ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዳዕመ-ሰሪዕ ነታ ን18 ኣዋርሕ ተኸርዲና ዝጸንሐት ኣል-ፋሽር ድሕሪ ምቍጽጻሩ ፈጺሙዎ ብዝተባህለ "ጨፍጫፍ" ህልቂት ናይቲ ኲናት ክሳዕ ክንደይ ሰፊሕ ምዃኑ ዘርኣየ እዩ።
እዚ ጽሑፍ ድማ ኣብቲ ኣብ ዓለም ዝዓበየ ሰብኣዊ ቅልውላው ምዃኑ ዝተነግረሉ ኲናት ሓድሕድ ሱዳን ዝሳተፉ ዘለዉ ናይ ግዳም ሓይልታት ብዓል መን ምዃኖም ዘብርህ እዩ።


ኣብ ኲናት ሓድሕድ ሱዳን ዝሳተፉ ዘለዉ ሓይልታት ወጻኢ ብዓል መን እዮም?

ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ በድር ዓብደላቲ ምስ መንግስታዊ መራኸቢ ብዙሓን ስዑዲ ዓረብ `ኣል ዓረብያ` ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት፡ “ጂኦግራፊ ወዲ-ሰብ ክቕይሮ ዘይክእል መለኮታዊ ፍርዲ እዩ፣ ኢትዮጵያ ድማ ክሳዕ ምጽኣተ-ኣለም ወደብ-ኣልቦ ኰይና ክትጸንሕ እያ፡” ብምባል ኢትዮጵያ ኣብ ቀይሕ-ባሕሪ ዝዀነ ግደ ከም ዘይህልዋ ገሊጹ።

ግብጺ፡ 'ኢትዮጵያ ክሳዕ ምጽኣተ-ዓለም ወደብ ኣልቦ ኰይና ክትጸንሕ እያ'

ኣብ መጋቢት 1975፡ ንጉስ ንግስነት ስዑድ ዓረብ ፈይሰል ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣ'ሰዑድ ኣብ ርእሰ ከተማ ርያድ ብወዲ ሓዉ ካብ ቀረባ ርሕቀት ብዝተተኰሰሉ ጥይት ተቐንጺሉ።

ቅድሚ 50 ዓመት ብወዲ ሓዉ ዝተቐተለ ንጉስ ስዑድያ

እስራኤል፡ ንምዕራባዊ ገምገም ባሕርን ምብራቕ እየሩሳሌምን ኣብ እዋን 1967 [ኣ.ኤ] ዝነበረ ኲናት ማእከላይ ምብራቕ ኣትሒዙ ካብ እትጐብጥ ንድሓር፡ 700 ሽሕ ኣይሁዳውያን ዝነብርሩሎም 160 ሰፈራታት ሃኒጻ ትርከብ።

ኢማራት ዓረብ፡ እስራኤል ንምዕራባዊ ገምገም ክትጐብጥ 'ቀይሕ መስመር' ምሕላፍ'ዩ ኢላ

ኣብ 2023 ሂዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ሓለውቲ ዶባት፡ ዶብ የመንን ስዑዲ ዓረብን ክሰግሩ ዝፈተኑ ኣማኢት ኢትዮጵያውያን ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባን ከም ዝቐተሉ ይሕብር።  ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ስደተኛታት ድማ ኣብ ዘሰክፍ ኵነታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ እታ ሃገር ይርከቡ።


ስደት፡ እቲ ብዙሕ ዘይዝረበሉ ጽዑቕን ቀዛፊን መስመር 

ብዘይካ'ተን ምስቲ ባሕሪ ዝዳወባ ኤርትራ፡ ጅቡቲ፡ ሶማልያ፡ ግብጺ፡ ስዑዲ ዓረብን የመንን፡ ብዙሓት ካብቲ ከባቢ ርሒቐን ዝርከባ ሃገራትን ኣብ ካልኦት ኣህጉራት ዝርከባ ሃገራትን ብቐጥታ ይዅን ብተዘዋዋሪ ረብሓታተን ንምሕላው ኣብቲ ከባቢ ይንቀሳቐሳ።

ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ንግድን ፖለቲካን ዓለም ብኸመይ'ዩ ወሳኒ ኰይኑ?

