ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እቲ ብሰሉስ ዝተኻየደ ኣኼባ ተቓወምቲ፡ ንዳዕመ-ሰሪዕ ዝድግፉ ፖለቲካውያን ሓይልታትን ዕጡቓት ጕጅለታትን ዝሓቘፈ ሓድሽ ፖለቲካዊ ሽርክነት ንምቛም ዝተወስደ መባእታዊ ስጕምቲ ኰይኑ፡ ኣብቲ ዳዕመ-ሰሪዕ ዝተቘጻጸሮ ቦታታት ጐድናዊ መንግስቲ ንምትካል ዝዓለመ እዩ።

ብኬንያ ዝተቖጥዐት ሱዳን ኣምባሳደራ ካብ ናይሮቢ ክምለስ ኣዚዛ

ኣብዚ ሰሙን'ዚ እቲ ብጀነራል ዓብደልፋታሕ ኣል-ቡርሃን ዝምራሕ ሰራዊት ምስ ገለ ፖለቲከኛታት ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፡ ንርእሰከተማ ካርቱም ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቁጽጽሩ ንምእታዉ ተቓሪቡ ከምዘሎ ብምሕባር ብክኢላታት ዝቐውም መንግስቲ ክምስርት ምዃኑ ኣፍሊጡ ነይሩ።

 ሱዳን፡ ዕጡቓት ዳዕመ-ኣልሰሪዕ ንዝዓበየ መዓስከር ተፈናቐልቲ ወሪሮም

ስለምንታይ እያ ኣልፋሸር፡ ኣብ ዞባ ዳርፉር ሱዳን ሕመረት እቲ ኣብ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ሓድሕድ ኰይና ዘላ? 

ኣልፋሸር፡ ስለምንታይ 'ያ ሕምብርቲ ኲናት ሱዳን ኰይና ዘላ?

እዚ ዑደት ልኡኽ ሩስያ፡ ድሕሪ`ቲ ምኒስተር ናዒም ኣብ ሕዳር 2024 ናብ ሩስያ ብምጋሽ ክልተአን ሃገራት ኣብ መዳይ ንዳድን ጋዝን ዝገበርኦ ዘተ ዝሰዓበ እዩ።

ልኡኽ ሩስያ ምስ ሰበስልጣን ሱዳን ብዛዕባ ዳህሳስ ነዳዲ ተዘራሪቡ

ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት፡ ኣብ ግዝኣት ጀዚራ ኣብ እትርከብ ከተማ ወድ መደኒ ዜጋታት ደቡብ-ሱዳን ብወተሃደራት ሱዳን ከም ዝተቐትሉ ዝውንጅል ቪድዮ ተፈንዩ ቀንዩ

ደቡብ-ሱዳን፡ ኣብ ልዕሊ ሱዳናውያን መጥቃዕቲ ዛይዱን ሰዓታት እቶ-እቶ ተኣዊጁን

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኣዛዚ ናይቶም ኣንጻር ሰራዊት ዝዋጋኡ ዘለው ሓይልታት ኣደዒም ኣል-ሰሪዕ መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ'ውን እገዳ ገይራ'ያ።ኣመሪካ፡ እቶም ዕጠዑቓት ኣብቲ ኲናት ምጽናት ዓሌት ፈጺሞም ብምባል ትኸስስ። 


ኣመሪካ፡ ኣብ ልዕሊ ኣዛዚ ሰራዊት ሱዳን ስለምንታይ እገዳ ኣንቢራ?

ሰራሕተኛታት ጥዕና ብሰንኪ ቦምባታት ንዝተጐድኡ ብዙሓት ሰባት ንምሕካም ኣብ ዝቃለሱሉ ዘለዉ እዋን፡ ቀረብ ኣፋውስ ይውሕድ ከምዘሎ ይገልጹ።

ሱዳን፡ ኣብ ከባቢ ካርቱም ብውሕዱ 120 ሰባት ብደብዳብ ተቐቲሎም 

ኣብ ሱዳን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ግጭት፡ ኣመሪካ ሓይልታት ህጹጽ ደገፍ ጃምላዊ ቅትለት ከምዝፈጸሙ ብምኽሳስ ኣብ ልዕሊ መራሒ እቲ ጉጅለ መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ እገዳ ኣንቢራ።

ቅልውላው ሱዳን፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ እገዳ ኣንቢራ

ኣብቲ ውግእ ዝተሳተፉ ጠቕላላ ብዝሒ ኮሎምብያውያን ዝምልከት ወግዓዊ መረዳእታ የሎን። ድምር ጸብጻባት ማዕከናት ዜና ግን፡ ብዙሓት ዜጋታት ኮሎምብያ ኣብ ሱዳን ክሳተፉ ከም ዝጸንሑ ይሕብር።
ካብቶም ጸብጻባት፡ ላ ሲላ ቫስያ ዝተባህለ ሻራ ዘይብሉ መጽሔት፡ ልዕሊ 300 ከም ዝዀኑ ገሚቱ ኣሎ።


ቅልውላው ሱዳን፡ ኮሎምብያውያን ወተሃደራት ብኸመይ ኣብ ኲናት ሱዳን ይሳተፉ ኣለዉ?

