ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ዓመተ 2024 ዘመዝገቦ ዓወታት ንስም እቲ ኤርትራዊ ኣትሌት ሰማይ ዝሰቐለ'ዩ ነይሩ። ዓሚ ተዓዋቲ ቀጠልያ ማልያ ክኸውን ዝኸኣለ ቢንያም፡ ኣብ ዙር ፈረንሳ ናይ መድረኽ ዓወት ከመዝግብ ዝኸኣለ ፈላሚ ጸሊም ኣፍሪቃዊ'ዩ። 

ቢንያም ግርማይ፡ ኣምባሳደር ሕቡራት ሃገራት ክኸውን ተመዚዙ

ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣኼባ ዘካየደ ቤትምኽሪ ሰልፊ ብልጽግና ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡  "ዝተናውሐ ኲናት ዝተኾለፎም ጸላእቲ" ኢሉ ዝገልጾም ሓይልታት፡ ዝተፈላለየ ሜላታት ተጠቒሞም ኣብ ኢትዮጵያ ግጭት ከለዓዕሉ ይፍትኑ ኣለዉ ክብል ከሲሱ ነይሩ።

መንግስቲ ኤርትራ ንመራሕቲ 'ብልጽግና' ዝሃቦ ግብረመልሲ

እቶም ሰባት ኣብታ ፍርጅ ዘለዋ ናይ ጽዕነት መኪና ኣትዮም ምስ ተዓጽዉ፡ ብዅቱር ዛሕሊ ሙቐት ኣካላቶም ክውዳእ ደልዩ ናብ ኣጋ ሞት ምስ ተገማገሙ፡ ረድኢት ንምርካብ ኣእወዩ፣ እቲ ድምጺ ግን ንግዳም ብዙሕ ዝወጽእ ኣይነበረን።
ኣብ ግንቦት ኣብ ዝወጽአ ጸብጻብ፡ ንመትረብ እንግሊዝ ሰጊሮም ናብ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ዝኣትዉ ስደተኛታት ኤርትራውያን ቀዳሞት ከም ዝተሰርዑ ይሕብር።


ኣብ ፍርጅ መኪና ተዓጽዮም ዝተረኽቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት 

እዚ ናይ ሓባር ድግስ፡ ብ26 ሓምለ ቅድሚ ቀትሪ ብስፖርታዊ ንጥፈታት እዩ ተጀሚሩ። 
ኣብ ሓደ ልሙዕ ሜዳ ኩዕሶ እግሪ፡ ብዕድመኦም ዝተወደቡ ጋንታታት - ካብ ህጻናት ክሳብ ዓበይቲ - ተራኺቦም። 

ኣብ ትሕቲ ጽላል ሓድነት ኣብ ብሪጣንያ ዝተኻየደ ፈስቲቫል 'ቢሊና ሻማ' ከመይ ነበረ?

ሊቨርፑል ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ነቲ ኣጥቃዓይ ብ110 ሚልዮን ፓውንድ ክትዕድግ ሕቶ ኣቕሪባ'ኳ እንተነበረት፡ ኒውካስል ግን ነዚ ሕቶ ነጺጋቶ'ያ።

መጻኢ ኣሌክሳንዳር ኢሳቕ ብዝምልከት ኣሰልጣኒ ኤዲ ሃው እንታይ ኢሉ?

ሰልፊ ብልጽግና ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ "ታሪኻዊ ጸላእቲ" ኢሉ ዝጸውዖም ሓይልታት ነቶም ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት እታ ሃገር ዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ይመርሑ ከም ዘለዉ ከሲሱ።
እቶም፡ "ታሪኻዊ ጸላእቲ" ኢሉ ዝጠቐሶም ሓይልታት፡ "ባንዳታትን ኣኽረርቲ ሓይልታትን" ተጠቒሞም ኲናት ከካይዱ ከም ዝደልዩ እቲ መግለጺ ሓቢሩ።


