İsrail ordusu İran'a karşı düzenlediği saldırılarda İran'ın Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani'nin ve paramiliter birlik Besic'in komutanı Gulam Rıza Süleymani'nin öldürüldüğünü söyledi. İran'dan henüz bir açıklama gelmedi. Irak'ın başkenti Bağdat'taki ABD büyükelçiliğine İHA ve roket saldırısı düzenlendi.
İsrail ordusu sözcüsü Avichay Adraee, İsrail'in Tahran'da onlarca askeri hedefi vurduğunu açıkladı.
Saldırılar, füze fırlatma rampaları ve savunma sistemlerinin yanı sıra, İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı milis güç olan Basic karargahını ve “rejimin kara kuvvetlerine bağlı ikmal ve lojistik müdürlüğünü” hedef aldı.
İsrail ordusunun "İran rejiminin altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırmaya devam edeceği" belirtildi.
Katar Savunma Bakanlığı, iki balistik füzenin Katar'ı hedef aldığını açıkladı.
Füzelerden biri Katar hava savunma sistemleri tarafından engellenirken, diğeri bölgedeki en büyük Amerikan üssü olan El-Udeid'deki ABD hava üssünü vurdu.
Doha yakınlarındaki El-Udeid Hava Üssü, ABD'nin Ortadoğu'daki hava operasyonlarının merkezi konumunda bulunuyor.
Katar, herhangi bir can kaybı olmadığını açıkladı.
Kaynak, TSGT Scott Reed, USAF
BBC Verify tarafından doğrulanan görüntüler, Salı akşamı bir insansız hava aracının saldırısına uğrayan Dubai'deki ABD konsolosluğu binasının alevler içinde olduğunu gösteriyor.
Bir videoda, konsolosluğa çarpan bir insansız hava aracı görülürken, bir diğer videoda konsolosluk binasında yangın ve gökyüzüne yükselen dumanlar görülüyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bir insansız hava aracının konsolosluk binasının yanındaki “otopark”a isabet ettiğini söyledi.
“Tüm personel güvende” diyen Rubio, “Doğrusu çok şanslıydık ama büyükelçiliklerimiz ve diplomatik tesislerimiz terörist bir rejimin doğrudan saldırısı altında” diye ekledi.
Reuters ve AFP haber ajanslarına göre, Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, başkent Riyad'ın güneyinde iki seyir füzesini engellediğini açıkladı.
Ülkenin resmi Suudi Basın Ajansı (SPA) dokuz insansız hava aracının (İHA) engellendiğini bildirdi.
Suudi yetkililer, füzelerin ve İHA'ların nereden fırlatıldığını açıklamadı.
Kaynak, Getty Images
Kuveyt Sağlık Bakanlığı sözcüsü, ülkede bir yerleşim bölgesinde şarapnel parçalarının üzerine düşmesi sonucu 11 yaşındaki bir kız çocuğunun hayatını kaybettiğini açıkladı.
Sözcü Dr. Abdullah Sund, "Müdahalelere rağmen aldığı yaralar sonucu hayatını kaybetti" dedi.
Buna göre kızın annesi de dahil olmak üzere ailesinin dört üyesi hastaneye kaldırıldı.
Amerikan New York Times gazetesinin haberine göre, Kuveyt ordusu gelen hava hedeflerini imha ettiğini ve bunun sonucunda enkazın bir yerleşim binasına düştüğünü söyledi.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 28 Şubat'tan bu yana İran'da 1.097 sivilin öldürüldüğünün bildirdiğini söyledi.
Ajansa göre, bunların 181'i 10 yaşın altındaki çocuklardı.
HRANA, 100'ü çocuk olmak üzere yaralıların sayısının 5.402'ye ulaştığını da ekledi.
Sadece son 24 saatte en az 104 saldırı gerçekleştiğini belirten HRANA, saldırıların askeri üsleri, sağlık merkezlerini ve yerleşim bölgelerini hedef aldığını söyledi.
