ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እዚ ሜላ - ኣብ ሩዝ ኣእቲኻ ምንቃጽ - ዝውቱር'ኳ እንተጸንሐ፡ ክኢላታት ግን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዞም ኣንጻሩ ከጠንቀቑ ጸኒሖም እዮም። ምኽንያቱ እቲ ዘካየድዎ ፈተነታት እቲ ሜላ ከምዘይሰርሕ ስለዝሕብር።

ብማይ ዝጠልቀየት ሞባይልኩም ብሩዝ ተንቅጹ'ዶ?  

ኣብዚ ሰሙን፡ ኣብ ባይቶ ዩጋንዳ ብዕቱብ ካብ ዝተላዕሉ ጉዳያት ሓደ ዋሕዚ ስደተኛታት ናብታ ሃገርን ዝፈጠሮ ኵነታትን ዝምልከት  ምዃኑ ካብቲ ከባቢ ምንጭታት ቢቢሲ ሓቢሮም። ሓደ ኣባል ባይቶ ዘልዓሎ ነጥብታት ድማ፡ ብፍላይ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኤርትራውያን እናተዘርገሐ ኣዛራቢ ኰይኑ ቀንዩ ኣሎ።

ዩጋንዳ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ስክፍታ ዝፈጠረ ዘተ እንታይ እዩ? 

ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ዶናልድ ትራምፕ፡ ብናይ ገዛእ ርእሱ ኩባንያ ዝፈረየን ብስሙ ዝተሰየመን ሓድሽ ስኒከርስ ጫማ ናብ ዕዳጋ ኣቕሪቡ።

ዶናልድ ትራምፕ ብስሙ ዝፅዋዕ ሓድሽ ስኒከርስ ጫማ ኣላልዩ

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣመሪካ፡ ንወጻኢ ሃገራት ዝገበረቶ መሸጣ ኣጽዋር ኣዝዩ ከምዝወሰኸን ክብረወሰን ዝሓዘ ጠቕላላ 238 ቢልዮን ዶላር ከምዝበጽሐን ተገሊጹ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ብቀንዱ ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ድሕሪ ዝፈጸመቶ ወራር ጠለብ ኣጽዋር ብምውሳኹ እዩ።

ኣመሪካ ካብ መሸጣ ኣጽዋር ክብረወሰን ዝሓዘ ኣታዊ ረኺባ

ወዲ 50 ዓመት ካርቢ ኣቡቢላል፡ ኣብ ናይጀርያ እቲ ዝዓበየን ካብ ዝኸበሩን ዩኒቨርሲቲታት ሓደ ኣብ ዝኾነ ዩኒቨርሲቲ ኣሕማዱ ቤሎ - ፋካልቲ ምህንድስና ይምህርን ተምሃሮ ዝሰርሕዎም መጽናዕቲታት ይቈጻጸርን። ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ን18 ዓመታት ዝሰርሐ ኰይኑ ኣብ ፊዚክስን ኤሌክትሪካል ኢንጅነሪንን ዘተኰሩ ብዙሓት መጻሕፍቲ’ውን ኣሕቲሙ።

'እዚ ስራሕ ኣየሕፍረንን እዩ' ናብራ ንኽቃለስ ኣብ ምልሓም ሓጺን ዝተዋፈረ ፕሮፌሰር

ፓስተር ኮሎራዶን በዓልቲ ቤቱን ብኣማኢት ንዝቑጸሩ ኣመንቲ ክርስትና እቲ ከባቢ ብሚልዮናት ዝግመት ክሪፕቶካረንሲ ብምትላል ተኸሲሶም።

ክሪፕቶ፡ ሚልዮናት ዶላር ዘታለለ ፓስተር ብምድንጋር ተኸሲሱ 

ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት፡ ምስ ምምጻእ ዲጂታዊ ባጤራ ኣብ ናይ ‘ሓበሻ ኮምዩኒቲ’ ንግዲ ክሪፕቶ ካረንሲ፡ ኣርባሒ ምዃኑን ሰባት ነቲ ዕድል ክጥቀመሉን ክጒስጐስ  ጸኒሑ ኣሎ። ግን እቲ ዝተባህለ ማዕረ እቲ ዝንገር ሓቅነት ኣለዎ ድዩ?  ሓደጋታቱ ኸ እንታይ ይመልስ? ኣብ ከምዚ ወፊሩ ዝበሃል ሚልዮናት ዶላር ኤርትራውያን ኣበይ ኣተወ፡ መን’ከ ረቢሑሉ ንዝብል ሕቶ ቢቢሲ ብዝርዝር ዳህሲስዎ ኣሎ።

ክሪፕቶ፡ ሚልዮናት ዶላር ኤርትራውያን ኣበይ ኣተወ? በዓል መን ከ ረቢሖም?

