ABD Başkanı Joe Biden, ülkesinin Taliban ile 'yakın temas' halinde olduğunu söyledi
ABD Başkanı Joe Biden, ülkesinin Taliban ile "yakın temas" halinde olduğunu söyledi. Biden ülkeyi denetimi altına alan Taliban'a "Amerikalılara herhangi bir saldırıda "çabuk ve güçlü bir tepki" verileceğinin söylendiğini belirtti. Gelişmeler canlı anlatım sayfamızda.
Canlı yayın
Afganistan devlet televizyonunun kadın haber sunucusu, çalıştığı ofise sokulmadı: 'Rejim değişti, evine dön'
Afganistan'da devlete ait radyo televizyon kurumunun kadın haber sunucusu Shabnam Dawran, kuruma ait kimliği göstermesine rağmen çalıştığı ofise sokulmadı.
Bu makalede X içeriği bulunmaktadır. Çerez ve diğer teknolojileri kullanıyor olabilirler, bilgisayarınıza herhangi bir şey yüklenmeden önce sizin rızanızı alırız. İzin vermeden önce çerez politikasını okumak ve gizlilik politikasına göz atmak isteyebilirsiniz. Bu içeriğe ulaşmak için lütfen "kabul et ve devam et" seçeneğine tıklayın.
Uyarı: BBC üçüncü taraf sitelerin içeriğinden sorumlu değildir.
X paylaşımının sonu
Güvenlik görevlileri kadın sunucuya, "Rejim değişti, evine dön" yanıtını verdi.
Dün bir basın toplantısı düzenleyen Taliban Sözcüsü Zabihullah Mucahid, kadınların "İslami yasalar çerçevesinde" çalışmasına izin verileceğini söylemişti.
Son dakika, AA: Afganistan'da bulunan 200’ü aşkın Türk vatandaşı, Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ait A400 M tipi nakliye uçağıyla Kabil'den ayrıldı
Anadolu Ajansı'nın haberine göre Kabil Uluslararası Havalimanı'ndaki güvenli bölgede bekleyen 200’ü aşkın Türk vatandaşı, Türk Silahlı Kuvvetleri'ne (TSK) ait A400 M tipi nakliye uçağıyla Kabil Uluslararası Havalimanı'ndan ayrıldı.
Afganistan'ın Duşanbe Büyükelçisi: Cumhurbaşkanı Eşref Gani, 169 milyon doları beraberinde götürdü
Haber bilgisi
Yazan, BBC Monitoring
Taliban'ın yönetimi ele geçirmesiyle ülkesini terk ederek Birleşik Arap Emirlikleri'ne giden Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani'yle ilgili tartışmalar sürüyor.
Tacikistan'ın başkenti Duşanbe'deki Afganistan Büyükelçisi Zahir Aghbar, düzenlediği basın toplantısında Eşref Gani'nin "ülkesine ve milletine ihanet ettiğini" söyledi.
Aghbar, Cumhurbaşkanı Gani'nin Pazar günü ülkesini terk ederken 169 milyon doları da beraberinde götürdüğünü ileri sürdü.
Afganistan'da son durum ne?
Son dakika, Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani ve ailesinin BAE'de olduğu açıklandı
Kaynak, Getty Images
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanlığı, ülkesini terk eden Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani ve ailesinin "insani nedenlerle BAE'de konuk edildiğini" duyurdu.
Gani, Taliban'ın Kabil'i ele geçirmesiyle Pazar günü Afganistan'ı terk etmişti.
Reuters: Taliban Celalabad'daki gösteriye ateş açtı, üç kişi yaşamını yitirdi
Reuters haber ajansına göre, Afganistan'ın Celalabad kentinde ülkenin ulusal bayrağının değiştirilmemesini talep edenlerin düzenlediği eyleme Taliban güçleri ateş açtı.
Bu makalede X içeriği bulunmaktadır. Çerez ve diğer teknolojileri kullanıyor olabilirler, bilgisayarınıza herhangi bir şey yüklenmeden önce sizin rızanızı alırız. İzin vermeden önce çerez politikasını okumak ve gizlilik politikasına göz atmak isteyebilirsiniz. Bu içeriğe ulaşmak için lütfen "kabul et ve devam et" seçeneğine tıklayın.
