ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ደቂ ሰብ ኣብ ማርስ ንሓደ ዓመት እንተ ንነብር ህይወት እንታይ ምመሰለት?

ኣብ መዓሙቚ ምድሪ  እንታይ ኣጋጢሙ'ዩ ዝብሃል ዘሎ?

ንፕላኔት ምድሪ ሓደጋ ከይወድቃ ንምክልኻል ብሕቡራት ሃገራት  ሓላፍነት ዝተዋህበን ትካላት ነቲ ናብታ ፕላኔት ከይወድቕ ስግኣት ፈጢሩ ዘሎ ደንጐላ ጠፈር (ኣስትሮይድ) ብዕቱብ ይከታተልኦ ኣለዋ።

ናብ ምድሪ ከይወድቕ ተሰጊኡ ዘሎ ምስ 'ኑክሌሳዊ ቦምባ ዝዳረግ' ደንጐላ ጠፈር 

ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተሰርሐት መንኰርኮር ኣሳእል ሜርኩሪ ልኢኻ። እታ መንኰርኮር ኣብ 2026 ንሻድሻይ ግዜ ኣብ ዙርያ ዑደት ሜርኩሪ ቅድሚ ምንፋራ እያ ኣሳእል እታ ፕላነት ሰዲዳ ዘላ።


ናብ ሜርኩሪ ዝተለኣኸት መንኰርኮር ሓደስቲ ኣሳእል ሰዲዳ

ምስ ኣመሪካ፡ ሩስያን ቻይናን ትቀዳደም ዘላ ህንዲ ኣብ 2035 ኣብ ጠፈር ናታ መደበር ክትገብርን ኣብ 2040 ድማ ሰብ ናብ ወርሒ ክትሰድድን'ያ ውጥን ኣውጺኣ ዘላ። ትካል ጠፈር ኣመሪካ (ናሳ)፡ ትካል ጠፈር ኣውሮጳ፡ ሩስያን ቻይናን፡ ከምኡ'ውን ካልኦት ሃገራትን ትካላት ብሕትን ተመሳሳሊ ፈተነታት ከምዘካየዳ ይፍለጥ።


እንተቐኒዑና ኣብ ወርሒ ወይ ማርስ ንሰርሖ ኣባይቲ እንታይ ይመስል ይኸውን?

እታ 'ፓርከር ሶላር ፕሮብ' ትበሃል መንኮርኩር፡ ነቲ ኣዝዩ ሓደገኛ ሙቐትን ጽንኩር ጨረርን ብምጽዋር ናብ ደጋዊ ከባቢ ኣየር እታ ኮኾብ ትጽጋዕ ኣላ።
ኣብቲ ኣዝዩ ዝነድድ ውዑይ ኩነታት ኣብ እትዞረሉ እዋን ንሓያሎ መዓልታት ካብ ርክብ ወጻኢ ኮይና ጸኒሓ'ላ። ተመራመርቲ ድማ ኣላ እንተኾይና ንምፍላጥ ክሳብ 27 ታሕሳስ ዝኾነ ምልክት ይጽበዩ ኣለዉ።

ንፈለማ እዋን ናብ ጸሓይ ኣዝያ ክትጽጋዕ ትፍትን ዘላ መንኰርኮር እንታይ ኣጋጠማ?

ኣብ ሓንቲ ካብተን በረድ ዝበዝሐን ወርሒታት ጁፒተር ዝዀነት 'ዩሮፓ'፡ ምልክታት ባዕዳዊ ህይወት [alien life] ምህላዉ እትድህስስ መንኮርኰር ጠፈር ትማሊ ካብ ኬፕ ካናቨራል ፍሎሪዳ ተወንጪፋ ኣላ።

ባዕዳዊ ህይወት ክትደሊ ዝኸደት መንኮርኰር ይሰልጣዶ ይኸውን?

እታ ሮኬት ካብቲ ኣብ ኣመሪካ፡ ክፍለሃገር ቴክሳስ፡ ዝርከብ መደበር ጠፈር ስፔስ-ኤክስ ድሕሪ ምውንጫፋ፡ እቲ ሓዊ ዝተፍእ ዘይትኣደነ ቡስተር ብዘገርም መንገዲ ናብቲ ኣቐዲሙ ሓዚልዎ ዝነበረ መወንጨፊ ሻምብቆ ትኽ ኢሉ ኣትዩ። 

ታሪኻዊ ፍጻመ ስነ-ጠፈር፡ ስፔስ-ኤክስ ዝተጐናጸፎ ፈላሚ ዓወት 

ወዲ 41 ዓመት ያረድ ኣይዛክማንን ሳራ ጊሊስን፡ ትማሊ ሓሙስ'ዮም ካብታ ኣብ ህዋ ትዘውር ዘላ እቲ ቢልዮነር ዝመወላ ሮኬት 'ፖላሪስ ዶውን' (ወጋሕታ ፖላሪስ)  ናብቲ ሰፊሕ ኣድማስ ጠፈር ብምውጻእ ክንቀሳቐሱ በቒዖም።