ንኩነታት ዓጸቦ ንምክትታልን ንምእዋጅን ዝቖመ ሕቡራት ሃገራት ዝርከቦ ትካል ኣይ-ፒ-ሲ (IPC) ድሮ ኣብቲ 24.6 ሚልዮን ህዝቢ (ኣስታት ፍርቂ ህዝቢ ሱዳን) ዝነብረሉ ሓሙሽተ ከባቢታት ዓጸቦ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሓቢሩ ነይሩ። 

ሱዳን፡ ብውግእ ዝሰልከየት ካርቱም 'ንብዓት ሓጎስ ተፍስስ'

እታ ብኲናት ሓድሕድ ኣመና ዝተሃስየት ሱዳን ናብ "ዝሰፍሐ ቅልውላው ጥሜት" ትሽመም ከም ዘላን፡ እዚ ድማ ብሰንኪ'ቲ እናገደደ ዝመጽእ ዘሎ ጥምየትን ከቢድ ሕጽረት መግቢን ምዃኑ፡ ናጻ ጕጅለ ክኢላታት ድሕነት መግቢ ገሊጹ።

ሱዳን፡ ናብ ዓሚቝ ዓዘቕቲ ጥሜት ትሽመም ዘላ ሃገር

ሰራዊት ሱዳን ኣብ ምዕራባዊ ዞባ ዳርፉር ኣብ ዝርከብ ዕዳጋ ብዝፈጸሞ መጥቃዕቲ ኣየር ሓያሎ ሰባት ከምዝተቐተሉ ተገሊጹ።

መጥቃዕቲ ሓይሊ ኣየር ሱዳን ዘስዓቦ 'ዘስካሕክሕ ህልቂት'

ኣብቲ ብዓለማዊ ጉዳያት ዝጀመረ መግለጺ ኣቶ ኢሳይያስ፡ ኣብዚ ናይ ቀዳም ዘረብኡ እውን፡ ነቲ ወትሩ ጠንቂ ሕንፍሽፍሽን ቅልውላውን ዓለም ኰይኑ እዩ ብምባል ከምዝፈሸለ ዝገልጾ፡ ነቲ “ኣመሪካ እትመርሖ እንኮ ቀጽራዊ ስርዓተ ዓለም” ነዊሕ ክወቅስ ኣምስዩ።

ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንእዋናዊ ጉዳያት ኣመልኪቱ እንታይ ይብል?

ኣቦመንበር ልኡላዊ መሰጋገሪ ቤትምኽሪ ሱዳን ሌ/ጀነራል ዓብደልፋታሕ ኣል-ቡርሃን ኣብ ኤርትራ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ። ሚኒስተር ወጻኢ ሱዳን ብወገኑ፡ ኣብ ሓደ መዓልቲ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኣተወ ተፈሊጡ። ቅድሚ ክልተ ሰሙን፡ ፍሉይ ልኡኽ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሱዳን ራምታነ ላማምራ ናብ ኣስመራ ብምጻሕ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ተላዚቡ ምንባሩ ይዝከር።

ናብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ኣብ ሓደ እዋን ዝበጽሑ መራሕቲ ሱዳን

እቶም ህጣሞም ጠፊኡ ዝጸንሐ መንእሰያት፡ ኣብታ ከም መሰጋገሪ ንካልእ ስደት ዝመረጹዋ ብዂናት  ትሕመስ ዘላ ሱዳን ዘይሓሰብዎ ረኺቦም። ንኣዋርሕ ኣብ ትሕቲ ድነ ሞትን ማእሰርቲን መግረፍትን ድሕሪ ምጽናሕ፡ ቅድሚ ሒደት ሳምንታት ካብ ቤት ማእሰርቲ ወጺኦም። 

በሰላ ኲናት ሱዳን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት

ዋና ጸሓፊት ኣምነስቲ ኣግነስ ካላማርድ፡ “ኣብ ፈረንሳ ዝተነድፉን ዝተሰርሑን ኣጽዋር ኣብ ሱዳን ኣብ ዓውደ ውግእ ይውዕሉ ከምዘለዉ ውጽኢት መጽናዕትና ይሕብር” ኢላ።

ኣብ ሱዳን ዝተራእየ ወተሃደራዊ ቴክኖሎጂ ፈረንሳ ስለምንታይ የሻቕል?

ኣመሪካ ብሰንኪ ቁጠባውን ወተሃደራውን ሓይላ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ብዙሓት ዓለማዊ ትካላት [ኪዳናት] ብዘለዋ ዓቢ ተራ ኣገዳሲት እያ።
ብዛዕባ ዓለማዊ ሳዕቤን ናይዚ ሃገራዊ መረጻ፡ ንኣስተንትኖ ናብ ገለ ተዓዘብቲ ኣቕኒዕና።


መረጻ ኣመሪካ 2024፡ ዓለማዊ ሳዕቤኑ እንታይ ክኸውን ይኽእል?