Uyarı: BBC üçüncü taraf sitelerin içeriğinden sorumlu değildir.
X paylaşımının sonu, 1
İki görgü tanığı, açılan ateşte üç kişinin yaşamını yitirdiğini belirtti.
Taliban kaynakları ise bir kişinin öldüğünü duyurdu.
Görgü tanıkları, eylem yapanlar Celalabad meydanında Taliban bayrağı yerine Afganistan'ın ulusal bayrağını göndere çekmeye çalışırken ateş açıldığını kaydetti.
Reuters'a konuşan eski bir polis memuru ise dört kişinin öldürüldüğünü, 13 kişinin yaralandığını söyledi ancak detay vermedi.
Bu makalede X içeriği bulunmaktadır. Çerez ve diğer teknolojileri kullanıyor olabilirler, bilgisayarınıza herhangi bir şey yüklenmeden önce sizin rızanızı alırız. İzin vermeden önce çerez politikasını okumak ve gizlilik politikasına göz atmak isteyebilirsiniz. Bu içeriğe ulaşmak için lütfen "kabul et ve devam et" seçeneğine tıklayın.
Uyarı: BBC üçüncü taraf sitelerin içeriğinden sorumlu değildir.
X paylaşımının sonu, 2
Reuters, konuya ilişkin haber için Taliban sözcülerine ulaşamadığını da bildirdi.
Milli Savunma Bakanı Akar: Afganistan'daki Türk vatandaşlarının tahliyeleri devam edecek
Kaynak, Getty Images
Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, Türk vatandaşlarının Afganistan’dan tahliye edilmelerine ilişkin, “Vatandaşlarımızın bir kısmının tahliyesi başlamış durumda. Bunun için Hava Kuvvetleri Komutanlığımıza bağlı uçaklarımızı kullanıyoruz. Bu tahliyeler devam edecek” dedi.
Bakan Akar, Milli Savunma Bakanlığı bünyesindeki bütün harekat merkezlerinin çalışmalarını bir üst seviyeye çıkardığını dile getirerek, şunları ifade etti:
Kabil Havalimanı'nın işletilmesiyle ilgili de konuşan Akar, "Bizim amacımız tüm Afganistan için önemli, gerekli olduğuna inandığımız Kabil Hamid Karzai Uluslararası Havaalanı'nın herhangi bir aksamaya uğramadan çalışması. Maksadımız herkes tarafından bilinmektedir" dedi.
Afganistan'da bazı kentlerde Taliban karşıtı gösteriler başladı
BBC Peştuca Servisi, Afganistan'ın Celalabad,
Kunar ve Host kentlerinde Taliban karşıtı protestoların düzenlendiğini ve
göstericilerin Afgan bayrakları salladığını bildirdi.
Gazetecilerimiz, protestoların ulusal çaptaki
gösterilere evrilip evrilemeyeceğini söylemek için henüz erken olduğunu, ancak
işlerin hızla değiştiğini ve Taliban'ın da bu yüzden gergin olduğunu söylüyor.
Afganistan'ın ülkeyi terk eden Cumhurbaşkanı
Eşref Gani'nin birinci yardımcısı Emrullah Salih, meşru olarak ülkenin geçici
cumhurbaşkanı statüsünde olduğunu söyledi.
Pençşir'de ise kendilerini Salih'in “direniş
ordusu” olarak adlandıran kalabalık bir motosiklet konvoyunun olduğuna dair
bazı videolar var. Ancak bu görüntüler henüz doğrulanamadı.
Tacikistan'daki Afganistan Büyükelçiliği'nde
de Salih'in fotoğrafları asıldı.
Taliban, bu gelişmelerin hiçbiri hakkında
henüz yorum yapmadı.
