ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ገለ ካብቶም ኢመይላት ከም ፓስዎርድ፣ ሕክምናዊ መዛግብትን ውጥናት መገሻ ላዕለዎት ሓለፍቲን ዝኣመሰሉ ተኣፈፍቲ ሓበሬታታት ከም ዝነበሮም ይንገር።

ብጌጋ ናብ መሓዛ ሩስያ ዝኰነት ሃገር ዝተልኣኸ ሚልዮናት ኢመይላት ሰራዊት ኣሜሪካ 

"ሓይሊ ሕቡራት ሃገራት ንጸጥታዊ ብድሆታት ኣድማዒ ግብረመልሲ ክህብ ኣይከኣለን፡ ፍሹል እዩ፡" ብምባል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ማሊ ዓብዱላየ ዲዮፕ ነጺግዎ ።

ስለምንታይ ማሊ ዓቃብ ሰላም ክወጹላ ሓቲታ?

ልኡኽ ዓቃቢ ሰላም ሕቡራት ሃገራት ሚኑስማ፡ ልዕሊ 13 ሽሕ ሰራዊት ኣብ ማሊ ኣለውዎ።

ማሊ ልኡኽ ዓቃቢ ሰላም ሕቡራት ሃገራት ካብታ ሃገር ክወፅእ ፀዊዓ

ሩስያዊ ዕሱብ ሓይሊ ዋግነር ምስ ሱዳን ዝተፈላለየ ንግዳውን ወተሃደራውን ርክብ ኣለዎ ተባሂሉ ክኽሰስ ጸኒሑ። እቲ ጕጅለ ግን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ግጭት ዝዀነ ይዅን ኢድ ከምዘይብሉ ኣብሪሁ’ዩ።

ሩስያውያን ዕሱባት ኣብ ሱዳን እንታይ ክገብሩ ጸኒሖም?

ፈረንሳ ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ሰራዊታ ክትንኪ እያ 

"ካብ 1980ታት ጀሚረ ንሩስያ እየ ዝከላኸለላ። ሩስያ እታ እንኮ ጸረ ኣሜሪካ ዝዀነት ኣብ ኣውሮጳ ዝተረፈት ሓይሊ እያ ትመስለኒ። ንሕብረት ሶቭየት ናፍቘት ኣለኒ፤ ኣሜሪካ ዘይብሉ ነጻ ዓለም እየ ዝደሊ።"

'ኣሜሪካ ዘይብላ ናጻ ዓለም ዝናፍቕ' ሰብኣይ፡ እንታይ ይሰርሕ ኣሎ?

እዞም ኣብ ሓደ እዋን እተወልዱ ሓሙሽተ ኣዋልድን 4 ኣወዳትን ኣሕዋት፡ ኣብ መበል 30 ሰሙን ብመጥባሕቲ ከም ዝተወልዱ ሰብመዚ ማሊ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣፍሊጦም ነይሮም።

ኣብ ጊነስ ቡክ ዝሰፈሩ ካብ ሓንቲ ኣደ ብሓደ ዝተወልዱ 9 ናጽላታት ናብ ሃገሮም ተመሊሶም

ሰብ መዚ ኣሜሪካ፡ ኣብቲ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ኣሜሪካ ምስ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ዘካይድዎ ኣኼባ ንኤርትራን ካልኦት ኣርባዕተ ሃገራትን ከምዘይዓደምወን ገሊጾም።

ኤርትራ፡ ንምንታይ'ያ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዝካየድ ኣኼባ መራሕቲ ኣፍሪቃ ዘይተዓደመት?

ኣብ ቡርኪናፋሶ ድሕሪ ዝተኻየደ ዳሕረዋይ ዕልዋ መንግስቲ፡ መንእሰያት ኣብ ጐደናታት ርእሰ ከተማ እታ ሃገር - ዋጋዱጉ ባንዴራታት ሩስያ ከንበልብሉ ተራእዮም፣ እዚ ድማ ንክረምሊን ልቢ ዘመውቕ ተረኽቦ ኰይኑ ኣሎ።

ሩስያ፡ ስለምንታይ ዕልዋ መንግስቲ ቡርኪናፋሶ ኣሐጕስዋ?  

