, giúp Nga dễ dàng phủ nhận sự liên quan.

Ngay tại Nga, có nhiều tổ chức thực hiện các chiến dịch như vậy, không phải tất cả đều thuộc nhà nước Nga một cách chính thức.

Người Ukraine thường xuyên bị nhắm tới để tuyển mộ cho các hoạt động phá hoại của Nga trên khắp châu Âu.

Cảnh sát Quốc gia Ukraine cho biết trong một mạng lưới của Nga lên kế hoạch phá hoại tại 11 quốc gia, bao gồm cả Vương quốc Anh, thì một phần ba số người tham gia là người Ukraine. Mạng lưới này mới bị phát hiện gần đây trong một chiến dịch phối hợp với EU.

"Điều này dễ dàng hơn cho phía Nga, vì nó làm mất uy tín của Ukraine trong mắt các đối tác và các nước châu Âu," điều tra viên cấp cao Vitaliy Sova nói.

Tuy nhiên, ông nói rằng những yếu tố hấp dẫn đối với những người tuyển dụng không phải là quốc tịch mà là độ tuổi.

Khi bị tiếp cận trên mạng xã hội, những người trẻ được đề nghị một món "tiền dễ kiếm" cho các hành vi phạm pháp mức thấp, thường được ngụy trang thành những nhiệm vụ vô hại, và sau đó bị tống tiền nếu họ cố từ chối thực hiện thêm các hành động khác.

Hoa Kỳ từ lâu đã là mục tiêu của chiến tranh hỗn hợp (hybrid warfare) của Nga.

Ví dụ, nước này cáo buộc một tổ chức truyền thông do nhà nước kiểm soát, Rybar, tìm cách "gieo rắc bất hòa, thúc đẩy chia rẽ xã hội, kích động mâu thuẫn đảng phái và sắc tộc, và kích động thù hận và bạo lực".

Rybar cũng đã bị chính phủ Anh trừng phạt, với lý do tổ chức này sử dụng "các chiến thuật thao túng kiểu Kremlin".

Rybar từng vận hành một chiến dịch trực tuyến mang tên TEXASvsUSA, được thiết kế để trông giống như một phong trào hoạt động thật trong giai đoạn trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024. Chiến dịch này tập trung khai thác vấn đề người nhập cư không giấy tờ vượt biên vào Hoa Kỳ.

Tổ chức Hope Not Hate đã xác định tài khoản Telegram tạo ra kênh TEXASvsUSA và phát hiện tài khoản này cũng đã tạo ra năm kênh khác tập trung vào Vương quốc Anh, trong đó có một kênh mang tên Radio Southport, xuất hiện sau các cuộc bạo loạn mùa hè năm 2024.

Tất cả các kênh này đều thúc đẩy một cái nhìn bi quan không ngừng nghỉ về nước Anh và lan truyền các nội dung phân biệt chủng tộc nhằm vào người nhập cư và người Hồi giáo – theo cùng một mô hình như Direct Action.

Gã người Nga có quan hệ rộng

Trong nhóm chat Telegram của Direct Action, chúng tôi xác định được một thành viên thuộc giới tinh hoa Nga có liên hệ với Bộ Ngoại giao: Evgeny Lyukshin, có chữ cái viết tắt "EL" trùng với người chỉ đạo đứng sau các vụ tấn công nhằm vào Thủ tướng Anh.

Chúng tôi cũng tìm thấy Lyukshin trong một nhóm chat kín dành cho Radio Southport, kênh do Rybar tạo ra.

Người này cũng xuất hiện trong một nhóm khác ca ngợi tổ chức Wagner, lực lượng quân sự do Nga kiểm soát. Cố lãnh đạo Yevgeny Prigozhin của tổ chức này từng được Rybar tài trợ.

Một bức ảnh do Bộ Ngoại giao Nga đăng tải cho thấy người này đứng phía sau Thứ trưởng Ngoại giao Alexander Grushko tại sự kiện Ngày Ngoại giao ở Moscow vào tháng Hai. Ngoại trưởng Sergei Lavrov đã có bài phát biểu tại đó.

Một bức ảnh khác do người này đăng trên mạng xã hội cho thấy anh ta đứng ở bãi đỗ xe của Bộ Ngoại giao Nga tại Moscow, và một bức khác cho thấy thẻ ra vào đại sứ quán Nga. Một hình ảnh khác cho thấy người này mặc quân phục và cầm các viên đạn.

Lyukshin, 23 tuổi, là con trai của một nhà ngoại giao cấp cao Nga, người từng giữ chức cố vấn tại đại sứ quán ở Đan Mạch.

Điều này có nghĩa là cha của Lyukshin từng ở châu Âu, có khả năng tiếp cận và biết về các tài liệu nhạy cảm. Điều này phù hợp với bài đăng Telegram của EL, trong đó nói rằng anh ta có thể tiếp cận tài liệu NATO và CIA vì cha anh ta từng ở châu Âu.

Lyukshin đang được đào tạo tại Học viện Quan hệ Quốc tế Moscow (MGIMO), một học viện ngoại giao do Bộ Ngoại giao quản lý, nơi Rybar cũng có một "trường truyền thông".

Trong một nhóm Telegram của sinh viên MGIMO mà Lyukshin là quản trị viên, BBC phát hiện các cuộc thảo luận về việc "tiến hành tuyên truyền ủng hộ Nga" như một phần của khóa học.