ዝተናውሐ ኲናት 'ዝተኾለፎም ጸላእቲ' ግጭት ከለዓዕሉ ይፍትኑ ኣለዉ - ብልጽግና

ዶ/ር ደብረጽዮን ኣብ መግለጺኡ፡ 'ባህጊ ውድብና፡ ህዝቢ ትግራይ ምስ ኵሎም ጐረባብቱ ብሰላም ክነብር እዩ። ይዅን'ምበር ምስ ጐረባብትና ክንጓነጽ ኮነ ተባሂሉ ይስራሕ ኣሎ፡" ብምባል ከሲሱ። መንግስቲ ፈደራል ነዚ ዝካየድ ዘሎ ዶብ-ሰገር ርክባት ከም ጥሕሰት ልኡላውነት ይምልከቶ ምህላዉ ይግለጽ። 


ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ብዛዕባ ርክባት ትግራይን ኤርትራን እንታይ'ዩ ኢሉ?

ኣብ 2023 ሂዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ሓለውቲ ዶባት፡ ዶብ የመንን ስዑዲ ዓረብን ክሰግሩ ዝፈተኑ ኣማኢት ኢትዮጵያውያን ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባን ከም ዝቐተሉ ይሕብር።  ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ስደተኛታት ድማ ኣብ ዘሰክፍ ኵነታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ እታ ሃገር ይርከቡ።


ስደት፡ እቲ ብዙሕ ዘይዝረበሉ ጽዑቕን ቀዛፊን መስመር 

እዘን መራኽብ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ብፍላይ ከኣ ኣብ ገማግም ኤርትራ ከቢድ ብከላ ከየስዕባ ዓቢ ስግኣት ከምዘሎ ክኢላታት ይዛረቡ።

ብሑቲ ተሃሪመን ዝጠሓላ መራኽብ ኣብ ማያት ኤርትራ ፈጢረንኦ ዘለዋ ስግኣት

መንግስቲ ኣመሪካ፡ ነቲ በጻሕቲ ልዕሊ ዝተወሰነሎም ግዜ ኣብታ ሃገር ዝጸንሑሉ ኵነታት ንምቅላስ ኣብ ዝገብሮ ጻዕሪ ሓድሽ  ፈተነኣዊ መደብ መስርሕ ቪዛ፡ ካብ 20 ነሓሰ ኣትሒዙ ከተኣታቱ ምዃኑ ተፈሊጡ።

ንኤርትራ ክጸሉ ዝኽእል ሓድሽ መደብ ቪዛ ኣመሪካ እንታይ እዩ?

ኣደ ሸሞንተ ቈልዑ ጉዒዳ ተኽለ መሓሪ  በቲ "ኣብ መንጎ ዕጡቓት"  ምንባሩ ዝገለጸቶ ምልውዋጥ ተዅሲ ኣብ ኣፍደገ'ቲ መዓሰከር ተሃሪማ  ሃለዋታ ስሒታ። 

ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘየቋረጸ መጥቃዕቲን ስግኣትን

ጀነራል ወልደስላሰ ኣብ ዓለም ናይ መጀመርታ ጸሊም ፓይለት ነፋሪት፡ ኣብ ሰራዊት ኢጣልያን ሓይሊ ኣየርን ፍሉይ ዓወታት ዝተጐናጸፈ፡ ንዝስንዘረሉ ተጸራርነት ስዒሩ ኣብ መወዳእታ ኣብ ታሪኽ ጣልያን ጥራይ ዘይኰነስ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝለዓለ ደረጃ ዘለዎ ጸሊም ወተሃደር ክኸውን በቕዐ።

ኤርትራዊ ጀነራል ወልደስላሰ - እቲ ጸሊም ጀነራል

እቲ ቅድሚ ካልኣይ እብረ ስልጣን ትራምፕ ንዋይት ሃውስ ተቖጻጺሩ ዝነበረ ምምሕዳር ፕረዚደንት ነበር ጆ ባይደን ምስ ኲናት ትግራይ ብዝተሓሓዝ ኣብ ልዕሊ ትካላት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራን ኩባንያታት ንግዲ ህግደፍን እገዳታት ኣንቢሩ ምንባሩ ይዝከር።

'ፕረዚደንት ትራምፕ ናብ መራሒ ኤርትራ መልእኽቲ ጽሒፉ' 