Reuters: En az 3 kişi öldü
Reuters haber ajansının aktardığı habere göre ise
Celalabad’daki Taliban karşıtı gösteride ise Taliban güçleri tarafından kalabalığın
üstüne ateş açıldı; en az 3 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi de
yaralandı.
Ajansa konuşan görgü tanıkları Taliban’ın
insanlara Afganistan bayrağı açmalarının ardından ateş ettiğini söyledi.
Reuters, konuya ilişkin haber için Taliban
sözcülerine ulaşamadığını da bildirdi.
ABD ile Taliban arasındaki 20 yıllık savaş ülkeyi nasıl değiştirdi?
İslamcı Taliban örgütü, ABD liderliğindeki askeri birliklerin 2001'deki işgalin ardından iktidarı bırakmaya zorlandı. O tarihte ülkede cumhurbaşkanlığı seçimleri yapıldı ve yeni bir anayasa kuruldu. Ancak Taliban uzun bir ayaklanma yürüttü ve yavaş yavaş güç kazandı. Bunun neticesinde ise ABD ve NATO kuvvetlerini bölgede çatışmaya çekti.
Şimdi ise tüm ülkenin kontrolünü ele geçirdi.
20 yıl devam eden çatışmalarda Afganistan'da ve komşu Pakistan'da binlerce sivil ve savaşçı öldü.
2020'de Afganistan'daki sivil kayıpların yüzde 43'ünü kadınlar ve çocuklar oluşturdu.
Yıllar süren savaş, milyonlarca insanı evlerini terk etmeye zorladı. Pek çoğu komşu ülkelere sığınan insanların bazıları ise daha uzaktaki ülkelerde iltica talep etti. Milyonlarca insan yoksulluk ve açlıkla karşı karşıya kalırken, çok sayıda insan da Afganistan içinde evsiz kaldı.
Fotoğraf altı yazısı, Yıllar süren savaş, milyonlarca insanı evlerini terk etmeye zorladı.
Taliban'ın iktidardan düşüşüyle birlikte ülkede kadın hakları ve eğitim açısından önemli bir değişim ve ilerleme yaşandı. 1999'da ortaöğretimde kayıtlı tek bir kız çocuğu yoktu. İlköğretimde de yalnızca 9 bin kız öğrenci vardı.
2003 yılına gelindiğinde ise 2,4 milyon kız okula gidebildi. Bu sayı geçtiğimiz aylarda 3,5 milyon civarındaydı. Devlet ve özel üniversitelerdeki öğrencilerin de yaklaşık üçte biri kadındı.
Ancak Taliban'ın geri dönüşüyle, kadınların ve kız çocuklarının son 20 yılda elde ettikleri özgürlük ve kazanımlar da tehdit altında.
Taliban'la birlikte Afganistan'da kadınların ve kız çocuklarının hangi kazanımları tehdit altında?
Afganistan, dünyanın en büyük afyon üreticisi olmaya devam ediyor. İngiliz yetkililer, Birleşik Krallık'a gelen eroinin yaklaşık yüzde 95'inin Afganistan'dan geldiğini tahmin ediyor.
BM rakamlarına göre Afganistan'da son 20 yılda haşhaş ekimi önemli ölçüde arttı. Çitçilere nar ve safran gibi ürünlere geçmeleri yönünde teşviklerde bulunulsa da ülkenin 34 şehrinden yalnızca 12'sinde haşhaş ekimi yapılmadı.
NATO yetkilisi: Kabil Havalimanı'nda bugünkü izdihamda 17 kişi yaralandı
Reuters'a konuşan bir NATO yetkilisi, Kabil Havalimanı'nda bugün çıkan izdihamda 17 kişinin yaralandığını kaydetti.
Havalimanında çalışan yetkili, pasaport ve vizeleri bulunmayan Afgan sivillere, havalimanı çevresinde toplanmamalarının söylendiğini aktardı.
İsmini vermeyen yetkili, havalimanı çevresinde Taliban'ın herhangi bir şiddet eyleminin bildirilmediğini de ekledi.
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Rus mevkidaşı Lavrov ile Afganistan'ı görüştü
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile Afganistan'daki gelişmeleri görüştü.