ኣብ ስዑድያ ምስ ምዝውዋር ዕጸ ፋርስ ብዝተሓሐዝ ክሲ ዝቐረበሎም ክልተ ኢትዮጵያውያን ብሞት ከምዝተቐጽዑ፡ ሚኒሰትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ስዑድያ ኣፍሊጡ።
ምስ ዕጸ ፋርስ ብዝተሓሓዝ ዓመታዊ ሓያለ ሰባት ብምቅታል እትፍለጥ ስዑድያ ፡ እቶም ብሓሙስ ዝተቐተሉ ክልተ ኢትዮጵያውያን ሓዊስኻ ኣብ ዝሓለፈ ሸውዓት ኣዋርሕ ዝቐተለቶም ወጻእተኛታት 101 ከምዝበጽሐ ፈረንሳዊ መደበር ዜና ኤኤፍፒ ኣቓሊሑ።


ኣብ ስዑድያ ክልተ ኢትዮጵያውያን ብሞት ተቐጺዖም

ህቦብላ ሑጻ ክሳብ ክንደይ'ዩ ሓደጋኡ፡ ብኸመይከ ንከላኸሎ?

ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስት ኢንተርናሽናል፡ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ስዑድ ዓረብ ምስ ምዝውዋር ዕጸፋርስ ብዝተሓሓዝ ኣብ ቀረባ ዓመታት ኢትዮጵያውያን ዝርከብዎም ሓያለ ወጻእተኛታት ብሞት ከምዝቐጸዐት ኣፍሊጡ።

ስዑድ ዓረብ፡ ኢትዮጵያውያን ዝርከብዎም ሓያለ ሰባት ብሞት ቀጺዓ

ሰባት ንምንታይ ነቶም ን 'መዘከርታ' ዝተወለዱ ቈልዑ ይንጽልዎም?

ኣብ ኤርትራ ዞባ ዓንሰባ ነባሪ ዝዀኑ ኣቶ ሓመድ ዝተባህሉ ወዲ 103 ዓመት ኣብዚ ናይ ሎም ዓመት ስነስርዓት ሓጅ ከምዝፈጸሙ፡ ዝተፈላለያ ማዕከን ዜና ስዑዲ ዓረብ ኣቃሊሐን።

ኤርትራ፡ 103 ዝዕድመኦም ኣቦ ኣብ መካ ሓጅ ፈጺሞም

በብዓመቱ ካብ መላእ ዓለም ዝመጹ ኣስታት ክልተ ሚልዮን ኣስላም ናብታ ኣብ ስዑዲ ዓረብ እትርከብ ቅድስቲ ከተማ መካ ብምኻድ ሓደ ካብ ኣዕኑድ እስልምና ዝኾነ ሓጅ ይፍጽሙ።

ኣመንቲ እስልምና ኣብ ግዜ ሓጅ ጥዕናኦም ዝተሓለወ ክኸውን ዘኽእሉ ምዕዶታት

ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ኣተኵሮ ምግባራ፡ ናብ ፍታሕ ዘምርሕ ስጕምቲ ድዩ?

ነተን ኣስማን ሱመያን ዝተሰምያ ህጻናት ንምፍልላይ ልዕሊ 15 ሰዓታት ዝወሰደ ዕዉት መጥባሕ ከምዝተገብረለን ሰብመዚ ጥዕና ስዑዲ ኣፍሊጦም።  እተን ማናቱ ኣብ ፈለማ 2023 ኣብ ሆስፒታል ከረን ድሕሪ ምውላደን ብሓገዝ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ንመጥባሕቲ ናብ ሪያድ ከምዝኸዳ ይዝከር።

ተላጊበን ዝተወልዳ ኤርትራውያን ማናቱ ብመጥባሕቲ ተፈላልየን

ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ምምሕዳሩ ምስ ሶርያ ዘለዎ ርክብ ናብ ንቡር ንምምላስ ዝሕግዝ ተኽእሎታት ይምርምሮ ከም ዘሎ ኣፍሊጡ።

ተስፋ ሶርያውያን ዘበረኸ ርክብ ትራምፕን ኣ'ሻራን

ኣብ ኢንስቲትዩት ማእከላይ ምብራቕ እትሰርሕ ክኢላ ስነቝጠባ ካረን ያንግ፡ ፕረዚደንት ትራምፕ ካብ ወሽመጥ ዓረብ ብመንገዲ ወፍሪ ብዙሕ ገንዘብ ናብ ኣመሪካ ንምምጻእ ዘለዎ ድሌት ከፍልጥ ትጽቢት ከም ዝግበር ትገልጽ።

ፕረዚደንት ኣመሪካ ናብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዘካይዶ ዑደት እንታይ ዝዓለመ እዩ?