ካፕተን ኢብራሂም ትራኦረ፡ ምዕሩግ ጀነራል ውግእ ኣይኰነን፤ ኣብ ወተሃደራዊ ኣካዳሚ ውሽጢ ዓዲ ጥራይ ዝተማህረ፡ ብ 2009 ኣብ ሰራዊት ዝኣተወ፡ ኣብ ሞሮኮ ታዕሊም ከቢድ ብረት ዝወሰደ ታሕተዋይ ወተሃደራዊ መኮንን እዩ። ኣብታ ንዓሰርተታት ዓመታት ሕጊ ተረጊጽዋ ፖለቲካዊ መድሕን ክመጽኣ ክተቋምት ዝጸንሐት ሃገር፡ ከምዚ ዝኣመሰለ መራሒ በሎኽ ኢሉ እንተመጽአ ግን ዘገርም ኣይኰነን።

ስልጣን ዝመንዝዐ 34 ዝዕድመኡ ካፕተን ትራኦረ መን’ዩ?  

ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ውግእ [ድሮን] ኣብ ዝተፈላለዩ ጐንጽታት ዓለም ኣድማዕነተን ምስ ተራእየ፡ ቍጽሪ ዕጡቕ ሰራዊተን ንምቅናስ ድሮናት ዝዕድጋ ሃገራት ኣፍሪቃ ይበዝሓ ኣለዋ።

ሃገራት ኣፍሪቃ ስለ ምንታይ'የን ድሮናት ቱርኪ ዝዕድጋ ዘለዋ?

ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ኣብ ማሊን ቡርኪናፋሶን ዝጸንሐ ስእነት ቅሳነትን ድሕነትን ዘስዓቦ ቝጥዐ፡ ወተሃደራት ዕልዋ መንግስታት ንኽፍጸሙ ጠንቂ ኰይኑ እዩ። ኣብ ማሊ ኣብ ነሓሰ 2020፡ ኣብ ቡርኪናፋሶ ድማ ኣብ ጥሪ 2022 ዕልዋ ተፈጺሙ።

ዕልዋ መንግስታት ማሊን ቡርኪናፋሶን መብጽዓታቱ ተግቢሩ ዶ?

ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ቈልዑ ብሓደ ግዜ ወሊድካ ምዕባይ ዘገርም እኳ እንተኾነ፡ ሓድሽ ክስተት ግን ኣይኮነን። ቅድሚ ሰለስተ ሰሙን ድማ፡ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ሰሜን ሸዋ ከተማ ሙከ ጡሪ ሓንቲ ኣደ ኣርባዕተ ቈልዑ ከም ዝወለደት ሜዲካል ዳይሬክተር ሆስፒታል ሙከ ጡሪ ዶክተር ጸጋዬ ተስፋዬ ንቢቢሲ ተዛሪቡ። ሓንቲ ኣደ ግን ብሓደ ግዜ ክንደይ ዝኣኽሉ ቈልዑ ክትወልድ ትኽእል?

ጥንሲ መናቱ ብኸመይ'ዩ ዝፍጠር?

ኣብ ዓለም እንኮ ካብ ሓደ ጥንሲ ዝተወለዱን ብህይወት ዘለዉን ትሸዓተ መናቱ ኣብ “ፅቡቕ ኩነታት ጥዕና ኮይኖም” ቀዳማይ ዓመት በዓል ልደቶም ከምዘኽበሩ ኣቦኦም ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

እንኮ ትሽዓተ መናቱ ዓለምና ቀዳማይ ዓመት ልደቶም ጸንቢሎም

ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ድሕሪ ዘጋጠሙ ወተሃደራዊ ዕልዋታት መንግስቲ፡ ገለ ሰባት ኣብዚ ኣህጉር ምናልባት ዲሞክራሲ ቅቡዕ ኣማራጺ ምሕደራ ዘይክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።

ኣብ ኣፍሪቃ ዲሞክራሲ ኣይሰርሕን ድዩ?

ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ብተደጋጋሚ'ዩ ዕልዋ መንግስቲ ክካየድ ጸኒሑ፡ እዚ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ቡርኪናፋሶ ሮች ካቦረ ዝተኻየደ ዕልዋ መንግስቲ ኸኣ ኣብ ውሽጢ 17 ኣዋርሕ ራብዓይ ኮይኑ ተመዝጊቡ ኣሎ።

ወተሃደራዊ ዕልዋ መንግስቲ ቡርኪናፋሶ ስለምንታይ ተፈጺሙ?

ከይታ፡ ኣብ ፖሊቲካ ምንቅስቓስ ካብ ዝጅምር ሰላሳ ዓመታት ዝመልኦ ኾይኑ፡ ብፍላይ ካብ 1994 ክሳዕ 2000 ሶሻሊስታዊ ቀዳማይ ሚኒስተር ኮይኑ ኣገልጊሉ።

ብዕልዋ ተኣልዩ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ማሊ ኢብራሂም ኣቡበከር ከይታ ሞይቱ

ምዕራባውያን፡ ንምትእትታው ሩስያውያን ዑሱባት ኣብ ማሊ ይዅንናፈረንሳን ኣብ ኤውሮጳን ካናዳን ዝርከባ 15 መሻርኽታን፡ ንምትእትታው ሩስያውያን ሰራዊት ናብ ማሊ ኰኒነንኦ ኣለዋ።

ምዕራባውያን፡ ንምትእትታው ሩስያውያን ዑሱባት ኣብ ማሊ ኰኒነን

ኣብ ማሊ ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ ናብ ዕዳጋ ዝጉዓዙ ዝነበሩ ሰለማውያን ሰባት ዝጸዓነት ኣውቶብስ ብዝወሰድዎ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 31 ሰባት ከምዝተቐተሉ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ተዛሪቦም።

ኣብ ማሊ ኣብ ኣውቶብስ ብዝፈጸመ መጥቃዕቲ ብዙሓት ሰለማውያን ሰባት ተቐቲሎም

ግሎርያ ሰሲልያ ናርቬዝ፡ ኮትያላ ኣብ ዝተብሃለት ከተማ ማሊ ሃይማኖታዊ ኣስተምህሮ ኣብ ምሃብ ተዋፊራ እንተላ እያ በቶም ዕጡቓት ተጨውያ ብጅሆ ተታሒዛ ጸኒሓ።

ኣብ ማሊ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ዝተጨውየት ፈላሲት ነጻ ወጺኣ

ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክረን ብትዊተር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ቅትለት ሓላፉ ኣይሲስ ኣብ ሳህራ ኣድናን ኣቡ ዋሊድ ኣለ ሳህራዊ "ኣብ ሳህለ ሳህራ ኣንጻር ግብረሽበራውያን ኣብ ዝግበር ቃልሲ ዓቢ ዓወት እዩ" ኢልዎ።

ሓላፊ እስለማዊ ጉጅለ 'ኣይኤስ' ኣብ ሳሃራ ከምዝተቐተለ ፕረዚደንት ማክሮን ገሊጹ

ፖሊስ ጸረ-ራዕዲ ማሊ ኣብ ማእሰርቲ ዝነበረ ኣዛዚኦም ንኽፍታሕ ነቲ ተኣሲሩሉ ዝነበረ ቤት ማእሰርቲ ብምውራሮም ተሪር ነቐፌታ ወሪድዎም።

ፖሊስ ማሊ ኣዛዚኦም ንምፍታሕ ንሓደ ቤት ማእሰርቲ ወሪሮም

ልክዕ ከም ኣብ ኣፍጋኒስታን፡ ኣብተን እስላማውያን ዕጡቃት ተዋፊሮሙለን ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ትምህርቲን ሕክምናን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ከምዝርከብን፡ ህዝቢ እተን ሃገራት ንድኽነት ዝተቃልዐ ምዃኑን እዩ ዝግለጽ።

ዓወት ጣሊባን፡ ኣብ ኣፍሪቃ ንዝንቀሳቐሱ እስላማዊ ጉጅለታት ዘሕልፎ መልእኽቲ

ኣብቲ መጥቃዕቲ ገዛውትን ዕዳጋን ከምዝተቓጸሉ ተሓቢሩ’ሎ። ዛጊድ ግን ነቲ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ዝወሰደ ጉጅለ የለን።