Buna göre bildirilen yüzlerce ölüm vakası daha inceleniyor.
Kaynak, Reuters
Ana Faguy, Washington'dan bildiriyor
ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik saldırıların ardından, askeri harekâtı başlatma yetkisinin olup olmadığına dair ilk sınavını verecek.
Savaş Yetkileri Yasası'nın oylaması, Çarşamba günü yerel saatle 16:00'da (TSİ 24:00'da) Senato'da yapılacak.
Bu önlem, Trump'ın askeri operasyonlar yürütme yeteneğini sınırlamayı amaçlıyor ancak çatışmayla ilgili artan belirsizlikler ve önceki yönetimler dönemindeki yetki eksikliği göz önüne alındığında, zorlu bir mücadeleyle karşılaşacak.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, "Başkanın bu konuda herhangi bir şey yapmış olmasını gerektiren bir yasa yok" dedi.
"Ne Cumhuriyetçi ne de Demokrat başkanlar, hiçbir başkanlık yönetimi, Savaş Yetkileri Yasası'nı anayasal olarak kabul etmedi" diye ekledi.
Tasarıyı sunan senatörler Virginia'dan Demokrat Tim Kaine ve Kentucky'den Cumhuriyetçi Rand Paul, senatörlerin yönetimin eylemi hakkındaki görüşlerinin kayda geçmesini istediklerini söylediler.
Kaine, "[Senatörler] Kendi çocuklarımızı, bu ülkedeki en değerli kaynağımız olan kendi oğullarımızı ve kızlarımızı, aynı bölgede yakın zamanda çıktığımız savaşlara benzer şekilde sonuçlanabilecek bir savaşa göndermek isteyip istemediğimize oy verecekler" dedi.
Kaynak, Reuters
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) komutanı Brad Cooper, X sosyal medya platformundan İran'daki askeri operasyonla ilgili güncellemeleri paylaştı.
Operasyonun ilk 24 saatinde İran'a İsrail ile birlikte "bunaltıcı" ve "benzeri görülmemiş" saldırılar düzenlediklerini söyleyen Cooper, bunu 2003'teki Irak savaşının ilk günündeki "şok ve dehşet" saldırılarıyla kıyasladı.
İran'a yönelik operasyonun ilk 24 saatinin neredeyse iki kat daha büyük ölçekte olduğunu söyledi.
ABD'nin İran'da yaklaşık 2.000 hedefi vurduğunu ve 17 İran gemisini imha ettiğini belirtti.
Komutan Cooper, "Bugün, Arap Körfezi'nde, Hürmüz Boğazı'nda veya Umman Körfezi'nde seyreden tek bir İran gemisi bile yok" dedi.
50.000'den fazla asker, 200 savaş uçağı, iki uçak gemisi ve bombardıman uçaklarının yer aldığı görevle ilgili olarak, bunun "ABD'nin Ortadoğu'da bir nesildeki en büyük askeri yığınağı" olduğunu söyledi.
"İran'ın hava savunmasını ciddi şekilde zayıflattık ve yüzlerce balistik füze, fırlatma rampası ve insansız hava aracını imha ettik" diye ekledi.
ABD komutanı misilleme olarak "İran'ın 500'den fazla balistik füze ve 2000 İHA fırlattığını" söyledi ve bunların "hedeflerinde sivil ayrımı gözetmediğini" savundu.
Suudi Arabistan devletine ait basın ajansına göre, ülke güvenliğini savunmak ve vatandaşlarını korumak için gerekli tüm önlemleri alacağını açıkladı.
Buna göre Suudi Arabistan, İran'dan gelebilecek olası saldırılara karşı müttefik ülkeleri desteklemek için "tüm kapasitelerini seferber etmeye hazır" olduğunu vurguladı.
Savaşın 4. günü biterken Körfez ülkelerine saldırılar devam ediyor. Uçuş iptallerinin ardından ülkeler mahsur kalan vatandaşları için tahliye uçuşları düzenliyor.