Türkiye, Afganistan'da nasıl bir strateji izlemeli?
Hakkani örgütü liderlerinden Anas Hakkani, eski Devlet Başkanı Hamid Karzai ile bir araya geldi
Kaynak, Reuters
Fotoğraf altı yazısı, Anas Hakkani 2019'da Taliban ile hükümet arasındaki takas anlaşmasında serbest bırakıldı.
Taliban bünyesindeki Hakkani örgütünün liderlerinden Anas Hakkani'nin, eski Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai ile bir araya geldiği bildirildi.
Toplantının hükümet kurma çalışmaları yoğunlaştığı sırada gerçekleşmesi dikkat çekti.
Kabil'deki toplantıda bir önceki hükümetin Ulusal Uzlaşı Konseyi Başkanı Abdullah Abdullah da hazır bulundu.
Toplantının fotoğrafları internette yayınlanırken, görüşmelerin içeriğinin ne olduğu netleşmedi.
Anas Hakkani'nin örgütün liderlerinden Seraceddin Hakkani'nin kardeşi olduğu biliniyor.
Hakkani örgütü ABD tarafından terör örgütü olarak kabul ediliyor.
Anas Hakkani, 2016 yılında idam cezasına çarptırılmış, ancak cezası infaz edilmemişti. Hakkani, 2019'da hükümetle varılan takas anlaşması uyarınca serbest bırakılmıştı.
Bu makalede X içeriği bulunmaktadır. Çerez ve diğer teknolojileri kullanıyor olabilirler, bilgisayarınıza herhangi bir şey yüklenmeden önce sizin rızanızı alırız. İzin vermeden önce çerez politikasını okumak ve gizlilik politikasına göz atmak isteyebilirsiniz. Bu içeriğe ulaşmak için lütfen "kabul et ve devam et" seçeneğine tıklayın.
Uyarı: BBC üçüncü taraf sitelerin içeriğinden sorumlu değildir.
X paylaşımının sonu
Dün de ülkenin başka bazı bölgelerinde aynı taleple eylemler düzenlendiği bildirilmişti.
Sosyal medyaya yansıyan görüntülerde bir grubun yürüyüş yaptığı görülüyor.
Bazı videolarda kalabalığa ateş açıldığı görülse de ölü ya da yaralı olup olmadığı netleşmedi.
İtalya'da belediye başkanlarından çağrı: Afgan sığınmacılara kapılarımızı açalım
Haber bilgisi
Yazan, Övgü Pınar
Unvan, Roma
Kaynak, EPA
Fotoğraf altı yazısı, Afganistan'daki kadınların durumuna dikkat çekmek için Avrupa'nın pek çok kentinde gösteriler düzenleniyor
Afganistan'da Taliban'ın kontrolü ele geçirmesinin ardından İtalya'da, başta kadınlar olmak üzere hakları tehdit altında olan Afganların ülkeye kabul edilmesi çağrıları artıyor.
Afganistan'ın kaderini belirleyen ABD-Taliban anlaşması ne öngörüyordu?
BM: Batılı ülkeler Afganları sınır dışı etmemeli, İran ve Pakistan'ın sınır kapılarını açık tutması önemli
Kaynak, Getty Images
BM Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi, Batı ülkelerine seslenerek, Taliban'ın iktidarı ele almasının ardından Afganların sınır dışı edilmemesi çağrısını yaptı.
Geçen hafta Almanya ve Hollanda dahil bazı Avrupa ülkeleri, sığınma başvurusu reddedilen Afganların sınır dışı edilme işlemlerinin durdurulduğunu açıklamıştı.
Ancak başta Avusturya olmak üzere bazı AB ülkeleri, bu süreçlerin devam etmesini savunuyor.
BM Mülteciler Yüksek Komiseri Grandi, İran ve Pakistan sınırlarının Taliban'dan kaçan Afganlara açık tutulmasının önemli olduğunu da söyledi.
Ocak ayından bu yana 550 bin Afgan'ın ülke içerisinde yer değiştirdiği tahmin ediliyor. Ülke dışına göç edenlerin sayısı ise daha sınırlı.