Trong số các nhóm Telegram công khai được sinh viên chia sẻ có nhóm "The Lost Britain" (Nước Anh đã mất) của chính Lyukshin, nơi anh ta từng đăng bài bằng tiếng Anh kêu gọi "chuyển hướng" tiền thuế sang Dịch vụ Y tế Quốc gia của Vương quốc Anh thay vì "hỗ trợ Ukraine".

Chúng tôi tìm thấy một hình ảnh do Rybar đăng trên Telegram, cho thấy Lyukshin trong nhóm "những nhà ngoại giao tương lai" được "huấn luyện bằng tài liệu của Rybar". Khuôn mặt anh ta bị làm mờ, nhưng chúng tôi đối chiếu được chiếc áo hoodie đặc trưng với các ảnh trên mạng xã hội cho thấy anh ta mặc cùng một chiếc áo.

Trong bức ảnh của Rybar, Lyukshin xuất hiện cùng giám đốc tổ chức này là Mikhail Zvinchuk, người đã bị Anh trừng phạt và bị cơ quan thực thi pháp luật của Mỹ truy nã vì chiến dịch TEXASvsUSA. Zvinchuk có quan hệ chặt chẽ với Tổng thống Putin và tham gia các "nhóm công tác đặc biệt" về chiến tranh Ukraine do Tổng thống Nga thành lập.

Khóa học của Rybar mà Lyukshin theo học là một phần của một chương trình toàn diện về "chiến tranh thông tin", được xây dựng cách đây hai năm theo chỉ đạo của Điện Kremlin.

Tổ chức này do chính quyền tổng thống của Putin và Andrey Sushentsov cùng điều hành. Sushentsov là người đã bị Liên minh châu Âu trừng phạt vì có mối quan hệ chặt chẽ với Putin và tham gia vào các chính sách đe dọa dân chủ và an ninh.

Những người giảng dạy chương trình này là các điệp viên và đồng minh thân cận của ông Putin.

Một người trong số đó là Andrey Bezrukov, người trong nhiều thập niên đã làm điệp viên ở phương Tây bằng danh tính của một công dân Canada đã chết. Ông này đã bị bắt trong một chiến dịch của FBI hồi năm 2010. Cuộc đời của Bezrukov và vợ, người cũng dùng danh tính giả, đã phần nào truyền cảm hứng cho loạt phim truyền hình The Americans.

Một giảng viên khác là Sergey Nalobin, người bị cáo buộc là điệp viên, từng làm việc tại đại sứ quán Nga ở London.

Lyukshin trước đây học tại Trường Thiếu sinh quân Đệ nhất Moscow (First Moscow Cadet Corps) danh giá, và gia đình từng đăng ảnh anh ta mặc quân phục, trong đó có một tấm được mô tả là chụp tại Điện Kremlin.

Chúng tôi không thể khẳng định chắc chắn Evgeny Lyukshin chính là EL. Lyukshin đã không phản hồi khi chúng tôi liên hệ với anh ta và đưa ra các bằng chứng cho thấy anh ta là người đó.

Tuy nhiên, anh ta xuất hiện trong nhóm giả cực hữu do các phần tử Nga tạo ra để gây thù hận tại Anh, thông tin cá nhân của anh ta phù hợp với EL, anh ta được đào tạo về chiến tranh thông tin và có quan hệ với các đồng minh của Putin.

Chúng tôi đã trình bày bằng chứng về các vụ tấn công nhằm vào Thủ tướng Anh cho Ben Wallace, cựu Bộ trưởng Quốc phòng và an ninh thuộc Đảng Bảo thủ, người từng đảm nhiệm cương vị trong thời điểm vụ tấn công bằng chất độc thần kinh ở Salisbury và cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine.

Ông cho rằng những bằng chứng này cho thấy Nga đang tiến hành một "sự leo thang rất có chủ đích và rõ ràng chống lại nhà nước Anh".

Ông nói việc tấn công tài sản liên quan đến Thủ tướng Anh là một thay đổi chính sách "không thể chỉ đến từ một cá nhân cấp thấp, mà phải đến từ cấp cao nhất".

Chỉ huy Cảnh sát Chống khủng bố London, bà Helen Flanagan, nói rằng mục tiêu của các vụ tấn công là rõ ràng nhằm "đe dọa và tạo sợ hãi cho Thủ tướng và tấn công Vương quốc Anh". Tuy nhiên, bà cho biết cảnh sát chưa thể chứng minh danh tính của EL hoặc ông ta làm việc cho ai, và "không có bằng chứng cho thấy đây là mối đe dọa do nhà nước hậu thuẫn".

Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết giới chức Anh và Ukraine đã đi đến kết luận nội bộ rằng Nga đứng sau các vụ phóng hỏa.

Chỉ vài giờ sau khi chúng tôi liên hệ với Lyukshin, nói rằng chúng tôi biết anh ta là thành viên kênh Radio Southport, kênh này đã biến mất.

Bốn kênh khác do Rybar tạo ra nhằm kích động thù hận ở Anh cũng biến mất theo, và một bức ảnh Lyukshin đứng cùng thứ trưởng ngoại giao Nga cũng bị một trang tin Nga gỡ xuống.