ኵሉ ሰብ ብዛዕባ ኤኣይ ዝዛረብ ዘሎ፡ ትካል ‘ኦፕንኤኣይ’ ንምእማኑ ዘጸግም ዕዉት ቻትጂፒቲ (ChatGPT) ብምጅማሩን ከምኡ’ውን ኤኣይ ልዑል ዓቕሚ ስለዘለዎን እዩ። ይዅን’ምበር ኤኣይ ኣስባስላ ስኒን ኤኣይ መተርኣስን ግን ካብ ቻትጂፒቲ ኣዝዩ ነዊሕ ርሕቀት ዝኸደ እዩ።

ሰብሰርሖ ብልሒ፡ ቅሩብ ኣይበዝሐን’ዶ?

ኮሚሽን ዋሕስን ሸርፍን ኣሜሪካ ዝሓለፈ ረቡዕ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ እታ ሃገር ሰፖት ቢትኮይን ኤክስቸንጅ-ትሬድድ ፋንድስ (ኢቲኤፍ) ከምዘጽደቐት ኣፍሊጡ ኣሎ።

ቢትኮይን ተቐባልነት ይረክብ ኣሎ ድዩ?

መንገዲ ኣየር ዩናይትድ ዘካየዶ መርመራ ጀት፡ ቦሎኒታታ ማክስ 9 ዝዓይነታ ቦይንግ 737 "ተወሳኺ ምስጣም" ከምዘድልዮም ኣመልኪቱ።

ዘይሰጠመ ማዕጾታት ማክስ 9 ዝዓይተን ነፈርቲ ሻቕሎት ፈጢሩ

እቲ ምወላ ከም ንሕብረተሰብ ዘበርክቶ ሓላፍነት ገይሩ ስለዝርእዮ፡ ነቲ ውድድር ንመዓልታት ዘካይዶ ብመገዲ ፌስቡክ እዩ።

ዕዉት ሓሳብ ስራሕ ንዘቕረቡ 100 ሽሕ ብር ዝምውል ኣቶ ቢጃይ ናይከር

እቲ ስምምዕ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ሶማሊላንድ ሙሰ ቢሂ ኣብዲን እዩ ተፈሪሙ። ብመሰረት እቲ ስምምዕ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ወተሃደራዊ መዓስከር ክትሃንጽ ምዃና’ውን  ተፈሊጡ ኣሎ።


ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ክትረክብ ዘኽእላ ስምምዕ ተፈራሪማ

በዚ ንሱ ብዘበገሶ ውጥን ካኣ ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላትን ኣብ ኣዲስ ኣበባን ንበጻሕቲ ዓዲ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ኣብ ዝበሃሉ ከባብታት ህንፀት መዘናግዒ ቦታታት ይስርሑ ኣለዉ። ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝርከቡ ክልተ ቦታታት እውን ኣብ ትሕቲ እዞም ፕሮጀክትታት ክህነፁ ዝተመረጹ እዮም።

ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣብ ዘበገሶ ፕሮጀክት ዝለዓል ዘሎ ቅሬታ እንታይ እዩ?

ኣብ ፖርትላንድ ዝርከብ መዕቈቢ ግዳም ሓደር፡ ወፈያ ኣብ ዝእክበሉ ሳንዱቕ ዝረኸቦ ጽማዲ ብርቂ ስኒከር ጫማ ብ50,800 ዶላር ተሸይጡ።

ምስጢር'ቲ ንግዳም ሓደር ዝተለገሰ ወርቂ ጫማ

መስራቲ ኩባንያ ኢንዮስ [ኣብ ነዳዲ፣ ኬሚካላትን ካልእን ዝነጥፍ ገዚፍ ኩባንያ] ጂም ራትክሊፍ ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ወርሒ ጥሪ ነይሩ ስድራቤት ግላዘር ንመሸጣ ይሓስቡ ከምዘለዉ ድሕሪ ምግላጾም ኣብታ ጋንታ ብጽሒት ክገዝእ ድሌት ከምዘለዎ ዘአንፈተ። 

ብጽሒት ማን ዩናይትድ ዝገዝእ ዘሎ ጂም ራትክሊፍ መን’ዩ?

ዕጡቓት ሑቲ ብዝፍጽምዎ ዘለዉ መጥቃዕቲ፡ እተን በዚ መስመር ክሓልፋ ግድን ዝዀነን መራኽብ ዓበይቲ ኩባንያታት፡ ካብቲ ከባቢ ክርሕቃን፡ ኣብ ውሑስ ማያት ክዕሸጋን መምርሒ ተዋሂቡወን ኣሎ። እዚ ተወሳኺ ወጻኢታት ሰራሕተኛታት፡ ነዳዲን መድሕንን ተደማሚሩ ኣብ ዝባን ተጠቃሚ ህዝቢ ዝጸዓን ምዃኑ ፍሉጥ ኰይኑ፡ ከጋድዶ ዝኽእል ቍጠባዊ ቅልውላው ብኣጋኡ ኣስጊኡ ኣሎ። 

ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣንጸላልዩ ዘሎ ስግኣትን ሳዕቤናቱን እንታይ እዩ?