Peki çatışmalarda son durum ne?
Suudi Arabistan
Amerikan basınına göre Suudi Arabistan'ın ABD Büyükelçiliği içindeki CIA istasyonu İHA saldırısında vuruldu.
ABD ve Suudi Arabistan, Riyad'daki büyükelçilik kompleksine iki İHA'nın isabet ettiğini doğrulamış ancak saldırının dış istihbarat teşkilatını hedef aldığına dair açıklama yapılmamıştı.
BAE
ABD'nin Dubai'deki konsolosluk binası yakınında İHA saldırısı sonrası yangın çıktı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio İHA'nın binaya bitişik araç parkına isabet ettiğini belirtti. Buradaki bütün personelin güvende olduğunu söyledi.
Katar
Katar'da devlete ait haber ajansı, Katar güvenlik güçlerinin Çarşamba sabahı erken saatlerde İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) için faaliyet gösteren on şüpheliyi tutukladığını bildirdi.
Habere göre, şüphelilerden yedisi "ülkenin kritik ve askeri altyapısı hakkında istihbarat toplamak için casusluk görevleriyle görevlendirilmişti".
Ajans ayrıca, casuslukla suçlanan diğer üç kişinin de "İHA kullanımı konusunda eğitildiğini" aktardı.
Kaynak, Reuters
Bernd Debusmann Jr, Beyaz Saray'dan bildiriyor
Az önce Trump'a, İran'ın son şahının sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi'nin gelecekte İran'ı yönetecek uygun bir aday olup olmadığı soruldu.
Başkan, bu soruya nazik bir şekilde yanıt vererek, "bazı insanlar onu seviyor" dese de, en iyi senaryonun "zaten İran'da olan birinin" yönetimi devralması olacağına inandığını söyledi.
Trump Pehlevi hakkındaki şüphelerini ilk kez dile getirmiyor. Ocak ayında Reuters'e verdiği röportajda Trump, "kendi ülkesinde nasıl bir etki yaratacağından" emin olmadığını söylemişti.
"Ülkesinin liderliğini kabul edip etmeyeceğini bilmiyorum. Elbette kabul ederlerse, bu benim için sorun olmaz" diye ekledi.
Trump'ın yorumları, 1979 İran Devrimi'nde devrilen Pehlevi hanedanını yaklaşık 47 yıl sonra tahta geri getirmeyi uman İranlılar arasında muhtemelen endişe yaratacaktır.
Ancak devrimden beri sürgünde olan Pehlevi'nin, on yıllardır görmediği bir ülkeyi etkili bir şekilde yönetip yönetemeyeceğini sorgulayan uzmanlar da Trump'ın değerlendirmesine katılmıştı.
Kaynak, Getty Images
İsrail ordusu, İran Devrim Muhafızları'nın kritik birimi Kudüs Gücü'nün Lübnan tümeni komutanı Davud Alizade'nin Tahran'da öldürüldüğünü açıkladı.
Yapılan açıklamada, "Lübnan topraklarından İsrail'e saldırmaya çalıştı ve biz de İran topraklarında ona saldırarak etkisiz hale getirdik" denildi.
Alizade'nin "Lübnan'dan sorumlu en yüksek rütbeli İranlı komutan" olduğu belirtildi ve "Hizbullah ve diğer vekil güçlerin ateş gücü kapasitesini yönlendirmekle" suçlandı.
Diğer yandan ordu, Tahran'da 300 füze fırlatma rampasının yok edildiğini de duyurdu.
Ortadoğu’daki çatışma petrol ve gaz fiyatlarının yükselmesine yol açtı.
Fakat gıda fiyatlarının artmasına yol açabilecek tek şey bu değil.
Hürmüz Boğazı kapalı kalmaya devam ederse, tarım üretimi, özellikle de mısır, buğday ve pirinç üretimi azalabilir. Çünkü dünyanın üre ihtiyacının üçte biri buradan geçiyor.