ኣብ ትግራይ ምስ ዝርከቡ ወለዶም ንመወዳእታ ግዜ ዝተራኸቡላ መዓልቲ፡ ድሮ በዓል ፋሲካ ነይራ። ኣሓቶም ካብ ስልኪ ናብ ስልኪ ብምርኻብ፡ "እንኳዕ ኣብጽሓኩም። ንሕና ደሓን ኣለና፡" ዝብል መልእኽቲ ንቤተሰቦም ከስምዑ ገይረን። ተታሒዞም ካብ ዝእሰሩ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣሕሊፎም ነይሮም። ናብቲ መጥቃዕቲ ዝተፈጸመሉ መዳጎኒ ሳዓዳ ካብ ዝኣትዉ ከኣ ክልተ ሰሙኖም። 

የመን፡ ህይወት ሰለስተ ተጋሩ ኣዝማድ ዝቐዘፈ መጥቃዕቲ ኣመሪካ 

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ጂቡቲ ስደተኛታት ፅዒነን ዝተበገሳ ኣርባዕተ ጃላቡ ኣብ ጥቃ ገማግም ባሕሪ የመን ብምግልባጠን ልዕሊ 180 ስደተኛታት ከም ዝጠሓሉ ይፍለጥ።

ወለዲ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ዝሃልቁ ዘለዉ ተጋሩ ስደተኛታት እንታይ ይብሉ?

ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ኣብ ገለ ካብቲ ወሳኒ ዝርርብ ሰላም ዓለም ክሽምግላ ተመሪጸን ኣለዋ።

ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ስለምንታይ ብዙሕ ዘተ ሰላም የካይዳ?

ልኡኻት ምምሕዳር ዶናልድ ትራምፕን ሩስያዊ መዘናኡ ቭላድሚር ፑቲንን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተራኺቦም ኣለዉ፤ መራሕቲ ኤውሮጳ ድማ ኣብ ፈረንሳ- ፓሪስ ተራኺቦም። ትራምፕን ፑቲንን'ውን ኣብ ቀረባ ኣብ ሪያድ ክራኸቡ ምዃኖም ይግለጽ። 


ኣብ ውራያ ዘይተዓደመትሉ ዩክረይን፡ መን እንታይ ይኸስብ ኣሎ?

ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮቭ፡ ሃገሩ ብዝዀነ ይዅን ስምምዕ ሰላም ካብ ኣባል ሃገራት ኔቶ ናብ ዩክረይን ዝለኣኹ ሓይልታት ዓቃብ ሰላም ከም ዘይትቕበል ኣፍሊጡ። 

ፈላሚ ርክብ ኣመሪካን ሩስያን፡ ሰርገይ ላቭሮቭ እንታይ በለ? 

ትራምፕ ንፑቲን ስለ ምንታይ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ንራኸብ ኢሉዎ?

ጀረሚ ቦወን ከምዝብሎ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ንቃዛ "ክትቈጻጸር"ን "ክትውንንን" ከምኡ'ውን ነበርታ ዳግማይ ክጣየሱን ዝሓጸጾ መደብ ኣብ ግብሪ ዝውዕል ኣይኰነን። ካብተን ነዚ መደብ ዝነጸጋ ሃገራት ዓረብ ምትሕብባር ዘድልዮ ጉዳይ እዩ። 

ቓዛ፡ እማመ ትራምፕ ኣይክፍጸምን፣ ሳዕቤን ግን ኣለዎ 

እዚ ዛንታ'ዚ፡ ንድልያ ስራሕ፡ ህይወቱ ምእንቲ ክቕይር ናብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዝኸደ እሞ፡ ዘጓነፎ መሪር ህይወት ይገልጽ። እዚ ዛንታ'ዚ ግን ዛንታ ብዙሓት ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን እውን እዩ። 