Afganistan'da günün ilk gelişmelerinden özet
Afganistan'daki gelişmeleri aktardığımız canlı anlatım sayfamızı yeni açanlar için günün ilk gelişmelerinden özet:
Reuters'ın haberine göre, yeni dönemde Taliban liderleri, 20 yıllık gizlilik perdesinden çıkarak kamuoyu karşısına geçmeye başlayacak.
Bazı Taliban liderleri barış görüşmelerinin yapıldığı Katar'ın başkenti Doha'dan Afganistan'a döndü. Bu kişilerin arasında Taliban'ın kurucularından Molla Abdulgani Baradar da var. Baradar'ın bugün ya da yarın Kabil'e ulaşması bekleniyor.
Afganistan'dan yabancıları tahliye eden uçaklar geldikleri ülkelere ulaşmaya başladı. Avustralya 26, Almanya 131, Hollanda 40 kişiyi tahliye etti.
Hollanda vatandaşı bir Afgan, tahliye uçağına binmesinin ABD askerleri tarafından engellendiğini ileri sürdü.
Kabil'de Taliban yönetimi altında hayat ihtiyatlı biçimde normale dönmeye başladı. Dükkan ve restoranlar yeniden açılmaya başladı. Gazeteciler sokaklarda az da olsa kadınların göründüğünü aktarıyor.
Diğer cihatçı örgütler, Taliban'ın zaferi hakkında ne düşünüyor?
Haber bilgisi
Yazan, Mina al-Lami
Unvan, Cihatçı medya organları uzmanı / BBC Monitoring
Kaynak, Getty Images
Taliban'ın Afganistan'da kısa sürede kontrolü ele alması, diğer cihatçı gruplar tarafından da yakından izleniyor.
Cihatçılar Taliban'ın şeriata dayalı bir İslami yönetim kurup kurmayacağını ve bu yönetimin ne kadar "gerçek" ve katı olacağını gözlemliyor.
IŞİD dışındaki cihatçı örgütlerin medya organları, Taliban'ın "tarihi zaferini" genel olarak destekledi ve bunun cihatçılığa ve dünya genelindeki İslami hareketlere yarar sağlayacağını öne sürdü.
Taliban "küllerinden doğarak" ve ABD-NATO etkisindeki ülkede haftalar içinde iktidarı ele geçirerek cihatçılar arasında "efsanevi" bir konuma yerleşti.
Öte yandan Taliban'ın yeni politikalarına ilişkin ilk mesajlar, katı cihatçıları ve bazı El Kaide taraftarlarını memnun etmişe benzemiyor.
Taliban'ın komşularına ve Çin dahil diğer bölgesel güçlere yönelik olumlu mesajları ve "kapsayıcı bir hükümet kuracakları" yönündeki açıklamaları, bu cenahta benimsenmedi.
IŞİD ise Taliban'a yönelik ufak çaplı saldırılarına devam ediyor ve örgütü "mürtet" (dinden dönen) olarak niteliyor. IŞİD destekçileri Taliban'ın "ABD ajanı" olduğunu sık sık dile getiriyor.
IŞİD'in Afganistan'da Taliban'a göre çok daha az gücü var ve iki grubun ittifak yapması beklenmiyor.
Eskiden El Kaide'ye bağlı olan Nusra Cephesi militanlarının kurduğu Suriye merkezli Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) ile El Kaide destekçileri arasında da karşılıklı suçlamalar var. El Kaide, HTŞ'nin "cihada sırtını döndüğünü" söylerken, HTŞ destekçileri El Kaide'yi "çifte standartlı davranmakla" suçluyor. Bunun nedeni El Kaide'nin Taliban'ın siyasi hamlelerine onay verip, aynı taktikleri izleyen HTŞ'yi kınaması.
HTŞ de Taliban gibi, Batı'ya, "ülkelerini hedef almama taahhüdü" veriyor.
Akıllardaki asıl soru ise, Taliban'ın gerçekten değişip değişmediği.