'Genital uçuk (herpes) teşhisimden utanmayı reddediyorum'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Melys Edwards 20'li yaşlarının başındayken güneş gözlüğü olmadan neredeyse hiç evden çıkmıyordu. Bunun nedeni havanın güneşli oluşu değil, utanmasıydı.

29 yaşındaki Edwards, genital uçuk (genital herpes) teşhisi aldığı dönemi anlatırken "İnsanların beni görmesini istemiyordum. Utanç tam olarak bu" diyor.

Sağlık uzmanlarına göre, birçok kişi için teşhisin psikolojik etkisi fiziksel belirtilerden bile daha ağır olabiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 2024 yılında yayımladığı tahminlere göre, dünya genelinde 15 ile 49 yaş arasındaki yaklaşık 846 milyon kişi genital uçuğa yol açan virüsle yaşıyor.

Bu, bu yaş grubundaki her beş kişiden birinden fazlasına karşılık geliyor.

Tedavisi mümkün olan ancak tamamen iyileştirilemeyen bu durum, çoğu zaman hiç belirti göstermiyor ya da çok az belirtiye yol açıyor.

Ancak bazı kişilerde yaşam boyu tekrarlayabilen ağrılı genital yaralara ve su toplamalarına neden olabiliyor.

Galler'de yaşayan Melys için ilk ortaya çıktığında yarattığı fiziksel acı dayanılmazdı.

BBC Galler'e konuşan Melys "İlk kaptığımda korkunçtu" diyor.

Dijital içerik üreticisi olan Melys genital uçuğu, enfekte olduğunu bildiği halde kendisine söylemeyen bir erkekle korunmasız cinsel ilişki sonucu kaptığına inanıyor.

Teşhis sonrasında yas, öfke ve inkâr duyguları yaşadığını ve kendi muhakemesine güvenemediğini söylüyor.

"Hayatım o anda tamamen değişti" diyor.

Genital uçuk nedir?

Genital uçuk (genital herpes), herpes simpleks adı verilen bir virüsün neden olduğu bir enfeksiyondur.

Virüs bir kere bulaştıktan sonra ömür boyu vücutta kalır.

Başka bölgelerde su toplamalarına yol açacak şekilde yayılmaz; bunun yerine yakındaki bir sinirde kalır ve aynı bölgede yaralara neden olur.

HSV-1 ve HSV-2 olarak bilinen iki tür herpes simpleks virüsü vardır ve her ikisi de genital herpese yol açabilir.

Tahminlere göre, 2020 yılında 520 milyon kişi genital HSV-2 enfeksiyonuna sahipti. Bu virüs cinsel ilişki sırasında bulaşır.

Genital HSV-2, halk sağlığı açısından daha ciddi kabul edilir. Bunun nedeni, tekrarlama olasılığının belirgin şekilde daha yüksek olması, belirtili vakaların yaklaşık %90'ını oluşturması ve HIV kapma riskini üç kat artırmasıdır.

Kadınlar, vajina içinde ve çevresindeki hassas mukozal dokuların virüsün geçişini kolaylaştırması nedeniyle HSV-2 ile erkeklerden neredeyse iki kat daha sık enfekte olur.

HSV-1 çoğunlukla çocukluk döneminde tükürük veya ağız çevresinde deri teması yoluyla yayılır. Uçuklar veya ağız yaraları en yaygın belirtilerdir.

Birleşik Krallık'taki Herpes Viruses Association (Herpes Virüsleri Derneği) adlı derneğin direktörü Marian Nicholson, birçok kişinin dudaktaki ve genital bölgedeki uçukların aynı virüsten kaynaklandığını bilmediğini söylüyor.

Nicholson, oral seksin yaygın bir bulaşma yolu olduğunu da ekliyor:

"Virüs nerede olduğunu bilmiyor. Bir kişinin dudağında uçuk varsa ve oral seks yaparsa, virüs genital bölgeye geçebilir."

Belirtiler arasında küçük su kabarcıkları, lekeler veya yaralar, genital bölgede yanma ya da karıncalanma hissi ve idrar yaparken ağrı bulunur.

Tanı, yaradan alınan sıvı örneğinin test edilmesiyle konur ve yalnızca belirtiler mevcut olduğunda teşhis mümkündür.

Genital uçuk nasıl yönetilebilir?

Melys, destek aramak için internette araştırma yaptığında korkutucu başlıklara rastladığını söylüyor.

"'Hayatın bir daha asla eskisi gibi olmayacak, çocuk sahibi olup olamayacağını kim bilir?' gibi şeyler okuyordum."

Ancak 30 yıldan uzun süredir herpesle yaşayan Nicholson, bunun çoğu insan için yönetilebilir bir cilt rahatsızlığı olduğunu söylüyor.

"Gereksiz derecede büyük bir korku var" diyor:

"İnsanlar bunun bir ceza olduğunu düşünüyor ama öyle değil."

Birçok kişide hiçbir zaman belirti gelişmezken, tekrarlayan salgınlar yaşayanlar bunları antiviral ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu zaman kontrol altına alabiliyor.

Nicholson "Her üç kişiden yalnızca biri enfekte olduğunu fark edecek. Üç kişiden ikisi ise bunu o kadar hafif geçiriyor ki enfekte olduklarını anlamıyor" diyor.

İlk enfeksiyon da dahil olmak üzere belirtilerin tedavi edilmesi her zaman gerekli olmayabilir. Su kabarcıkları çoğu zaman kendiliğinden iyileşir.

Ancak özellikle belirtiler şiddetliyse tedavi yararlı olabilir. Hastalara durumun kötüleşmesini önlemek için antiviral ilaçlar veya ağrı için krem reçete edilebilir.

Tekrarlayan lezyonlar genellikle ilk ataktan daha hafif geçer ve zaman içinde daha seyrek görülmeye başlar.

WHO'ya göre prezervatif kullanımı herpes bulaşma riskini azaltır.

Kurum ayrıca aktif belirtileri olan kişilerin başkalarıyla cinsel temastan kaçınmasını, sağlık kuruluşlarının bu kişilere HIV testi de teklif etmesini öneriyor.

Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti'ne (NHS) göre hastalık, stres ve adet döngüsü sırasında tetiklenebiliyor.

NHS, insanların etkilenen bölgeyi ultraviyole ışık, sürtünme, alkol ve sigaradan korumaya çalışmasını öneriyor.

Melys, zamanla teşhisinin kendisini tanımlamadığını fark etmeye başladığını ve artık sosyal medya üzerinden farkındalık yaratmaya çalıştığını söylüyor.

"İlk kaptığımda internette korkutucu Google aramaları ve Reddit paylaşımları dışında neredeyse hiçbir şey yoktu" diyor:

"O dönemde ihtiyaç duyduğum kişi olabilirsem, o zaman bundan iyi bir şey çıkmış demektir."

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.