'ፍጽምቲ ዓለም' ሓድሽ ታሪኽ ዘመዝገበ ፍሉይ ፍጻመ ጠፈር

ምልእቲ ወርሒ ናብ ቀያሕ ዝተቐየረትሉ ህሞት

ግብጻዊት ሳራ ሳብሪ፡ ኣብ 2022 ንበረራ ህዋ (ጠፈር) ምስ ተመረጸት፡ ናብ ጠፈር ዝኸደት ፈላመይቲ ኣፍሪቃዊት ጓል ኣንስተይቲ ክትኸውን በቒዓ።እዛ ጓል 31 ዓመት ጠፈርተኛን መሃንድስን ናብ ጠፈር ምኻድ ትምኒታ ከምዝነበረ ትዛረብ። ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝነበራ ጻንሒት ብዛዕባ ምስጋር ብድሆታትን ደቂ ኣንስትዮ ዝያዳ ንኽሰርሓ ዘለወን ዓቕሚን ገሊጻ።

ሳራ ሳርቢ፡ ናብ ህዋ ዝኸደት ፈላመይቲ ኣፍሪቃዊት

እዚ 1.6 ፓውንድ (0.7 ኪሎ ግራም) ዝምዘን ሓጺናዊ ኣካል ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ኣብ ናፖሊ ኣብ ዝርከብ ገዛ ኣሌሃንድሮ ኦተሮ ንኽልተ ናሕሲ በሲዑ ከምዝኣተወ ይግለጽ። እቲ ኣቕሓ ክፋል ናይቲ ዓለምለኻዊ መደበር ህዋ ዘወገዶ ኣስታት 5,800 ፓውንድ (2,630 ኪሎ) ዝምዘን ሃርድዌር ምዃኑ ናሳ ገሊጹ ነይሩ።

ገዛኦም ካብ ህዋ ብዝወደቐ ፍርስራስ ዝዓነወ ስድራ ካሕሳ ሓቲቶም

ኣብ ርሑቕ ክፋል ወርሒ መንኮርኩር ንምርኻብ ከቢድ ብምዃኑ፡ ምዕላብ እታ መንኮርኩር ዘፍርሕ እዩ ነይሩ። ቻይና ኣብ 2019 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን እውን ቻንጊ-4 ዝተብሃለት መንኮርኩር ኣብ ወርሒ ብምዕላብ ዓወት ዘመዝገበት እንኮ ሃገር እያ።

ቻይና ዘወንጨፈታ መንኮርኩር ኣብ ርሑቕ ኣካል ወርሒ ከም ዝዓለበት ኣፍሊጣ

ኣብ ልዕሊ ደበናታት፡ ብፍላይ ናብ መሬት ኣብ ቀረባ ርሕቐት ዝርከብ ህዋን ለውጥታት ጋዝን ዝምለከቱ ኣገደስቲ መጽናዕታት ክካየዱ ዝጸንሑ ዀይኖም፡ እታ ሕጂ ድሕሪ 20 ዓመታት ውረድ ደይብ ናብ ህዋ እትለኣኽ ዘላ ሳተላይት ገለ ረብሓ ዘለዎ ሓበሬታን ርኽበታትን ሒዛ ክትመጽእ ትጽቢት ይግበረላ።

ምስጢር ደበናን ዝናብን ንምፍላጥ ዝተራቐቐት ሳተላይት ናብ ህዋ ተወንጪፋ

ዝተፈላለያ ሃገራት ሓደስቲ ተልእኾታት ወርሒ ምሕንጻጸን ስዒቡ፡ ናብ ወርሒ ንምብጻሕ ዝግበር ንሕንሕ ይውስኽ ኣሎ። ናይዚ ምኽንያት እንታይ እዩ? ካብቲ ኣብ 1960ታት ዝተኻየደ ዳህሳስ ህዋ ብኸመይ ይፍለ?


ቢልዮናት ዶላራት ዝፈሰሉ ዘሎ ጉዕዞ ናብ ወርሒ እንታይ ንምኽሳብ’ዩ?

ቅድሚ እቲ ናይ ሰኑይ ፍጹም ጸሓያዊ ግርደት [ከውሊ ፀሓይ] ትጽቢት እናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ሚልዮናት ሰባት ንጹር ሰማይ ክህሉ ተስፋ ይገብሩ ኣለዉ።

ግርደት ፀሓይ ክርእዩ ናብ ሰማይ ዘቋምቱ ዘለዉ ሚልዮናት ሰባት

ክሳዕ ሕጂ እግሮም ኣብ ወርሒ ዝረገጹ ሰባት ሒደት እዮም - 12 ጥራይ። ነዚ ንምእማኑ ዘጸግም ጕዕዞ ዝገበሩ እዞም ጠፈርተኛታት እንመን እዮም?