ብዘይካ'ተን ምስቲ ባሕሪ ዝዳወባ ኤርትራ፡ ጅቡቲ፡ ሶማልያ፡ ግብጺ፡ ስዑዲ ዓረብን የመንን፡ ብዙሓት ካብቲ ከባቢ ርሒቐን ዝርከባ ሃገራትን ኣብ ካልኦት ኣህጉራት ዝርከባ ሃገራትን ብቐጥታ ይዅን ብተዘዋዋሪ ረብሓታተን ንምሕላው ኣብቲ ከባቢ ይንቀሳቐሳ።

ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ንግድን ፖለቲካን ዓለም ብኸመይ'ዩ ወሳኒ ኰይኑ?

ሰበስልጣን ዞባ ሑደይዳ የመን ከም ኣምሳያ እቶም ብኤርትራ ንመዓልታት ተኣሲሮም ዝጸንሑ 53 የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ምፍትሖም፡ ሸውዓተ ወተሃደራት ኤርትራ ከም ዝለቐቑ ማዕከን ዜና የመን ኦንላይን ገሊጹ።

የመን፡ ኣሲራቶም ዝጸንሐት ሸውዓተ ኤርትራውያን ወተሃደራት ከም ዝለቐቐት ተገሊጹ

ኣብ መወዳእታ ጥሪ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ቀዳመይቲ ምኒስተር ጆርጂያ መሎኒን ንዝተገብረ ዘተ መሰረት ብምግባር ኤርትራን ኢጣልያን ዓበይቲ ውዕላት ከም ዝተፈራረማ መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ ሻባይት ኣፍሊጡ።

ኤርትራን ኢጣልያን ዝተፈራረማኦ ውዕል እንታይ እዩ?

ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዘካየዶ ቃለመሕትት፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኲናትን ደበና ኲናትን ኣንጠጥይሉ ኣብ ዘሎ እዋን ምክያዱ፡ ካብ ኤርትራውያን ዘይኰኑ ሰባትን መራኸቢ ብዙሓንን ከይተረፈ’ውን ፍሉይ ኣቓልቦ ረኺቡን ብዙሕ ትንታነታት ክወሃበሉን ተራእዩ።
ቢቢሲ ትግርኛ ነዚ ቃለመሕትት ከመይ ከም ዝተመልከቱዎ ንሰለስተ ኤርትራውያን ኣዘራሪቡ ኣሎ።


ኤርትራውያን ኣብ ቃለመሕትት ፕረዚደንት ኢሳይያስ እንታይ ይብሉ?

እቲ ዅሉ ዓድን ጐደቦን ዞባን ዓለምን ዘድነቖን ዝተቐበሎን ስምምዕ ሰላምን እቲ ዅሉ ዝተኣትወ መብጽዓን ደኣ ከመይ ኢሉ እዩ ፈሺሉ? ኣብ ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ሰባት እንታይ እዩ ኣጋጢሙ? ዝብል ሕቶ ክለዓል ግድን እዩ። እቲ መልሲ ግን ኣዝዩ ዝተሓላለኸን ሰፊሕ ምልከታን ዘድልዮ እዩ፤

መብጽዓ ሰላም ኢሳይያስን ኣቢይን ስለምንታይ ፈሺሉ?

ኣብ ቀጠልያ ማልያ ኢጣልያዊ ኣባል ሊድ ትሬክ ጆናታን ሚላን ብ372 ተዓዋቲ ክኸውን እንከሎ ታደይ ፖጋቻ ብ294፡ ቢንያም ግርማይ ከኣ ብ232 ነጥቢ ካልኣይን ሳልሳይን ኰይኖም ውድድሮም ዛዚሞም።
ሎሚ ዓመት ንራዓይ ግዜኡ ተዓዋቲ ብጫ ማልያ ዙር ፈረንሳ [2020፡ 2021፡ 2024 ከምኡ ከኣ 2025] ክኸውን ዝኸኣለ ታደይ ፖጋቻ ንማልያ ኣንበሳ ዓቐበት'ውን ንሱ'ዩ ተዓዊትሉ።


ዙር ፈረንሳ 2025: ቢንያም ንምንታይ'ዩ ናይ ዓሚ ዓወቱ ክደገሞ ዘይከኣለ?

