ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ራይሞክ ቃልኣብ፡ ካብቲ ተሕልፎ ዘላ ከቢድ ቃንዛን ስቓይን: ‘ንቃንዛይ ብዓወት ጥራይ’የ ክስዕሮ ዝኽእል’ ብምባል ኣብ ኣህጉራዊ ውድድር ጽባቐ ተወዳዲራ፣ ወይዘሪት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዓለም 2023 ከምኡ'ውን ፍልይቲ ንግስቲ ኣምባሳደር ወይዘሪት ዓለም 2023 ክትዕወት በቒዓ። 

ኤርትራዊት ስነጥበበኛ ራይሞክ ኣብ መኸተ ሕማም መንሽሮን ኣህጉራዊ ውድድር ቁንጅናን  

መንሽሮ ጡብ እቲ ኣዝዩ ልሙድ ዝዀነ ዓይነት መንሽሮ እዩ። ኣብ 2020 ጥራይ 2.3 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝሓመማን 685,000 ብሰንኪ’ቲ ሕማም ህይወተን ከም ዝሰኣናን ውድብ ጥዕና ዓለም ይሕብር።
ሞት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ዘስዕቡ ጠንቂታት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይስራዕ። መንሽሮ ጡብ ብኣጋኡ እንተተፈሊጡ ወይ ከይተዘርገሐ እንከሎ እንተተሓኪሙ፡ 99 ሚእታዊት ናይ ምድሓን ተኽእሎ ከም ዘሎ ማሕበር መንሽሮ ኣሜሪካ ይሕብር።

‘ጡበይ ዝቝረጸሉ መዓልቲ ንገረኒ’ 

እዚ መሳርሒ'ዚ ኣብ መንጐ ሽዱሽተ ወርሕን ኣብ ዓመት ሓደ ግዜን ዝግበር ማሞግራም መርመራ ዘይተሓስበ ነገር ከየጋጥም ብቕልጡፍን ብእዋኑን ንምፍላጥ ዝሕግዝ እዩ።
መንሽሮ ጡብ እቲ ኣዝዩ ልሙድ ዝዀነ ዓይነት መንሽሮ እዩ። ኣብ 2020 ጥራይ 2.3 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝሓመማን 685,000 ብሰንኪ’ቲ ሕማም ህይወተን ከም ዝሰኣናን ውድብ ጥዕና ዓለም ይሕብር።

መንሽሮ ጡብ፡ ኣብ መትሓዝ ጡብክን ዝቕመጥ መመርመሪ እንተዝህሉኸ?

ጓል-ጓል ናይቲ ፈላማይ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ኔልሰን ማንዴላ ዝዀነት ዞሌካ ማንዴላ ብሰንኪ ሕማም መንሽሮ ኣብ መበል 43 ዓመታ ዓሪፋ።

ዘሕዝን ህይወት ዘሕለፈት ጓል-ጓሉ ንማንዴላ ኣብ መበል 43 ዓመታ ዓሪፋ

ሊንዳ ካይሰዶ ሕማም መንሽሮ ተቓሊሳ እያ ክሳብ ኮኽብ ዋንጫ ዓለም ምዃን በጺሓ።

ሕማም መንሽሮ ተቓሊሳ ኮኸብ ዋንጫ ዓለም ዝዀነት መንእሰይ

ቈልዓ ብዛዕባ መርመራኻ ክንገር ኣለዎደዶ? መዓስ፡ ብኸመይከ ክንገር? ዝብሉ ሕቶታት ክለዓሉ ይኽእሉ’ዮም። 

መንሽሮ፡ 'ከመይ ኢለ'የ ካንሰር ከምዘለኒ ንጓለይ ዝነግራ?'

መንግስቲ ኣብ መላእ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥዕና ዓዲ ኢንግሊዝ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥዕና ዝርከቡ ፕሮጀክትታት ኤኣይ ወፍሪ ክገብር ጸኒሑ'ዩ - እዚ ግን ከም መሳርሒ ሕክምናዊ ምስሊ ዝወጽእ ናይ መጀመርታ ብሃገራዊ ኣገልግሎት ጥዕና ዝማዕበለ ፕሮግራም ኤኣይ እዩ።

መንሽሮ ዝሕክም ሰብ-ሰርሖ-ብልሒ ተማሂዙ

ኣብ ልዕሊ 50 ዓይነታት መንሽሮ ዝተገብረ መርመራ ደም፡ ኣብ ሓደ ዓቢ ፈተነ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥዕና ብሪጣንያ ሓቀኛ ተስፋ ከም ዘርኣየ ተመራመርቲ ገሊጾም።