ዋና ናይታ ኣዝያ ክብርቲ ቀለበት ዝኾነት ማለዥያዊት ነጋዲት ኣብቲ ሆቴል ኣዕሪፋ ዝነበረት ኮይና፡ ንሓደ ሰራሕተኛ “ንሱ እዩ ሰሪቑዋ” ብዝብል ጠርጢራ ብዓርቢ ንፖሊስ ጥርዓን ኣቕሪባ ነይራ።

ኣብ ፓሪስ ዝጠፍአት 750 ሽሕ ዩሮ ዝዋጋኣ ቀለበት ኣብ ማሽን ፅርየት ተረኺባ

ሓንቲ ሃገር ዘለዋ ዕቑር ሸርፊ ወጻኢ፡ ኣገደስቲ ኣቑሑትን ኣገልግሎታትን ከምኡ’ውን ማሽነሪታት ንምዕዳግን ንምእታውን የኽእላ። ኢትዮጵያ ግን ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት፡ ካብ ንሒደት ኣዋርሕ ዝሓልፍ ዕቝር ሸርፊ ወጻኢ ሃሊይዋ ኣይፈልጥን። 'ጥይትን ሰብ ኣልቦ ነፋሪትን ብባጤራ ወጻኢ እዩ ዝዕደግ፤ ኣክንዲ ንትራክተር ንጥይት እንተተኸፊሉ ጸገም እዩ።'

ኢትዮጵያ፡ ቅልውላው ሸርፊ ወጻኢ እንታይ ከስዕብ እዩ?

ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ ፍርቂ:ለት'ውን ኣስታት 57 ሚልዮን ህዝቢ ወይ ድማ 51 ሚኢታዊ ካብ ጠቕላላ ህዝቢ ዝኸውን፡ ቀረብ ሓይሊ ኤሌክትሪክ [ጸዓት] ከምዘይብሉ - መረዳእታ ባንኪ ዓለም ይገልፅ።

ኰይሻ፡ ሓደ ካብ ዓበይቲ ግድባት ኢትዮጵያ ህንጸቱ ስለምንታይ ተጓቲቱ?

ስለ ምንታይ ኣማአት ስድራቤታት ንዓበይቲ ኩባኒያታት ማሕበራዊ መራኸቢታት ይኸሱ ኣለው?

‘ወልፊ ንዘትሓዘኒ ማሕበራዊ ሚዲያ ይኸሶ ኣለኹ’

ንሳ፡ “’ቫልዩ ኣድ’ ዝገብር - ወይ መለሳ ዝፈጥር ፍርያት ምቕራብ እዩ ቢዝነስ፡” ኢላ ከም እትኣምን ብምግላጽ፡ ካብቲ ዘሎ ዝተፈላለየ ፍርያት ጸጕሪ ብዓይነቱን ትሕዝቶኡን ዝተፈልየ “ብዝከኣል መጠን ድማ ጸብለል ዝበለ ተመራጺ”፡ ክኸውን ዝኽእል ፍርያት ምቕራብ ኣድላዪ እዩ፤ ከምኡ እንተዘይኰይኑ ሓንቲ ኣይገበርካን ጥራይ ትቐድሕ ኢኻ ዘለኻ፤  “ኣነ ድማ እኽእል እየ ብዝብል ኣጠማምታን ተበግሶን ክሰርሕ ጀሚረ፡” እያ ትብል።

ድሕሪ ዕዉት ትካል ‘ናትና ሄር’ ዘላ ሲና ጸጋዝኣብ መን’ያ?

ኣብ ኣፍሪቃ፡ ኤስያን ላቲን ኣመሪካን ኣብ ዝርከባ ብውሑዱ ኣብ 14 ሃገራት ዝነጥፉ እዞም ዓለማዊ ቀጠፍቲ መኽሰብ ንምርካብ ሕፍረትን ጸለመን እዮም ዝጥቀሙ፤ ኣብ መስርሖም ድማ ህይወት ብዙሓት ኣዕንዮም’ዮም። 

ብመተግበሪ ዝወሃብ ልቓሕ ስለምንታይ እዩ ዓርሰ ቕትለት ዘስዕብ ዘሎ?

እቲ ልዕሊ 20 ሚልዮን ዶላር ካናዳ (15 ሚልዮን ዶላር) ዝግመት ወርቂ ቅድሚ ምስራቑ ኣብ ቀረባ እዋን ካብ ዙሪክ ናብ ቶሮንቶ ኣብ እትጓዓዝ ዝነበረት ነፋሪት ‘ኤይር ካናዳ’ ከምዝኣተወ ይፍለጥ።

ብጉዳይ ስርቂ ኣዋርቕን ጥረ ገንዘብን ዝተኸሰሰ መንገዲ ኣየር

ኣብ ኣመሪካ ሚነሶታ መምህር ሕርሻ ኣትክልትን ፍረታትን ዝኾነ ትራቪስ ጂንገር ዘዕበዮ 1,247 ኪሎ ግራም ዝምዘን ዱባ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ክብረወሰን ብ21.3 ኪሎግራም በሊጽዎ ኣሎ።