ኣብ ሱደን ማእከላይ ግዝኣት ጀዚራ "ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ገበናት" ከምዝተፈጸመ ብዝሕብር ጸብጻባት፡ ከምኡ’ውን ሓይልታት ዳዕመ ሰሪዕ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ብዝፈጸሞ ጅምላዊ ቅትለት ከምዝተሻቐለት ኣብታ ሃገር ላዕለወይቲ በዓልቲ ስልጣን ሕቡራት ሃገራት ገሊጻ።

ሱዳን፡ ንሕቡራት ሃገራት ዘሻቐለ ሓድሽ ማዕበል ጃምላዊ ቅትለት

መራሕቲ ክልቲኦም ወገናት ብዘይምቅዳዎም ኣብ ክፍላ ሚያዝያ 2023 ዝተወልዐ ኲናት ሓድሕድ ሱዳን፡ ኣብታ ሃገር ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣስዒቡ ይርከብ። ኣብቲ ግጭት ዛጊት ኣስታት 150,000 ሰባት ከምዝተቐትሉ ዝገልጽ ጸብጻባት ከምዘሎ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ሱዳን ቶም ፐሪየሎ ኣብዚ ቀረባ እዋን ተዛሪቡ ነይሩ።


ካርቱም፡ ሰራዊት ሱዳን ነታ ርእሰከተማ ንምቁጽጻር መጥቃዕቱ ይቕፅል ከምዘሎ ኣፍሊጡ

ዋና ዳይረክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም፡ “ኵነታት ሱዳን ኣመና ዘሰክፍ'ዩ፣ ሰፊሕ ምፍንቓል ኣሎ፤ እዚ ድማ ኣብ ዓለም እቲ ዝዓበየ'ዩ፡ ብርግጽ እቲ ዝኸፍአ ድማ ጥሜት'ዩ” ኢሉ።
ድሮ 12 ሚልዮን ሰባት ተመዛቢሎም ከምዘለዉ ብምግላጽ፡ ብማሕበረሰብ ዓለም ንሱዳን ዝተዋህበ ትዅረት “ብሓቂ ትሑት እዩ” ክብል ብምንቃፍ፡ ጠንቂ ናይዚ ድማ ዓሌታዊ ኣድልዎ ምዃኑ ብግልጺ ኣቐሚጡ።


ሱዳን፡ ኣብ ርእሲ ኲናት ብጥሜት ትሳቐ ዘላ ብሰንኪ 'ዓሌታዊ ኣድልዎ' እዩ

ቢቢሲ ኣብ ምዕራባዊ ዶብ ሱዳን ኣብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ኣንደረ ከምኡ ከኣ ናብ ፖርት ሱዳን ኣብ ዝበጽሓሉ፡ ኣብ ልዕሊ ሱዳናውያን ኣንጠጥዩ ዘሎ ብርቱዕ ሓደጋ ክምስክር ክኢሉ’ሎ።

መጻኢ ህይወት ዝጸልመተን ሱዳናውያን ኣደታት   

ብጀነራል መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ (ሕመድቲ) ዝምርሑ ሓይልታት ኣል-ሰሪዕ ብወገኖም ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ፡ ኣብቲ ዘተ ንምስታፍ ወከልቶም ናብ ጀነቫ ከምዝኣተዉ ብምሕባር ሰራዊት ሱዳን "ንደሞክራስያዊ ሃረርታ ህዝቢ ሱዳን ንምፍጻም ድሉው ክኸውን" ጸዊዖም።

ሱዳን፡ ክልቲኦም ተጻባእቲ ወገናት ዝተሓሰምዎ ዘተ ሰላም ጀነቫ

ኣቦ መንበር ልኡላዊ ቤት ምኽሪን ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊትን ሱዳን ጀነራል ዓብዱልፈታሕ ኣልቡርሃን፡ ካብ ዝተኻየደሉ ፈተነ ቅትለት ንስክላ ከም ዝተረፈ፡ ኣፈኛ ሰራዊት እታ ሃገር ነቢል ዓብደላ ንቢቢሲ ኣረጋጊጹ። ንሓይልታት ወሃቢ ህጹጽ ደገፍ - ዳዕመ ሰሪዕ ብምኽሳስ፡ "እቲ እንኮ ጸላኢ ሰራዊት ሱዳን ዝዀነ ሓይሊ እዩ፡" ኢሉ። 


ኣልቡርሃን ካብ ፈተነ ቅትለት ንስክላ ድሒኑ ተባሂሉ

ኣብ ማእከላይ ሱዳን ኣብ ሓንቲ ዓዲ ብዝተፈጸመ ቅትለት 35 ህጻናት ዝርከብዎም ብውሕዱ 150 ሰባት ከም ዝሞቱ ተሰጊኡ። እዚ ድማ በቲ ምስ ሰራዊት ሱዳን ዝዋግኡ ዘለው ሓይልታት ኣደዒል ኣል-ሰሪዕ (RSF)  ፈጺሞምዎ ክኸውን ከም ዝኽእል ይግለጽ።