ኣብ ብዙሓት መንሽሮታት ዝተገብረ መርመራ ደም ሓቀኛ ተስፋ ኣርእዩ

እቲ ጓል 51 ዓመት ናይ ስነ ኣባይቲ ክኢላ እንግሊዛዊት ሳራ ቤን፡ ገዛይ ይወድቕ ኣሎ’ሞ በጃኹም ሓግዙኒ ብዝብል ናይ ሓገዝ ፕሮግራማ እያ ትፍለጥ። ብእተቕርቦ መደባትን ብእትገብሮ ኣበርክቶን ከኣ ዓቢ ተፈላጥነት ኣለዋ።

ሕማም መንሽሮ ጡብ ተሓኪማ ዝጸረየት ጓል 51 ዓመት

ሓደ ኣሜሪካዊ ወዲ ተባዕታይ፡ መንሽሮ ፕሮስቴት ከም ዘለዎ ምስተረጋገጸ፡ "ዘይቆጻጸር ላህጃ ኣየርላንዳድ" ከም ዘማዕበለ ተመራመርቲ ይገልጹ።

ኣመሪካዊ ሕሙም መንሽሮ፡ 'ዘይቆጻጸሮ' ላህጃ ኣየርላንድ ኣማዕቢሉ

"እቲ ዘገርም ነገር፡ 10 ሚእታዊት ሰራዊት ጻጸ ጥራይ ብምስልጣን፡ ናብ መላእ መግዛእቲ ጻጸ ምብጻሕ ይከኣል፤ እዚ ዝከኣል ድማ ጻጸ ሓበሬታ ናይ ምልውዋጥ ልምዲ ስለዘለዎምን ነቲ ሓበሬታ ናብ ነንሕድሕዶም ናብቶም ካልኦት 90 ሚእታዊት ጻጸ ስለዘመሓላልፍዎን እዩ።"

ጻጸ ብሓቂ ኣብ ደቂ ሰባት መንሽሮ ከለልዩ ይኽእሉ ድዮም?

ኣብ ኣሜሪካ ካብ 1991 ክሳብ 2019 ኣብ ዝነበሩ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓሰርተታት ዓመታት፡ መጠን መንሽሮ ዘስዓቦ ሞት ብ32 ሚእታዊት ከም ዝነከየ ማሕበር መንሽሮ ኣመሪካ ሓቢሩ።

ኣብ ኣመሪካ መንሽሮ ዘስዕቦ ሞት ብ30 ሚእታዊት ነክዩ

 ሄንሪታ ላክስ ኣብ ሮኣኖክ፡ ቨርጂንያ፡ ኣብቲ ካብ 1960 ኣትሒዙ ሓወልቲ ጀነራል ሮበርት ኢ ሊ ዝነበረሉ ቦታ ሓወልቲ ክትከለላ እዩ።

ንሓወልቲ ኣመሪካዊ ጀነራል ሮበርት ዝትክእ ሓወልቲ ዝስረሓላ ዘላ ጸላም ኣመሪካዊት መን እያ?

‘በይዝ ኤዲቲን’ ዝተባህለ ፈላሚ ሰውራዊ ፍወሳ፡ ነቲ ዘይፍወስ ዓይነት መንሽሮ ካብ ኣካላት ሓንቲ መንእሰይ ብምጽራግ ተስፋ ከምዝሃበ ይንገር ኣሎ።

ንዘይፍወስ መንሽሮ ካብ ዋህዮታት ብምጽራግ ተስፋ ዝፈጠረ 'ሓድሽ ሰውራዊ ፍወሳ' 

ኣብ ኣሜሪካ ዝተገበረ መጽናዕቲ፡ እቲ ዝበርተዐ መንሽሮ ጡብ ንኣፍሪቃዊ መበቈል ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ዝያዳ ከምዘጥቕዕ የመልክት። 

እቲ ዝኸፍአ መንሽሮ ጡብ ንጸለምቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝያዳ የጥቅዕ

ዮናስ ብመገዲ ማሕበራዊ መራኸቢታት “ መን’ዶ ኣለኒ እዩ? ብምባል ሕማሙን ጸገሙን ምስ ነገረ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከብ ኤርትዊ በብዓቕሙ ብምድጋፍ ኣብ ሓጺር መዓልታት ልዕሊ ትጽቢት ገንዘብ ከምዝተዋጽኣሉ እቶም ነቲ ዕማም ዘሰላስሉ ዝነበሩ ግዱሳት ኣብ ሰዓቱ ሓቢሮም ነይሮም።

ኣብ ኢስታንቡል ቱርኪ ክሕከም ዝጸንሐ ኤርትራዊ ዮናስ ጸጋይ ዓሪፉ

ቅድሚ 20 ዓመት መንሽሮ ጡብ ሓሚማ ዝደሓነት ወይዘሮ የኣይኔኣበባ ብርሃን፡ ማሕበር መስሪታ ክሳብ ሕጂ ነቲ ትቃለስ ኣላ።

ንሓደ ወለዶ ዝቐጸለ ቃልሲ መንሽሮ ጡብ፡ ብኸመይ ፍረ ተረኺብዎ?