እቲ ዛንታ፡ ዘካርያስ ካብ ፖለቲካውን ቍጠባውን ህልው ኵነታት ኤርትራ ከመይ ኢሉ ከም ዘምለጠን ነቶም ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ዘጋጠምዎ ሽግራት ከም ዝሰዓረን ብምዝንታው፡ እቲ ዝነበሮ ድሌት ትምህርቲ ካብቲ ዓዘቕቲ'ቲ ከመይ ኢሉ ፈንጢሱ ክወጽእ ከም ዝሓገዞን ተዘንቱ።
እዛ ማዕረ ክልተ-ሚእቲ ገጽ ዘለዋ መጽሓፍ፡ ዕስራን-ሓደን ምዕራፋት ሒዛ፡ ነዚ ኣብ ኤርትራን ግዳምን ዘሎ ኵነታት ብግቡእ እትገልጾ መጽሓፍ'ያ።

ዘካርያስ ገብረመድህን፡ 'ሓድሽ ምዕራፍ ኣብ ሰሜን'

ካልኣይ ክፋል ቃለመሕትት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኤርትራ ኣብ መዳይ ዲፕሎማሲ ምስ ኣብ ዞባኣ ዘለዋ ሃገራትን ሃገራት ኤውሮጳን ዘለዋ ዝምድና ኣቢሉ'ውን ዝበዝሕ ንወጻኢ ጉዳያት ዘልዓለ ኰይኑ፡ ምስ "መደባት ልምዓት" ኣተሓሒዙ፡ ጉዳይ ህንጸት ኣባይቲ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ትምህርቲ፡ መጓዓዝያን ጽርግያታትን ሃብቲ ዓሳን ዝኣመሰሉ ጉዳያት ኣልዒሉ። 

ኤርትራ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንዘቤታዊ ሃንቀውታ ብሓቂ መሊሱዎዶ?

እዞም ሰበስልጣን ብተሌፎን ዝተዘራረቡሉ፡ ኣብዚ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘሎ ወጥሪ እናገደደ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን እዩ። 
ኣብ መንጐ ሰበስልጣን ክልቲአን ሃገራት ዝስማዕ ዘሎ ምልልስ ቃላት ናብ ኲናት ከምርሕ ይኽእል እዩ ዝብል ስክፍታታት ኣሎ። 
እዚ ይዅን ግን ክልቲኦም ሰበስልጣናት ብዛዕባ'ቲ ምስ ኤርትራ ዝርአ ዘሎ ወጥሪ ኣልዒሎም ብዛዕባ ምዝራቦም ዝተረጋገጸ ነገር የለን።

ኣቢይን ሩቢዮን ብዛዕባ እንታይ ተዛራሪቦም?

ዝምድና ኤርትራን ኣመሪካን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ብጥርጣረ፡ ምትፍናንን ስትራተጅያዊ ፍልልይ ዝግለጽ ኰይኑ እዩ ጸኒሑ። 
ክልቲአን ሃገራት ብቕሉዕ ተጻባእቲ'ኳ እንተ ዘይኰና፡ ኤርትራ፡ ንዝጸንሐ ፖሊሲ ወጻኢ ኣመሪካ ዘለዋ ዓሚቝ ዘይምትእምማን፡ ብንጹር ዘይግለጽ "ሸርሒታት"፡ ምትእትታውን ካልእን ክትከስስ ትስማዕ።
ብኣንጻሩ ግን ኣብ ቀዳማይ ዘመነ ስልጣን ትራምፕ ሓሓሊፉ ተስፋታት ተራእዩ እዩ። 


ዝምድና ኤርትራን ኣመሪካን ካበይ ናበይ?

እዚኦም ካብ ኤርትራ፡ ጊኒ፡ ጣልያን፡ ህንዲ፡ ፓኪስታን፡ ቬትናምን ባንግላድሽን ዝመጽኡ ሰባት ይርከቡዎም። ኵሎም ድማ ካብ ዓባይ ብሪጣንያ ክስጐጕ ከም ዝኽእሉ ኸኣ ተገሊጹ።