Üre, gübre üretiminin temel hammaddelerinden biri.
Dünyanın en büyük ikinci gübre şirketinin yöneticisi Svein Tore Holsether’a göre bazı tahılların üretimi %50’ye varan oranlarda azalabilir.
Holseter, mevsim itibarıyla çok sayıda çiftçinin gübre alma ihtiyacının bulunduğunu da vurguluyor.
Donald Trump, “Gerekirse ABD Donanması’nın mümkün olan en kısa sürede Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker gemilerine eşlik etmeye başlayacak” dedi.
Trump “Ne olursa olsun, ABD dünyanın enerji akışının serbest şekilde devam etmesini sağlayacaktır” dedi.
ABD ile İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş nedeniyle, Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasında yer alan boğazdan geçen gemi trafiği neredeyse tamamen durdu.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve doğalgaz arzı açısından dünyanın en önemli güzergahlarından biri. Günde yaklaşık 20 milyon varil petrol bu boğazdan geçiyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki son gelişmeler haberimizde.
Hakan Fidan, arabuluculuk görüşmelerine dair de bazı değerlendirmelerde bulundu.
Fidan'da göre Amerikalılar "Tamam ben bu görüşmelerden çekiliyorum, benim istediğim sonucu vermedi" demeliydi. Biraz daha zaman olması durumunda nükleer meselede arzu edilen sonuca ulaşılabileceğini düşünen Fidan, "Ama ne kadar kolay olurdu onu tabii değerlendirmek şu anda mümkün değil" dedi.
İranlıların bir şeyleri verme karşılığında birtakım şeyler istediğini belirten Fidan, "Onların verilebilirliği meselesi de ciddi bir zaman alacaktı. Amerikalılar burada askeri yığınaktan dolayı da bir zaman baskısı altında. Bir taraftan da İsrail'in muazzam bir baskısı var" diye konuştu.
"Ben şuna inanıyorum; yani İranlılar aslında Başkan Trump'ın karşı karşıya bulunduğu karar baskısını iyi okuyup onun eline daha önceden bir şey verselerdi, İsrail'in baskısı bu kadar işe yaramayabilirdi. Ama olan da hayır vardır diyelim. Onlar farklı değerlendirdiler tabii durumu ve bugün işte 28 Şubat itibarıyla da savaş başladı."
Hakan Fidan, Dışişleri Bakanı
Kaynak, Murat Gok/Anadolu /Getty Images
Hakan Fidan, TRT Haber röportajında Ortadoğu'daki krizin dönüm noktalarını tartışırken "Ocak ayında hava çok ısındı" dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 27 Ocak'ta ABD Başkanı Trump ile yaptığı görüşmeyi "tarihi" olarak nitelendiren Fidan, ABD'nin o günlerde saldırıyla alakalı bir karar verme arifesinde olduğunu söyledi.
Dışişleri Bakanı, yaptıkları görüşmelerde Amerikalıların çok ciddi karar baskısı altında olduklarını, hatta bir gece kendisini aradıklarını dile getirdi.
30 Ocak'ta Ankara'da İran Dışişleri Bakanı Arakçı'yı ağırladıklarını hatırlatan Fidan, görüşmelerde bir formül geliştirdiklerini ve Amerikalılara ilettiklerini söyledi:
"Amerikalılar dört meseleyi aynı anda İranlılara dayatıp meseleyi çözmek istiyordu. İranlılar da bunu istemiyorlardı. Biz dedik ki; ikisini siz tartışın, ikisini de biz bölge ülkeleri olarak tartışalım. Böyle bir aslında görüşme mimarisi oluşturduk."
Amerikalıların bu öneriye ilk tepkilerinin olumlu olduğunu söyleyen Fidan, İranlıların ise teklifi Tahran'da değerlendirmek istediğini aktardı.