ኢሰር ነኔር፡ መንሽሮ ቘርበት ከም ዘለዋ ክትፈልጥ እንከላ፡ ዕድመኣ ገና ኣብ መወዳእታ 20ታት እዩ ነይሩ።

‘ጸላም ስለዝዀንኩ መንሽሮ ቘርበት ዝሕዘኒ ኣይመስለንን ነይሩ' 

ዳመ ዲቦራ ጀምስ፡ ኣብ 40 ዓመታ ብመንሽሮ መዓንጣ’ያ ሞይታ፡ ሰብ ብዛዕባ መንሽሮ መዓንጣ ዘለዎ ኣፍልጦ ንኽዓቢ ኸኣ፡ ለይትን ቀትርን ሰብ ቀልቀሉ እንታይ ከምዝመስል ክርኢ ከምዘለዎ ትጉስጉስ ነይራ።
ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ መንሽሮ መዓንጣ ኣዝዩ ግኑን ዓይነት መንሽሮ ኮይኑ፡ ሰብ ብዛዕባ እዚ ሕማም ንዝሓቶ ሕቶታት ክንምልስ ፈቲንና ኣለና።

መንሽሮ መዓንጣ፡ ብኸመይ ካብ ቀልቀል ኵነታትና ንፈልጥ?

እዚ ሕጂ ዝነግረኩም ዛንታ፡ ኣብ መወዳእታ ዘመነ ስልጣን ደርግ፡ ኣብ ወለጋ፡ ወረዳ ሆሮ ጉድሩ፡ ሻምቡ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ዝጅምር ዛንታ ፍቕሪ ንእስነት፡ ምፍልላይ፡ ደግሲ ፍቕሪ፡ ሓዳርን፡ እንደገና ምፍልላይን እዩ።

ድሕሪ 20 ዓመታት ተራኺቦም ሓዳር ዝመስረቱ ፍቝራት፡ ንኻልኣይ ግዜ ደኣ እንታይ ፈለዮም? 

ክኢላ መጥባሕቲ ኩሊትን ፕሮስተይት ከረጺትን ቱቦ ሽንቲን ዶክተር ፍጹም ሰሎሞን ግን፡ ፕሮስተይት ኣብ ትሕቲ ከረጺት ሽንቲ ዝርከብ፡ ፈሳሲ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ዘመንጩ ኣካል ምዃኑ ይሕብር። ኣስታት 70 ሚእታዊት እቲ ዝፈስስ ዘርኢ ከኣ ካብ ፕሮስተይት ከም ዝምንጩ እቲ ክኢላ የብርህ።

ደቂ ተባዕትዮ፡ ጸለምትን ደቀ-40ን ክፈልጥዎ ዝግባእ ዓይነት መንሽሮ

ወዲ 10 ዓመት ሉካስ፡ ካብ ኣዋርሕ ዘይበዝሕ ዕድመ ተሪፍዎ ከምዘሎ ሓካይም ክነግርዎ እንከለው ወለዱ፡ ወዶም ሓድሽ ኣገባብ ሕክምና መንሽሮ ክረክብ ብልዑል ተስፋ ይጽበዩ ኣለው።

ወዶም ብሓድሽ ኣገባብ ኣፋውሳ መንሽሮ ሓንጎል ክድሕን ተስፋ ጌሮም ዘለው ወለዲ

ኣብ 2020፡ ብደረጃ ዓለም ኣስታት 23 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ብመንሽሮ ጡብ ክሓማ እንከለዋ፡  ካብኣተን እተን 685 ሽሕ ከም ዝሞታ ሓበሬታ ውድብ ጥዕና ዓለም የመልክት። ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት፡ ኣስታት 7.8 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ብመንሽሮ ጡብ ከም ዝሓመማ ክረጋገጽ እንከሎ፡ መንሽሮ ጡብ ዝበዝሐ ሰብ ብምጥቃዕ ቀዳማይ ደረጃ ክሕዝ ክኢሉ እዩ። ጓል ኣንስተይቲ ንእተዄንኪ፡ ኣብ ዝዀነ ክሊ ዕድመ እናሃለኺ መንሽሮ ጡብ ክትሓሚ ትኽእሊ ኢኺ።

መንሽሮ ጡብ ጠንቁ እንታይ'ዩ? ክፍወስከ ይኽእል ዶ?

ኣብ ኢትዮጵያ፡ መንሽሮ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ጠንቂ ሞት ሰባት ዝኾኑ ኣርባዕተ ዘይተመሓላለፍቲ ሕማማት ምዃኑ ሚኒስተር ጥዕና ኢትዮጵያ ይገልጽ። ውድብ ጥዕና ዓለም’ውን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ከባቢ 60 ሽሕ ሰባት መንሽሮ ከምዝሓሙ ይነግር።

መንሸሮ