ኣብ ወርሒ ዝረገጹ ሒደት ሰባት በዓል መን እዮም?

ኣብ ሓምለ 1969 ንፈለማ እዋን ናብ ገጽ ምድሪ ዝረገጹ ኣመሪካውያን ጠፈርተኛታት ኒል ኣርምስትሮንግን ባዝ ኣልድሪንን፡ ኣብታ ካብ ምድሪ እነማዕዱዋ ብርሃን ለይቲ ን2 ሰዓትን 31 ደቒቕን ጥራይ ምጽንሖም ይፍለጥ።


ታሪኻዊ ፍጻመ፡ ኦዲስዮስ ዝተባህለት መንኮርኮር ኣብ ገጽ ወርሒ ዓሊባ

ገለ ኣባላት ባይቶ ኣመሪካ ንድሕነት እታ ሃገር ዘነጻጸረ "ከቢድ ስግኣት ሃገራዊ ጸጥታ" ተፈጢሩ ከምዘሎ ይገልጹ ኣለዉ። እቶም ኣባላት ኮሚተ ሃገራዊ ስለያ ናይቲ ባይቶ ዝኾኑ ወከልቲ ህዝቢ፡ እቲ ዝተነግሮም ምስጢራዊ ሓበሬታ ንህዝቢ ዘይግለጽ ምዃኑ'ዮም ዝዛረቡ ዘለዉ።

ኣብ ኣመሪካ ተፈጢሩ ዝብሃል ዘሎ 'ከቢድ ስግኣት ሃገራዊ ጸጥታ' እንታይ'ዩ?

ኣብ ጠፈር ብናጻ ዝንሳፈፋ፡ ምስ ዝዀነ ኮኾብ ዘይተኣሳሰራ፡ ክንዲ ጁፒተር ዝዓቐነን "ፕላነታት" ብጀምስ ወብ ስፔስ ቴለስኮፕ ከም ዝተረኣያ ተገሊጹ።

ብጽምዲ ዝንቀሳቐሳ ዝመስላ ኣስታት 40 'ፕላነታት' ተረኺበን  

ናሳ፡ ኣብ መሬት ዝዓለበ ሓድሽ ቅምሶ ኣስተሮይድ  እንታይ ዝሐዘ እዩ?

ፕሮፌሰር ሳራ ሩሰል ካብ ኤንኤችኤም “ሓደ ካብ ቀዲምካ ዝግበር ምርምር፡ ኣብቲ ቅምሶ ምርኩስ ብምግባር ኣብቲ ባኑ ኣብ ካርቦን ዝተመርኮሱ ክንደይ ዝዀኑ ‘ሞሎኩላት’ ኣለዉ ምፍላጥ’ዩ” ትብል። ንሳ ብምስዓብ “ኣብ በርርቲ ኮኾባት [meteorites] ዝተፈላለየ ኦርጋኒካዊ ሞሎኩል ከም ዘሎ ንፈልጥን ኢና፡ እንተዀነ እዚ ናብ ጠፈር ናይ ዓለምና ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ ካልኦት ሞሎኩላት ብምድቓል መልክዑ ስለ ዝቕይር ሓቐኛ ስእሊ ክህበና ኣይጸንሓን፡ እዚ ካብ ባኑ ዝመጽእ ዘሎ ቅምሶ ግን ሓቀኛ ሓበሬታ ክህበና’ዩ” ትብል። 

ናሳ ኣብ ዓለም ህይወት ከመይ ከምዝጀመረ ንምፍላጥ ቀሪበ’የ ይብል

መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ዮንግ ኡን፡ ብድርዕቲ ወተሃደራዊት ባቡር ተጓዒዙ ሩስያ ድሕሪ ምእታዉ ምስ ፕረዚደንት እታ ሃገር ቭላድሚር ፑቲን፡ ሎሚ ረቡዕ፡  ብኣካል ተራኺቡ ከምዝተዘራረበ ይንገር ኣሎ። እቲ መራሒ ምስ ፑቲን ቅድሚ ምርኻቡ፡ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ሰሜን ኮርያ ምስ ሩስያ ዘለዋ ክልተኣዊ ርክብ “ቅድሚት ዝስራዕ ቀዳምነታ እዩ" ክብል ምግላጹ ተለቪዥን ሩስያ ኣቃሊሓ።

ኪም ንፑቲን፡ 'ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ሃጸይነት ብሓባር ንጽናዕ' 

ኣብ ሓደ ፕላነት ዝርከብ ህይወት ኣብ ሰማያቱ (ኣትሞስፌር) ኣብ ዝህሉ መጠን ዋዒ፡ካርቦንን ፈሳሲ ማይን'ዩ ዝምርኮስ።

ጠፈራዊ ዳህሳስ