Fidan, bu vesileyle savaşın bir süre önlendiğini savundu.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran'ın stratejisinin "son derece yanlış olduğunu" savundu.
TRT Haber'de değerlendirmelerde bulunan Fidan, savaşın İran'la sınırlı kalmadığını, bölgenin tamamına yayıldığı görüşünde.
İran'ın stratejisinin bölgedeki ülkelerin enerji altyapılarına yönelik saldırılar olduğunu belirten Fidan, "Savaşın süresi de şekli de değişebilir. İran'ın hiçbir ayrım yapmadan bütün buraları bombalaması inanılmaz derecede yanlış bir strateji" dedi.
Hakan Fidan'ın değerlendirmeleriyle ilgili daha fazlasını bildirmeyi sürdüreceğiz.
Kaynak, İngiltere Savunma Bakanlığı
İngiltere Savunma Bakanlığı, Ürdün, Irak ve Katar hava sahasında insansız hava araçlarını (İHA) düşüren İngiliz F-35 savaş uçaklarına ait yeni fotoğraf ve videolar yayımladı.
Bakanlık, bunun İngiliz F-35’lerinin devam eden bir askeri operasyon sırasında ilk kez hedef vurması olduğunu açıkladı.
F-35, radarlara yakalanması ve takip edilmesi zor olacak şekilde tasarlanmış gelişmiş bir savaş uçağı.
Savunma Bakanlığı ayrıca, İngiliz kuvvetlerinin koordineli savunma faaliyetleri kapsamında bölgedeki müttefiklerini aktif olarak koruduğunu belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump, bir gazetecinin, müttefiklere ilişkin sorusuna yanıt verirken İspanya ile tüm ticari ilişkileri keseceklerini söyledi.
İspanya’nın üslerini kullanma teklifini reddettiğini belirten Trump, “Sorun değil. İstersek o üssü kullanabiliriz. Kimse bize kullanamazsınız diyemez” dedi.
Trump, NATO üyesi diğer ülkelerin kabul etmesine rağmen İspanya’nın NATO’ya verdiği savunma harcamalarını artırmadığını da ekledi.
İspanya, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısını "haksız ve tehlikeli bir askeri müdahale" olarak nitelendiriyor.
İspanya’nın kendilerine “dostça davranmadığını” savunan Trump, şunları söyledi:
"Bildiğiniz gibi NATO’da yüzde 5’e çıkmayı kabul etmeyen tek ülkeydiler. Hatta herhangi bir artışı kabul etmek istediklerini de sanmıyorum. Yüzde 2’de kalmak istediler ve o yüzde 2’yi de ödemiyorlar. Bu yüzden İspanya ile tüm ticareti keseceğiz. İspanya’yla hiçbir iş yapmak istemiyoruz"
Kaynak, ANDREW CABALLERO-REYNOLDS / AFP via Getty Images
ABD Başkanı Donald Trump, üslerin kullanımıyla ilgili olarak İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ı hedef almayı sürdürüyor.
Daha önce İngiltere yazılı basınına konuşan Trump bu kez kameralar önünde Starmer için "Karşımızda Winston Churchill yok” dedi.
İngiltere, savaşın hemen başında bir üssünü saldırı amaçlı kullandırmadı.
Keir Starmer bu kararını 2 Mart'ta parlamentoda savundu ve "gökyüzünden rejim değişikliğine inanmadığını" söyledi.
İngiltere "savunma" amaçlı saldırılar için ABD'nin üslerini kullanmasına izin veriyor.
Oval Ofis’te Friedrich Merz ile basın toplantısı yapan Trump, İngiltere ve İspanya’dan özellikle memnun olmadığını dile getirdi.
Trump, İngiltere'nin işbirliği yapmadığını söyledi ve "gerçekten şaşırtıcı ama bu Churchill dönemi değil” diye konuştu.
Winston Churchill, İkinci Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası karşısında ABD ve diğer müttefiklerle kazanılan zaferde İngiltere başbakanıydı.
